AyurswasthaGezondheidscentrum
← Ayurvedische geneeskrachtige planten

Apamarga

Achyranthes aspera L.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29

Artikel met nadruk op risico's

Er is geen onderzoek bij mensen naar de werking of veiligheid van het innemen van Apamarga gevonden. In een dierproef kregen drachtige ratten een extract van het blad, een onderdeel van de plant die de farmacopee beschrijft. Bij de hoogste dosis waren er minder innestelingen, meer afgestorven en dode jongen en bleven de jongen achter in groei; eerder onderzoek meldde ook een abortieve werking bij ratten. Of dit bij mensen gebeurt, is niet onderzocht. Daarom beschrijft dit artikel de traditionele leer en vooral de risico's en onzekerheden. Het geeft geen gebruiksaanbeveling.[5]

Apamarga: rechtopstaande stengel met tegenoverstaande, eironde bladeren en dunne, lange bloeiaren
Plant met bloeiaren (Hyderabad, Telangana, India, 2026). Foto: S.MORE, CC0 1.0, bron.

Samenvatting

In de Ayurveda wordt Apamarga beschreven als scherp en bitter, doordringend en verwarmend, en genoemd bij onder meer buikpijn, aambeien en jeuk. Onderzoek bij mensen naar inname van de plant hebben we niet gevonden. In dieronderzoek gaf een extract van het blad bij drachtige ratten schade aan de ongeboren jongen. Daarom beschrijft dit artikel vooral wat bekend en onbekend is over de risico's, zonder gebruiksaanbeveling.

Identiteit en namen

Wetenschappelijke naam
Achyranthes aspera L.[1],[2],[3]
Plantenfamilie
Amaranthaceae[1],[2],[3]
Botanische synoniemen
Centrostachys aspera (L.) Standl., Stachyarpagophora aspera (L.) M.Gómez[1],[2],[3]
Sanskrietnaam
Apamarga, Mayura, Mayuraka, Pratyakpushpa, Kharamanjari, Shikhari[3],[4]
Engelse naam
Prickly chaff flower[3]

Gebruikt plantendeel en herkenning

Gebruikt plantendeel
Gedroogde hele plant[3]
Herkenning
De plant heeft een ronde, licht geribde penwortel van 0,1 tot 1 cm dik. De bladeren zijn enkelvoudig, bijna ongesteeld en staan tegenover elkaar; ze zijn omgekeerd eirond met een golvende rand en behaard. De talrijke, kleine, groenachtig witte bloemen staan in lange aren.[3]

Let op verwarring: De farmacopee heeft naast de hele plant ook een aparte monografie over de wortel van Apamarga (dezelfde soort). Dit artikel gaat over de hele plant. Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha noemt daarnaast een rode variëteit (rakta apamarga) met andere eigenschappen; de vertaler geeft daarvoor geen botanische naam.[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Traditionele Ayurvedische eigenschappen

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

Beschreven deel
Hele plant
Rasa (smaak)
katu (scherp), tikta (bitter)[3]
Guna (eigenschappen)
tikshna (doordringend), sara (laxerend)[3],[4]
Virya (traditionele potentie)
ushna (verwarmend)[3]Virya is een traditionele indeling van de werking, niet de temperatuur van het product.
Vipaka (effect na vertering)
katu (scherp)[3]Vipaka is de traditionele omschrijving van het effect na de vertering.
Traditionele werkingen (karma)
kaphahara (vermindert kapha), vatahara (vermindert vata), medohara (vermindert vet), dipana (stimuleert het verteringsvuur), pacana (bevordert de vertering)[3],[4]De farmacopee noemt nog enkele andere termen die in de gelezen bronnen niet worden toegelicht; die zijn hier weggelaten.

Deze termen beschrijven de traditionele Ayurvedische leer. Het zijn geen bewezen medische werkingen; zie hieronder wat onderzoek laat zien. De uitleg tussen haakjes volgt de Engelse vertaling van de Bhavaprakasha.

