Chanaka

In de Ayurveda wordt de hele plant beschreven als samentrekkend, zout en zuur van smaak en verkoelend. Er is geen onderzoek bij mensen met de hele plant gevonden. Wel is er onderzoek naar de zaden als voedsel; dat gaat over een ander deel. De farmacopee noemt cyanogene glycosiden als bestanddeel; wat dat betekent, is niet bekend.

Wetenschappelijke naam

Cicer arietinum L.^[1],[2],[4]

Plantenfamilie

Fabaceae^[1],[2],[4]

Botanische synoniemen

Vicia arietina (L.) E.H.L.Krause^[1],[2],[4]

Sanskrietnaam

Canaka, Harimantha, Sakalapriya, Vajimantha^[4]

Nederlandse naam

Keker^[3]Dit is de Nederlandse naam van de plant in het Nederlands Soortenregister.

Engelse naam

Bengal gram, Chick pea, Gram^[4]

Gebruikt plantendeel

Hele plant (wortel, stengel, blad en peul)^[4]

Herkenning

De wortel wordt tot 25 cm lang, lichtbruin en ruw. De stengel is tot 6 mm dik, lichtbruin met enkele paarse vlekken. Het blad is samengesteld, met 8 tot 13 paar kleine, ovale tot langwerpige, getande en behaarde blaadjes met een zure smaak. De peul is opgezwollen en behaard, 1,5 tot 2 cm lang, met 1 tot 3 bruine, driehoekige zaden met een puntje.^[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt annadravashula (door de farmacopee vertaald als maagzweer), chardi (braken), daha (branderig gevoel), jvara (koorts), kasa (hoest), pinasa (langdurige neus- of bijholteontsteking), prameha (stofwisselingsaandoening), shosha (vermagering), shvasa (astma), trishna (dorst) en udara (buikaandoeningen). Bereidingen zijn Kravyada rasa, Canakamla en Canakadi lepa. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[4]

Allergie (ander deel: zaden)

Allergie voor kekers komt volgens een overzichtsartikel weinig voor, maar er zijn gevallen beschreven van een ernstige allergische reactie (anafylaxie) bij jongeren die kekers aten en daarna gingen sporten. Dit gaat over de zaden als voedsel. Of iemand met zo'n allergie ook op de hele plant reageert, is niet onderzocht.^[6]

Bestanddelen

De farmacopee noemt voor de hele plant flavonoïden en cyanogene glycosiden als bestanddelen. We vonden geen gelezen bron over hoeveel cyanogene glycosiden de plant bevat of wat dat betekent bij gebruik.^[4]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, vergiftiging of giftigheid bij dieren voor de hele plant, het blad of de wortel, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik van de hele plant tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Dat de zaden als voedsel veel worden gegeten, zegt niet dat de hele plant als kruid veilig is. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[4],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Cicer arietinum L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2720549. https://www.gbif.org/species/207047608 — gelezen op 2026-10-27.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Cicer arietinum L., Sp. Pl. 2: 738 (1753). https://www.ipni.org/n/486336-1 — gelezen op 2026-10-27.
3. Naturalis Biodiversity Center. Nederlands Soortenregister: Cicer arietinum L. (Keker). Nederlandse naam, opgevraagd via de Naturalis-databank. https://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/000000016212 — gelezen op 2026-10-27.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume VI, monografie nr. 13 Canaka (Whole Plant). Vol. VI nr. 13, gedrukte pp. 29–31, gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org; pp. 29 en 31) en in de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0006 — gelezen op 2026-10-28.
5. Mah E, Uffelman CN, Blonquist TM, Wang DD, Rehm CD, Goltz SR, Chu Y. Nutrition Journal 2025;24(1):111. doi:10.1186/s12937-025-01176-8 (2025). Chickpea attenuates postprandial blood glucose responses: a systematic review and meta-analysis. Volledige tekst; samenvatting, methode, resultaten, GRADE-beoordeling en financiering. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12261582/ — gelezen op 2026-10-27.
6. Abu Risha M, Rick EM, Plum M, Jappe U. Current Allergy and Asthma Reports 2024;24(9):527–548. doi:10.1007/s11882-024-01165-7 (2024). Legume Allergens Pea, Chickpea, Lentil, Lupine and Beyond. Volledige tekst; paragraaf over keker (Chickpea) en de conclusies. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11364600/ — gelezen op 2026-10-27.
7. zebedeugalinha, via iNaturalist (2012). iNaturalist-waarneming 319184619, Cicer arietinum (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/319184619 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.