Atasi (lijnzaad)

De Ayurvedic Pharmacopoeia of India beschrijft de zaden als Atasi, met de traditionele werking vataghna (vermindert vata). Het Europees Geneesmiddelenbureau erkent lijnzaad op grond van gevestigd medisch gebruik als middel bij langdurige verstopping. Lijnzaad zwelt op in water: zonder voldoende vocht kan het de slokdarm of darm verstoppen, en het kan de opname van andere medicijnen vertragen.

Wetenschappelijke naam

Linum usitatissimum L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Linaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Linum angustifolium subsp. usitatissimum (L.) Rouy^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Atasi, Uma, Kshuma^[3]

Nederlandse naam

Lijnzaad^[4]

Engelse naam

Linseed^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde, rijpe zaden^[3]Lijnzaadolie is een ander product en wordt hier niet beschreven.

Herkenning

Het zaad is klein, bruin en glanzend met een fijn putjesoppervlak, ongeveer 4 tot 6 mm lang en 2 tot 2,5 mm breed, langwerpig eivormig en plat, aan één kant rond en aan de andere kant schuin gepunt. De zaadhuid wordt slijmerig als het zaad in water weekt. Bij kauwen smaakt het olieachtig.^[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden shiroroga (hoofdaandoeningen), krimiroga (wormen), kushtha (huidaandoeningen) en prameha (urinewegaandoeningen, waaronder suikerziekte in Ayurvedische zin). Als belangrijke bereiding noemt zij Sarshapadi pralepa, een pasta voor uitwendig gebruik. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Voldoende vocht

Lijnzaad zwelt op. Zonder voldoende vocht kan het de keel of slokdarm blokkeren, verslikking veroorzaken of de darm verstoppen. Niet gebruiken bij slikproblemen, keelklachten, vernauwingen of verstopping van het maag-darmkanaal, of bij een plotselinge, aanhoudende verandering van de stoelgang of onverklaard bloedverlies uit de anus. Zoek direct medische hulp bij pijn op de borst, braken of moeite met slikken of ademen na inname.^[4]

Medicijnen

Lijnzaad kan de opname van andere medicijnen vertragen; de Europese monografie adviseert daarom tijd te laten tussen lijnzaad en andere medicijnen. Samen met middelen die de darm afremmen, zoals opioïden of loperamide, alleen onder medisch toezicht. NCCIH noemt een theoretische wisselwerking met bloedverdunners. Overleg met uw arts of apotheker als u medicijnen gebruikt.^[4],[5]

Hormonen, zwangerschap en borstvoeding

Onderzoek bij gezonde vrouwen wijst erop dat langdurig gebruik een oestrogeenachtig effect kan hebben; gebruik wordt afgeraden bij hormoongevoelige tumoren. De Europese monografie raadt gebruik als geneesmiddel tijdens zwangerschap en borstvoeding af, omdat de veiligheid niet is vastgesteld. Volgens NCCIH wijzen sommige studies erop dat lijnzaad tijdens de zwangerschap mogelijk onveilig is, maar is het bewijs niet sluitend. LactMed verwacht geen nadeel voor de baby bij gebruik als laxeermiddel.^[4],[5],[6]

Bijwerkingen en kinderen

Winderigheid komt vaak voor; zeer zelden zijn ernstige overgevoeligheidsreacties gemeld. Eet geen rauwe of onrijpe lijnzaden, omdat die mogelijk giftige stoffen bevatten. Gebruik als geneesmiddel wordt onder de 12 jaar afgeraden, omdat gegevens ontbreken.^[4],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Linum usitatissimum L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2353429; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207222727 — gelezen op 2026-10-25.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Linum usitatissimum L., Sp. Pl. (1753). https://www.ipni.org/n/544772-1 — gelezen op 2026-10-25.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografie nr. 12 Atasi (Seed). monografie nr. 12 (p. 19 volgens de inhoudsopgave); gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-25.
4. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) (2015). European Union herbal monograph on Linum usitatissimum L., semen (EMA/HMPC/377675/2014). rubrieken 4.1–4.8 en de namenlijst (NL: Lijnzaad). https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/lini-semen — gelezen op 2026-10-25.
5. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) (2025). Flaxseed and Flaxseed Oil. How Much Do We Know?, What Have We Learned?, What Do We Know About Safety? (bijgewerkt februari 2025). https://www.nccih.nih.gov/health/flaxseed-and-flaxseed-oil — gelezen op 2026-10-25.
6. National Institute of Child Health and Human Development (NICHD), via NCBI Bookshelf. Drugs and Lactation Database (LactMed) — Flaxseed. Summary of Use during Lactation. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501895/ — gelezen op 2026-10-25.
7. A Hill, via iNaturalist (2025). iNaturalist-waarneming 280960246, Linum usitatissimum (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/280960246 — gelezen op 2026-10-25.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.