Atmagupta (Kapikacchu)

De farmacopee beschrijft het zaad als zoet en bitter, zwaar en vettig, met onder meer de traditionele werkingen vrishya (versterkend, ook voor de voortplanting) en balya (versterkend). Onderzoek bij mensen gaat bijna alleen over de ziekte van Parkinson: in kleine gerandomiseerde studies werkte poeder van geroosterde zaden ongeveer even goed als levodopa-medicijnen, waarschijnlijk door de levodopa in het zaad. Juist daardoor is het zaad geen onschuldig kruid: het kan samenwerken met medicijnen, het gehalte in producten wisselt sterk, en er zijn vergiftigingen beschreven na verkeerde bereiding. Gebruik bij Parkinson hoort volgens de onderzoekers alleen onder begeleiding van een neuroloog. Onderzoek naar de traditionele toepassingen hebben we niet gevonden.

Wetenschappelijke naam

Mucuna pruriens (L.) DC.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Fabaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Dolichos pruriens L., Mucuna prurita Wight, Stizolobium pruriens (L.) Medik., Carpopogon pruriens (L.) Roxb.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Atmagupta, Kapikacchu, Markati, Kandura, Shukashimbi, Kapiprabha^[3]Shukashimbi en Kapiprabha staan alleen in de monografie over de wortel.

Engelse naam

Cowhage, Cowitch^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogd rijp zaad, Gedroogde wortel^[3]Het zaad is het belangrijkste deel en het enige deel waarover we onderzoek bij mensen vonden.

Herkenning

Het zaad is eivormig en zijdelings iets afgeplat, donkerbruin met vlekjes, meestal 1,2 tot 1,8 cm lang en 0,8 tot 1,2 cm breed, hard en glad, met een langwerpige navel. Het heeft geen duidelijke geur en smaakt zoetig-bitter. De wortel is lang, hard, donkerbruin tot zwart en breekt vezelig.^[3]

Let op verwarring: Mucuna monosperma (Kevanch) is een andere soort uit hetzelfde geslacht en wordt hier niet beschreven. De farmacopee gebruikt de naam Mucuna prurita Hook. en noemt Mucuna pruriens als synoniem; volgens de huidige indeling is Mucuna pruriens (L.) DC. de geldende naam.^[1],[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Voor het zaad noemt de farmacopee vatavyadhi (aandoeningen van vata), kampavata (beven), klaibya (impotentie), raktapitta (bloedingsneiging), dushtavrana (slecht genezende wonden) en daurbalya (zwakte); een belangrijke bereiding is Brihat masha taila, een samengestelde olie. Voor de wortel noemt ze onder meer dushta vrana, pakvatisara (diarree), raktapitta, kushtha (huidaandoeningen), krishata (vermagering), shitapitta (netelroos-achtige huiduitslag) en vatavyadhi. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Levodopa in het zaad

Het zaad bevat levodopa, een werkzame geneesmiddelstof. Volgens Parkinson-specialisten moet het daarom met dezelfde voorzichtigheid worden behandeld als levodopa-medicijnen. Zonder de hulpstof die in medicijnen aan levodopa wordt toegevoegd, kan het meer klachten van maag en darmen en van hart en bloedvaten geven. In de studies kwamen vooral misselijkheid, duizeligheid, slaperigheid overdag en een daling van de bloeddruk voor; in de studie van 12 maanden stopten 2 van de 18 deelnemers vanwege misselijkheid of diarree.^{[3],[4],[5],[7]}

Medicijnen en Parkinson

Combinaties met Parkinson-medicijnen zoals levodopa, dopamine-agonisten en MAO-B- of COMT-remmers zijn slecht onderzocht, en er is geen richtlijn voor het aanpassen van medicijnen. Bij eigen gebruik en ophogen van de hoeveelheid zijn ernstige bewegingsstoornissen beschreven, en een ontregeling waarbij mensen dwangmatig te veel dopaminerge middelen gebruiken, met onder meer psychose en impulsieve gedragingen. Gebruikt u Parkinson-medicijnen of andere medicijnen, begin dan niet zelf met dit zaad of producten ervan, en overleg met uw neuroloog of arts.^[7]

Wisselend gehalte in producten

In een onderzoek naar zes handelsproducten lag het gemeten levodopagehalte tussen 6% en 141% van wat op het etiket stond; geen enkel product zat binnen de gebruikelijke marge voor geneesmiddelen. U weet bij zo'n product dus niet hoeveel levodopa u binnenkrijgt.^[7]

Vergiftigingen bij verkeerde bereiding

In Mozambique (1989) zijn tijdens voedseltekort ernstige vergiftigingen en sterfgevallen beschreven na het eten van slecht bereide zaden. Op Réunion zijn vergiftigingen beschreven bij traditioneel gebruik, met verwardheid, onrust en hallucinaties.^[7]

