Arka

Alle delen van de plant bevatten hartglycosiden, stoffen die op het hart werken zoals het geneesmiddel digoxine. Er zijn ernstige vergiftigingen beschreven, ook na gebruik bij een traditionele behandeling, en het melksap beschadigt de ogen. Onderzoek bij mensen naar de traditionele toepassingen hebben we niet gevonden. Dit artikel beschrijft de traditionele leer en vooral de risico's; het is geen aanbeveling om de plant te gebruiken.

Wetenschappelijke naam

Calotropis procera (Aiton) W.T.Aiton^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Apocynaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Asclepias procera Aiton, Calotropis hamiltonii Wight, Calotropis wallichii Wight^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Arka, Ravi, Bhanu, Tapana^[3]

Engelse naam

Madar Tree^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde wortel, Gedroogd blad^[3]De farmacopee heeft ook een monografie over de stambast. Die wordt hier niet apart beschreven; volgens een casusbeschrijving zijn alle delen van de plant giftig.

Herkenning

De wortel is ruw, in de lengte gegroefd, kurkachtig en zacht, van buiten geelgrijs en van binnen wit; de bast laat makkelijk los van het hout. De smaak is bitter en scherp. Het blad is bijna ongesteeld, 6 tot 15 cm lang en 4,5 tot 8 cm breed, breed eivormig tot elliptisch, jong behaard en later kaal.^[3]

Let op verwarring: Calotropis gigantea is een verwante soort die er sterk op lijkt en in India ook wordt gebruikt. Volgens een casusbeschrijving zijn beide soorten giftig. De farmacopee plaatst de plant nog in de familie Asclepiadaceae; volgens de huidige indeling hoort ze bij de Apocynaceae.^[1],[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Voor de wortel noemt de farmacopee kandu (jeuk), kushtha (huidaandoeningen), krimiroga (wormen), gulma (zwelling in de buik), udararoga (buikaandoeningen), vrana (wonden) en shvasa (benauwdheid); belangrijke bereidingen zijn Maha vishagarbha taila en Dhanvantara ghrita. Voor het blad noemt ze onder meer shotha (zwelling), kandu, kushtha, vrana, plihoroga (miltaandoeningen), arsha (aambeien) en shvasa, met de bereiding Arka lavana. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]

Hartglycosiden

Volgens een casusbeschrijving zijn alle delen van de plant giftig, de stengels en wortels meer dan de bladeren. De plant bevat cardenoliden zoals calotropine, die net als digoxine op het hart werken. De farmacopee noemt calotropine als bestanddeel van wortel en blad.^[3],[4]

Beschreven vergiftiging

Een vrouw van 56 jaar kreeg na een slangenbeet van een traditionele genezer fijngewreven blad op de wond en het melkachtige vocht uit de fijngewreven bladeren te drinken. Ze kreeg een branderig gevoel in de keel, raakte versuft, kreeg een zeer lage bloeddruk en een sterk verminderde pompkracht van het hart, en moest op de intensive care worden beademd. Ze herstelde. In haar urine werden hartglycosiden aangetoond. Op de plek waar het blad was aangebracht ontstond een ernstige ontsteking van de huid. Volgens hetzelfde artikel wordt de stengel ook gebruikt voor illegale abortus. Het artikel is tegenstrijdig over de soort: het onderzoek van het blad wees op Calotropis procera, maar in de bespreking schrijven de auteurs dat de patiënte de minder giftige Calotropis gigantea kreeg.^[4]

Melksap in het oog

In een groot Indiaas netwerk van oogziekenhuizen werden in bijna tien jaar 362 mensen gezien met oogschade door het melksap van Calotropis, bijvoorbeeld na contact bij het plukken van bloemen. Het melksap kan het hoornvlies en het binnenste van het oog ontsteken; bij ongeveer de helft van de getroffen ogen was het zien niet of licht verminderd, bij een deel ernstig. Om welke soort het ging, is niet bepaald.^[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens. Dat betekent niet dat het veilig is.^[4]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Calotropis procera (Aiton) W.T.Aiton, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 502091; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/206558389 — gelezen op 2026-10-26.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Calotropis procera (Aiton) W.T.Aiton, Hort. Kew., ed. 2, 2: 78 (1811). https://www.ipni.org/n/1004515-2 — gelezen op 2026-10-26.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografieën nr. 6 Arka (Root) en nr. 7 Arka (Leaf). nr. 6 (p. 8) en nr. 7 (p. 10) volgens de officiële lijst; gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org. Een officiële scan van Vol. I is niet gevonden; nummers, namen en botanische naam komen overeen met de officiële lijst van de PCIM&H. De doseringen zijn bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-26.
4. Iyadurai R, Gunasekaran K, Jose A, Pitchaimuthu K (2020). Calotropis poisoning with severe cardiac toxicity: a case report. Journal of Family Medicine and Primary Care 9(8):4444–4447. volledige tekst (PMC7586564): casus, toxicologische analyse en bespreking. Let op: het artikel noemt de plant eerst Calotropis procera en in de bespreking Calotropis gigantea. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_783_20 — gelezen op 2026-10-26.
5. Rathi VM, Das AV, Mahajan M, Khanna RC (2021). Demographics and clinical profile of patients with ocular Calotropis poisoning in India. Indian Journal of Ophthalmology 69(9):2417–2420. volledige tekst (PMC8544100): methoden en resultaten. https://doi.org/10.4103/ijo.IJO_3434_20 — gelezen op 2026-10-26.
6. Eamon Corbett, via iNaturalist (2014). iNaturalist-waarneming 69292332, Calotropis procera (onderzoekskwaliteit; drie overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/69292332 — gelezen op 2026-10-26.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.