Bilva

De farmacopee beschrijft het vruchtvlees als scherp, bitter en samentrekkend, met onder meer de traditionele werkingen dipana (stimuleert de spijsvertering) en grahi (stoppend). Onderzoek bij mensen met het vruchtvlees hebben we niet gevonden; een gelezen overzicht schrijft dat zulk onderzoek nog nodig is. Een systematisch overzicht van studies bij mensen met diabetes type 2 vond een lagere bloedsuiker, maar die studies gingen vooral over het blad en waren van matige kwaliteit. Een afslankmiddel met de losse, synthetische stof aegeline werd in verband gebracht met ernstige leverschade; dat zegt niet dat het vruchtvlees zelf schadelijk is.

Wetenschappelijke naam

Aegle marmelos (L.) Corrêa^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Rutaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Crateva marmelos L., Belou marmelos (L.) Lyons, Bilacus marmelos (L.) Kuntze, Crateva religiosa Ainslie, Feronia pellucida B.Heyne ex Roth, Aegle tamilnadensis S.A.Kader^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Bilva, Shriphala^[3]

Engelse naam

Bengal Quince, Bael fruit^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogd vruchtvlees van onrijpe of halfrijpe vruchten (hoofddeel), Gedroogde wortel, Gedroogde stambast^[3],[4],[5]Het blad heeft geen eigen monografie in de farmacopee en wordt hier niet als gebruikt deel beschreven.

Herkenning

De vrucht is bolvormig, 5 tot 18 cm in doorsnede, groenig als hij jong is en geelbruin als hij rijp is, met een harde, houtige schil van 1,5 tot 3 mm. Binnenin zitten 10 tot 15 hokken met behaarde zaden in een geelbruin, zeer kleverig slijm. Het gedroogde vruchtvlees is hard en licht- tot donkerrood. Het ruikt zwak aromatisch en smaakt slijmerig en licht samentrekkend.^[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Voor het vruchtvlees noemt de farmacopee pravahika (dysenterie-achtige diarree), agnimandya (zwakke spijsvertering) en grahaniroga (aandoeningen van de grahani, het deel van het spijsverteringskanaal dat de vertering regelt). Belangrijke bereidingen zijn Bilvadi leha en Brihat gangadhara churna. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Voor de wortel noemt de farmacopee onder meer vatavyadhi (vata-aandoeningen), shotha (zwelling), shula (pijn), chardi (braken), mutrakricchra (moeilijk plassen) en amavata; de wortel zit onder meer in Dashamularishta en Dashamula kvatha churna. Voor de stambast noemt ze onder meer atisara en raktatisara (diarree, ook met bloed), pravahika, grahaniroga, arsha (aambeien), medoroga (vetzucht) en madhumeha (een Ayurvedische categorie die vaak met diabetes wordt vergeleken). Ook dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën en geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4],[5]

Aegeline in afslankmiddelen

In 2013 werd de stof aegeline toegevoegd aan het afslank- en sportsupplement OxyELITE Pro. Daarna werden in de Verenigde Staten minstens 50 gevallen van acute leverontsteking gemeld, waarvan enkele een levertransplantatie nodig hadden of dodelijk afliepen. Aegeline komt van nature voor in de vrucht van deze boom, maar de aegeline in het supplement was een synthetische stof uit een fabriek en mogelijk verontreinigd, en het supplement bevatte ook andere stoffen zoals cafeïne. Volgens LiverTox was eerder geen leverschade door aegeline beschreven. Dit gaat dus over een geïsoleerde stof in een mengsel, niet over het vruchtvlees. Wees wel voorzichtig met supplementen die aegeline of extracten van deze plant bevatten.^[8]

Bijwerkingen in studies

In de studies bij mensen met diabetes, die vooral over het blad gingen, werden bijwerkingen vaak niet gemeld. Als ze wel werden gemeld, waren ze meestal afwezig of mild en vooral van maag en darmen.^[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over deze plant; LiverTox noemt de plant alleen in het hoofdstuk over OxyELITE Pro. Gegevens over het gebruik van het vruchtvlees, de wortel of de stambast als Ayurvedisch middel tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen en samen met medicijnen hebben we niet gevonden. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Dat de vrucht als voedsel wordt gegeten, zegt niet alles over gedroogde poeders, extracten of bereidingen. Gebruikt u medicijnen, bijvoorbeeld voor diabetes, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[7],[8]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Aegle marmelos (L.) Corrêa, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2623456; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207774516 — gelezen op 2026-10-26.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Aegle marmelos (L.) Corrêa, Trans. Linn. Soc. London 5: 223 (1800). https://www.ipni.org/n/770819-1 — gelezen op 2026-10-26.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografie nr. 18 Bilva (Fruit pulp). monografie nr. 18 (p. 27 volgens de inhoudsopgave); gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-26.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III: monografie nr. 15 Bilva (Root). monografie nr. 15, pp. 29–31; eigenschappen en toepassingen gelezen op een scan van Vol. III (Wellcome Collection, via archive.org). https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-26.
5. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume IV: monografie nr. 6 Bilva (Stem Bark). monografie nr. 6, eigenschappen op p. 13; gelezen op een scan van Vol. IV (Wellcome Collection, via archive.org). https://archive.org/details/b32220522_0004 — gelezen op 2026-10-26.
6. Chattopadhyay K, Wang H, Kaur J, Nalbant G, Almaqhawi A, Kundakci B, Panniyammakal J, Heinrich M, Lewis SA, Greenfield SM, Tandon N, Biswas TK, Kinra S, Leonardi-Bee J (2022). Effectiveness and Safety of Ayurvedic Medicines in Type 2 Diabetes Mellitus Management: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Pharmacol 13:821810. volledige tekst (PMC9213670): samenvatting, paragraaf 5.5.1 (Aegle marmelos), bijwerkingen, discussie, referentielijst en financiering. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.821810 — gelezen op 2026-10-26.
7. Sharma N, Radha, Kumar M, Zhang B, Kumari N, Singh D, Chandran D, Sarkar T, Dhumal S, Sheri V, Dey A, Rajalingam S, Viswanathan S, Mohankumar P, Vishvanathan M, Sathyaseelan SK, Lorenzo JM (2022). Aegle marmelos (L.) Correa: An Underutilized Fruit with High Nutraceutical Values: A Review. Int J Mol Sci 23(18):10889. volledige tekst (PMC9504793): samenvatting, farmacologische paragrafen en conclusie; geen externe financiering. https://doi.org/10.3390/ijms231810889 — gelezen op 2026-10-26.
8. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) (2021). LiverTox: OxyELITE Pro. Overview, Hepatotoxicity en Mechanism of Injury; bijgewerkt 8 september 2021. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK548935/ — gelezen op 2026-10-26.
9. Simon Tonge, via iNaturalist (2014). iNaturalist-waarneming 44113502, Aegle marmelos (onderzoekskwaliteit; drie overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/44113502 — gelezen op 2026-10-26.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-26. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.