Haren van de plant

De fijne, naaldvormige haartjes van de plant (in het Engels cowhage) veroorzaken bij aanraking van de huid sterke jeuk; ze worden daarom in onderzoek gebruikt om jeuk op te wekken. Dit gaat over de haartjes, niet over het gereinigde zaad.^[9]

Borstvoeding

Over het zaad tijdens de borstvoeding vonden we geen gegevens. Over het geneesmiddel levodopa meldt LactMed dat het weinig in de moedermelk overgaat, maar het prolactine (het hormoon dat de melkproductie stimuleert) kan verlagen, en dat het effect van langdurig gebruik op de borstvoeding niet goed is onderzocht. Dit gaat over het geneesmiddel, niet over het zaad zelf.^[3],[8]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over de plant. Over gebruik tijdens de zwangerschap, bij kinderen en over langdurig gebruik buiten studies hebben we geen gelezen gegevens; de eerste Parkinson-studie sloot zwangere vrouwen uit. Over de veiligheid van de wortel vonden we niets. Dat betekent niet dat het veilig is.^[4]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Mucuna pruriens (L.) DC., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2375456; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207111903 — gelezen op 2026-10-26.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Mucuna pruriens (L.) DC., Prodr. 2: 405 (1825). https://www.ipni.org/n/509275-1 — gelezen op 2026-10-26.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I: Volume III, monografie nr. 12 Atmagupta (Seed), en Volume IV, monografie nr. 5 Atmagupta (Root). Vol. III nr. 12 (p. 23–24) en Vol. IV nr. 5 (p. 10–11); gelezen op scans van Vol. III en Vol. IV (Wellcome Collection, via archive.org: b32220522_0003 en b32220522_0004). De doseringen zijn bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-26.
4. Cilia R, Laguna J, Cassani E, Cereda E, Pozzi NG, Isaias IU, Contin M, Barichella M, Pezzoli G (2017). Mucuna pruriens in Parkinson disease: a double-blind, randomized, controlled, crossover study. Neurology 89(5):432–438. volledige tekst (PMC5539737): methoden, resultaten, veiligheid en discussie; financiering door Fondazione Grigioni per il Morbo di Parkinson. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000004175 — gelezen op 2026-10-26.
5. Cilia R, Cham M, Obese V, Akpalu A, Cereda E, Ame-Bruce E, Laryea R, Caronni S, Sarfo FS, Sorbo FD, Fahn S, Pezzoli G (2026). Mucuna pruriens in untreated Parkinson's disease in sub-Saharan Africa: a 12-month, multicenter, randomized, controlled trial. Journal of Parkinson's Disease 16(1):99–109. volledige tekst (PMC13347555): resultaten, veiligheid, beperkingen; financiering door Fondazione Pezzoli per la Malattia di Parkinson. Let op: samenvatting en resultaten geven verschillende percentages bijwerkingen. https://doi.org/10.1177/1877718X251383721 — gelezen op 2026-10-26.
6. Hammoud F, Ismail A, Zaher R, El Majzoub R, Abou-Abbas L (2025). Mucuna pruriens treatment for Parkinson disease: a systematic review of clinical trials. Parkinson's Disease 2025:1319419. volledige tekst (PMC12377966): samenvatting, risico op vertekening en veiligheid; geen financiering. https://doi.org/10.1155/padi/1319419 — gelezen op 2026-10-26.
7. Cilia R, Katzenschlager R (2026). "To Bean or Not to Bean": therein lie the hype and the hope. Advice to people with Parkinson in my clinic about Mucuna pruriens. Journal of Parkinson's Disease 16(4):788–794. volledige tekst (PMC13435176): paragrafen over interacties, overgebruik, vergiftigingen en wisselend levodopagehalte. https://doi.org/10.1177/1877718X261442075 — gelezen op 2026-10-26.
8. National Institute of Child Health and Human Development (2026). Drugs and Lactation Database (LactMed): Levodopa. Summary of Use during Lactation en Effects on Lactation and Breastmilk; herzien 15 februari 2026. Gaat over het geneesmiddel levodopa, niet over de plant. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501337/ — gelezen op 2026-10-26.
9. Fiebig A, Leibl V, Oostendorf D, Lukaschek S, Frömbgen J, Masoudi M, Kremer AE, Strupf M, Reeh P, Düll M, Namer B (2023). Peripheral signaling pathways contributing to non-histaminergic itch in humans. Journal of Translational Medicine 21(1):908. volledige tekst (PMC10717026): inleiding en methoden; experimenteel jeukonderzoek bij gezonde vrijwilligers met cowhage-spicules. https://doi.org/10.1186/s12967-023-04698-z — gelezen op 2026-10-26.
10. Firos AK, via iNaturalist (2022). iNaturalist-waarneming 104969997, Mucuna pruriens (onderzoekskwaliteit; drie overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/104969997 — gelezen op 2026-10-26.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-26. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.