Amrata

In de Ayurveda wordt de stambast beschreven als samentrekkend en zuur, zwaar en verwarmend. De vrucht en het jonge blad worden in Zuid- en Zuidoost-Azië gegeten. Wij vonden geen onderzoek bij mensen met deze plant en geen gegevens over de veiligheid van de bast; wat bekend is, komt uit de traditionele leer en uit enkele dierproeven.

Wetenschappelijke naam

Spondias pinnata (L.f.) Kurz^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Anacardiaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Mangifera pinnata L.f., Spondias mangifera Willd., Spondias acuminata Roxb., Spondias amara Lam.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Amrata, Amrataka, Markatamra, Pitana, Kapitana^[3],[4]

Engelse naam

Indian hog plum, Wild mango^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde stambast^[3]

Herkenning

De gedroogde bast komt in gebogen, dunne stukken van 2 tot 7 cm. De buitenkant is glad en grijs, met kurkporiën; de binnenkant is roodachtig geel. De bast breekt in laagjes.^[3]

Let op verwarring: De farmacopee heeft naast de stambast ook een aparte monografie over de stengel van Amrata. Dit artikel gaat over de stambast. Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft onder de naam Amrataka de vrucht van deze boom, niet de bast. In hetzelfde boek is 'amrata' ook een andere naam voor Rajamra, een aparte plant waarvoor de vertaler geen botanische naam geeft.^[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt de bast bij raktapitta (bloedingsaandoeningen), kshaya (tering, uitputting), daha (branderig gevoel) en kshata (verwonding). De bast is onderdeel van de bereiding Dadhika ghrta. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3],[4]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft de vrucht van Amrataka: de onrijpe vrucht als zuur, zwaar verteerbaar, verwarmend, laxerend en goed voor de smaak; de rijpe vrucht als samentrekkend en zoet, verkoelend, voedend en versterkend, en helpend bij verwondingen, een branderig gevoel, tering en bloedziekten. Dit gaat over de vrucht, niet over de bast. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]
• Buiten de Ayurveda worden de vrucht en het jonge blad gegeten. In het zuidwesten van China eet men ze als seizoensgroente en wilde vrucht en maakt men er een zure saus van; ook in Thailand, Maleisië, Nepal en India worden vrucht en blad gebruikt. Een Indiaas onderzoek noemt culinair gebruik in de kuststreek en de West-Ghats. Dat zegt niets over de werking of de veiligheid van de bast als geneesmiddel.^[5],[6]

Giftigheid bij dieren: zaad

In een Thais onderzoek kregen muizen eenmalig een hoge dosis van een extract van de zaden via de mond. In de 14 dagen daarna stierf geen dier, veranderde het gedrag niet en waren leverwaarden en het weefsel van lever en nieren normaal. Dit gaat over het zaad, een ander deel dan de bast, over één kortdurende proef bij een klein aantal dieren, en zegt weinig over gebruik door mensen.^[7]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over de giftigheid van de bast zelf en geen gegevens over bijwerkingen, allergie of vergiftiging bij mensen. Er is geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over deze plant. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[7]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Spondias pinnata (L.f.) Kurz, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2480728. https://www.gbif.org/species/206511605 — gelezen op 2026-10-29.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Spondias pinnata (L.f.) Kurz, Prelim. Rep. Forest Pegu App. A: xliv, no. 334 (1875). https://www.ipni.org/n/71489-1 — gelezen op 2026-10-29.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II, monografie nr. 3 Amrata (Stem Bark). Vol. II nr. 3, pp. 5–6; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. Andere monografie over deze soort: Vol. III nr. 6 (Stem). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-29.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Āmrādi phala varga, Āmrātaka. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Āmrādi phala varga, verzen 19–20 (Āmrātaka), pp. 310–311, en verzen 21–22 (Rājāmra), p. 311; gelezen op de paginascan. De botanische naam Spondias mangifera Willd. (syn. Spondias pinnata Kurz) is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. Li R, Yang JJ, Song XZ, Wang YF, Corlett RT, Xu YK, Hu HB. Molecules 25(2):343 (2020). Chemical Composition and the Cytotoxic, Antimicrobial, and Anti-Inflammatory Activities of the Fruit Peel Essential Oil from Spondias pinnata (Anacardiaceae) in Xishuangbanna, Southwest China. Volledige tekst (PMC7024216); inleiding (gebruik als voedsel). https://doi.org/10.3390/molecules25020343 — gelezen op 2026-10-29.
6. Marathe A, Rao GM, Chakrapani M. Veterinary World 14(7):1822–1828 (2021). Spondias pinnata bark extract- an ameliorator of inflammatory derangement in etoposide induced mucositis: An experimental approach. Volledige tekst (PMC8404108); samenvatting, plantmateriaal, proefopzet. https://doi.org/10.14202/vetworld.2021.1822-1828 — gelezen op 2026-10-29.
7. Chaniad P, Phuwajaroanpong A, Plirat W, Techarang T, Chukaew A, Punsawad C. BMC Complementary Medicine and Therapies (2022). In vivo assessment of the antimalarial activity and acute oral toxicity of an ethanolic seed extract of Spondias pinnata (L.f.) Kurz. Volledige tekst (PMC8928678); acute orale toxiciteit (methoden, resultaten, bespreking). https://doi.org/10.1186/s12906-022-03546-9 — gelezen op 2026-10-29.
8. Aruna Gamuz, via iNaturalist (2026). iNaturalist-waarneming 374802419, Spondias pinnata (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/374802419 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.