Bhallataka

In de Ayurveda wordt de vrucht als krachtig maar giftig beschouwd: ze hoort bij de groep 'upavisha' en mag volgens de teksten alleen na zuivering (shodhana) worden ingenomen. De olie in de vruchtwand veroorzaakt bij aanraking jeuk, roodheid en blaren. Er zijn ook een overgevoeligheidsreactie na inname van bhallataka-bereidingen en een ernstige allergische reactie na het eten van een zoetigheid met de noot beschreven. Onderzoek bij mensen naar de traditionele toepassingen van de vrucht alleen hebben we niet gevonden. Dit artikel beschrijft de traditionele leer en vooral de risico's; het is geen aanbeveling om de vrucht te gebruiken.

Wetenschappelijke naam

Semecarpus anacardium L.f.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Anacardiaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Cassuvium anacardium (L.f.) Kuntze^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Bhallataka, Arushkara, Bhallata^[3]

Engelse naam

Marking Nut^[3]

Gebruikt plantendeel

Rijpe vrucht^[3]Volgens de farmacopee bevatten holten in de vruchtwand een scherpe, irriterende en blaartrekkende olie.

Herkenning

De vrucht is een zijdelings afgeplatte steenvrucht, donkerbruin, glad en glanzend. De noot is 2,5 tot 3 cm lang en scheef eivormig, met een rest van de vruchtbodem eraan.^[3]

Let op verwarring: De naam 'marking nut' komt van het vroegere gebruik van het sap om textiel blijvend te merken. De plant is verwant aan de cashew; iemand die cashewnoten verdraagt, kan toch allergisch zijn voor bhallataka. De stoffen in de olie lijken op die van Toxicodendron radicans (poison ivy), die een vergelijkbaar eczeem veroorzaakt.^[4],[6]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden anaha (opgeblazen buik, verstopping), grahani (verteringsstoornis met wisselende ontlasting), gulma (zwelling in de buik), arsha (aambeien), krimi (wormen) en kushtha (huidaandoeningen). Belangrijke bereidingen zijn Bhallataka rasayana, Bhallatakadi modaka, Amrita bhallataka leha en Sanjivani vati. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]

Giftig volgens de Ayurveda zelf

In de klassieke Ayurvedische teksten staat bhallataka in de groep 'upavisha', minder sterke vergiften. De Indiase geneesmiddelenwet van 1940 noemt de plant een giftige geneeskrachtige plant. Volgens de teksten mag de vrucht alleen na zuivering (shodhana) worden ingenomen, en moeten mensen die de vruchten verzamelen of verwerken hun huid beschermen. Ook bereidingen die volgens de Ayurvedische voorschriften zijn voorgeschreven en ingenomen, kunnen bijwerkingen geven (zie hieronder).^[3],[4],[5]

Blaren en contacteczeem

De teerachtige olie in de vruchtwand bevat stoffen die lijken op die van Toxicodendron radicans (poison ivy). In een Ayurvedisch onderzoeksinstituut in India kregen vijf medewerkers contacteczeem tijdens het verzamelen, drogen en zuiveren van de vruchten, het schoonmaken van gereedschap en het weggooien van gebruikte vloeistoffen. Ze kregen jeuk, een branderig gevoel en roodheid; bij twee van hen ontstonden 10 tot 11 uur na het contact blaren. Eén medewerker kreeg jeuk over het hele lichaam en donkere vlekken in het gezicht door de dampen bij het koken van de vruchten. Zo'n eczeem duurt meestal 1 tot 2 weken; door krabben kan een infectie ontstaan. Volgens de auteurs helpt het om de huid direct na contact grondig met water en zeep te wassen. Ook bij gebruik als zelfbehandeling op de huid, als haarverf of voor het verwijderen van tatoeages is contacteczeem beschreven.^[4],[6]

Overgevoeligheid na inname

Een man van 21 jaar kreeg ongeveer twee weken na het begin van een Ayurvedische behandeling met twee bereidingen waarin bhallataka zat, een jeukende uitslag met blaasjes op handen en onderarmen, zwelling en uitslag in de schaamstreek, gezwollen lymfeklieren en moeite met slikken. Na het stoppen met deze middelen verdwenen de klachten binnen ongeveer tien dagen. De artsen beoordeelden het als een waarschijnlijke overgevoeligheidsreactie op de bhallataka-bereidingen. Omdat het om samengestelde middelen ging, is niet zeker welk bestanddeel de oorzaak was. Volgens hetzelfde artikel is een branderig gevoel bij de voorhuid, de urinebuis en rond de anus de bijwerking die in de Ayurvedische literatuur het vaakst wordt genoemd.^[5]

Ernstige allergische reactie

Een man van 59 jaar in Australië kreeg binnen een half uur na het eten van een zelfgemaakte zoetigheid met bhallataka zwelling rond de ogen en van de lippen, een gevoel van zwelling in de keel en een piepende ademhaling. Hij werd met adrenaline behandeld en herstelde. Een huidtest was positief voor bhallataka en negatief voor cashew. Volgens de auteurs was dit de eerste beschreven ernstige allergische reactie (anafylaxie) op bhallataka na het eten ervan.^[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over bhallataka. Over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens. Ook hoe vaak bijwerkingen voorkomen, is niet onderzocht. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is.^[4],[5],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Semecarpus anacardium L.f., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2479712; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/206512412 — gelezen op 2026-10-27.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Semecarpus anacardium L.f., Suppl. Pl. 182 (1782). https://www.ipni.org/n/71196-1 — gelezen op 2026-10-27.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II: monografie nr. 9 Bhallataka (Fruit). monografie nr. 9, pp. 19–20; gelezen op een scan van Vol. II (Wellcome Collection, via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-27.
4. Llanchezhian R, Joseph CR, Rabinarayan A (2012). Urushiol-induced contact dermatitis caused during Shodhana (purificatory measures) of Bhallataka (Semecarpus anacardium Linn.) fruit. Ayu 33(2):270–273. volledige tekst (PMC3611655): inleiding, vijf casussen en bespreking. https://doi.org/10.4103/0974-8520.105250 — gelezen op 2026-10-27.
5. Rastogi S, Pandey P (2022). Idiosyncratic adversity reported after oral consumption of an ayurvedic formulation containing bhallataka (Semecarpus anacardium): A case report. J Ayurveda Integr Med 13(4):100635. volledige tekst (PMC9713265): casus, bespreking en ervaring van de patiënt. https://doi.org/10.1016/j.jaim.2022.100635 — gelezen op 2026-10-27.
6. Fok JS, Kral AC, Hayball J, Smith WB (2016). Marking nut anaphylaxis. Asia Pac Allergy 6(3):192–194. volledige tekst (PMC4967621): casus en bespreking. https://doi.org/10.5415/apallergy.2016.6.3.192 — gelezen op 2026-10-27.
7. Dinesh Valke, via iNaturalist (2008). iNaturalist-waarneming 153948051, Semecarpus anacardium (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/153948051 — gelezen op 2026-10-27.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.