Aparajita

In de Ayurveda wordt de wortel beschreven als bitter, samentrekkend en scherp en als verkoelend; ze zou goed zijn voor het verstand. Er is geen onderzoek bij mensen gevonden met de wortel of het blad. Met de bloem, een ander deel, bestaan enkele kleine studies; hieronder beschrijven we er één. Over de veiligheid van wortel en blad is weinig bekend.

Wetenschappelijke naam

Clitoria ternatea L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Fabaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Clitoria albiflora Mattei, Clitoria bracteata Poir., Clitoria spectabilis Salisb., Ternatea vulgaris Kunth, Ternatea ternatea (L.) Kuntze^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Aparajita, Girikarnika, Vishnukranta, Asphota^[3],[6]

Engelse naam

Clitoria, Winged-leaved clitoria^[3],[4]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde wortel, Gedroogd blad (aparte monografie)^[3],[4]

Herkenning

De wortel is een stevige penwortel met enkele kronkelige vertakkingen, rond en 1 tot 5 mm dik, met hier en daar scheurtjes door kurkporiën. Hij is lichtbruin, breekt vezelig en smaakt bitter.^[3]

Let op verwarring: Volgens de farmacopee worden in sommige delen van India Clitoria ternatea en Evolvulus alsinoides gebruikt als Shankhapushpi, terwijl de farmacopee onder die naam Convolvulus pluricaulis beschrijft. Een product met de naam Shankhapushpi kan dus een andere plant bevatten. Alleen de wetenschappelijke naam geeft houvast.^[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Voor de wortel noemt de farmacopee mutraroga (urineaandoeningen), kushtha (huidaandoeningen), shotha (zwelling of ontsteking), vrana (zweren of wonden) en shula (pijn). Bereidingen zijn Mishraka sneha en Vataraktantaka rasa. Voor het blad noemt ze onder meer kushtha, shotha, vrana, visha (vergiftiging), shvasa (benauwdheid), kasa (hoest), jvara (koorts), daha (branderig gevoel) en shula. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3],[4]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Aparajita als scherp, verkoelend, goed voor het verstand, de keel en het zien; het zou helpen bij huidziekten, urineaandoeningen, aandoeningen van de drie dosha's, zwelling en vergiftiging, en het geheugen en verstand bevorderen. Welk deel bedoeld is, zegt de tekst niet. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[6]

Bloem

De bloem wordt gebruikt als natuurlijke kleurstof in voedsel en dranken. In de studie met de bloemdrank werden geen bijwerkingen gezien. Dat was een eenmalige, kleine studie bij gezonde mannen; het zegt niets over de wortel of het blad, of over langdurig gebruik.^[7],[8]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie, vergiftiging of giftigheid bij dieren voor de wortel of het blad, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[7]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Clitoria ternatea L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2728115. https://www.gbif.org/species/207047639 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Clitoria ternatea L., Sp. Pl. 2: 753 (1753). https://www.ipni.org/n/486606-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II, monografie nr. 5 Aparajita (Root). Vol. II nr. 5, gedrukte pp. 10–11, gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en in de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-28.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume IV, monografie nr. 4 Aparajita (Leaf). Vol. IV nr. 4, gedrukte pp. 8–9; p. 9 (eigenschappen, bereidingen, toepassingen) gelezen op de scan van de Wellcome Collection, p. 8 alleen in de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0004 — gelezen op 2026-10-28.
5. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II, monografie nr. 66 Sankhapushpi (Whole Plant). Vol. II nr. 66, noot over het gebruik van Clitoria ternatea en Evolvulus alsinoides als Sankhapushpi; gelezen in de digitale editie. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-28.
6. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Guḍūcyādi varga, Aparājitā. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Guḍūcyādi varga, verzen 111–112 (Aparājitā), pp. 244–245; gelezen op de paginascan. De botanische naam Clitoria ternatea Linn. is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
7. Maia NMA, Andressa I, Cunha JS, Costa NA, de Oliveira EB, Leite Júnior BRC, Vieira ÉNR. Plants (Basel) 14(21) (2025). Clitoria ternatea: Perspectives on Its Application in Foods and Potential Health Benefits. Volledige tekst (PMC12609804); passages over klinisch bewijs, veiligheid en gebruik als voedselkleurstof. https://doi.org/10.3390/plants14213322 — gelezen op 2026-10-28.
8. Chusak C, Thilavech T, Henry CJ, Adisakwattana S. BMC Complementary and Alternative Medicine 18(1):6 (2018). Acute effect of Clitoria ternatea flower beverage on glycemic response and antioxidant capacity in healthy subjects: a randomized crossover trial. Volledige tekst (PMC5759795); methoden, resultaten (geen bijwerkingen), beperkingen, financiering. https://doi.org/10.1186/s12906-017-2075-7 — gelezen op 2026-10-28.
9. Nickson De lira, via iNaturalist (2024). iNaturalist-waarneming 250990945, Clitoria ternatea (onderzoekskwaliteit; vier overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/250990945 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.