Traditionele toepassingen

  • De farmacopee noemt shula (pijn), udara roga (opgezette buik), apaci (klierzwellingen), arsha (aambeien), kandu (jeuk) en medoroga (aandoeningen door overmatig vet). De plant is onderdeel van bereidingen zoals Apamarga kshara (een alkalisch preparaat), Apamarga kshara taila, Abhaya lavana, Gudapippali en Jyotishmati taila. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.[3],[4]
  • Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Apamarga als laxerend, doordringend, bitter en scherp; het zou het verteringsvuur aanwakkeren, de vertering en de smaak bevorderen en werken tegen braken, aandoeningen door kapha, vet en vata, hartklachten, winderigheid, aambeien, jeuk, buikpijn, een opgezette buik en klierzwellingen. Welk deel bedoeld is, zegt de tekst niet; over de vruchten geeft de tekst aparte eigenschappen. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.[4]

Onderzoek en beperkingen

Onderzoek bij mensen

Soort bewijs: traditioneel · Onderzocht: Gedroogde hele plant

We hebben geen onderzoek bij mensen gevonden waarin Apamarga werd ingenomen. Studies met middelen voor in de mond of met het alkalische preparaat Apamarga kshara hebben we niet uitgewerkt; zulke studies zeggen niets over het innemen van de plant.[3]

Beperkingen: Het ontbreken van onderzoek betekent niet dat een werking is uitgesloten of bewezen.

Voortplanting (dieronderzoek)

Soort bewijs: dieronderzoek · Onderzocht: Ethanolextract van het blad

In een Ethiopisch onderzoek kregen drachtige ratten in de eerste helft van de dracht een week lang een extract van het blad via de mond, in drie doseringen. Bij de hoogste dosis waren er minder innestelingsplaatsen, meer afgestorven vruchten en dode jongen, een vertraagde ontwikkeling van onder meer ledematen, ogen en reukorgaan, en een lager geboortegewicht en kortere lengte van de jongen. Uitwendige misvormingen zagen de onderzoekers niet. Zij verwijzen naar eerder onderzoek waarin een bladextract bij ratten minder innestelingen en een abortieve werking gaf.[5]

Beperkingen: Dieronderzoek met kleine groepen en één extract van het blad; de effecten traden vooral bij de hoogste dosis op. De uitkomsten gelden niet zonder meer voor mensen. Het eerdere onderzoek kennen we alleen uit deze studie.

Veiligheid

Zwangerschap en vruchtbaarheid
Bij drachtige ratten schaadde een extract van het blad bij een hoge dosis de ongeboren jongen: minder innestelingen, meer afgestorven en dode jongen en groeiachterstand. Volgens de onderzoekers wijst dit op mogelijk schadelijke effecten op de ontwikkeling van het embryo; eerder onderzoek meldde een abortieve werking bij ratten. Gegevens bij mensen zijn er niet. Bent u zwanger of wilt u zwanger worden, overleg dan met uw arts voordat u een middel met Apamarga gebruikt.[5]
Wat niet bekend is
We vonden geen gegevens over bijwerkingen, allergie of vergiftiging bij mensen, en niets over gebruik tijdens borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Er is geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over deze plant. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.[3],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

Bronnen en datum

  1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Achyranthes aspera L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2617475. https://www.gbif.org/species/206488733 — gelezen op 2026-10-29.
  2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Achyranthes aspera L., Sp. Pl. 1: 204 (1753). https://www.ipni.org/n/2468-2 — gelezen op 2026-10-29.
  3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II, monografie nr. 4 Apamarga (Whole Plant). Vol. II nr. 4, pp. 7–9; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. Andere monografie over deze soort: Vol. III nr. 7 (Root). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-29.
  4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Guḍūcyādi varga, Apāmārga. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Guḍūcyādi varga, verzen 219–223 (Apāmārga), p. 263; gelezen op de paginascan. De botanische naam Achyranthes aspera Linn. is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
  5. Teshome D, Tiruneh C, Berhanu L, Berihun G, Belete ZW. Journal of Experimental Pharmacology 13 (2021). Developmental Toxicity of Ethanolic Extracts of Leaves of Achyranthes aspera, Amaranthaceae in Rat Embryos and Fetuses. Volledige tekst (PMC8180308); methoden, resultaten, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.2147/JEP.S312649 — gelezen op 2026-10-29.
  6. S.MORE, via iNaturalist (2026). iNaturalist-waarneming 336705553, Achyranthes aspera (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/336705553 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.

Persoonlijke Ayurvedische begeleiding in Rotterdam

Begin met een kennismaking of intakegesprek. Daarna kiezen we samen wat bij u past.

Afspraak maken