Darbha

In de Ayurveda wordt de wortel vooral genoemd bij klachten van de urinewegen, dorst, branderigheid en bloedingen. Er is heel weinig onderzoek bij mensen. In één kleine Indiase studie bij gezonde vrijwilligers gaf het wortelpoeder in twee weken geen statistisch significante toename van de hoeveelheid urine vergeleken met een placebo; bloedwaarden bleven normaal. Over de veiligheid bij mensen is weinig bekend. Het stuifmeel van deze grassoort kan wel allergie bij inademing veroorzaken.

Wetenschappelijke naam

Imperata cylindrica (L.) Raeusch.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Poaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Lagurus cylindricus L., Imperata arundinacea Cirillo, Imperata koenigii (Retz.) P.Beauv., Saccharum cylindricum (L.) Lam.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Darbha, Yajnamula, Ulu, Kutuka, Kharadarbha, Shvetadarbha^[3]

Engelse naam

Thatch grass, Cogon grass^[3]

Gebruikt plantendeel

Wortel^[3]

Herkenning

De wortels zijn vezelig, tot 2 mm dik, en ontspringen aan de knopen van de ondergrondse uitlopers. Het oppervlak is oneffen met fijne rimpels en licht- tot donkerbruin. De breuk is vezelig; smaak en geur zijn niet uitgesproken.^[3]

Let op verwarring: De namen Darbha en Kusha worden voor twee verschillende grassen gebruikt, en niet altijd op dezelfde manier. De Ayurvedic Pharmacopoeia of India noemt de wortel van Imperata cylindrica 'Darbha' en de wortelstok van Desmostachya bipinnata 'Kusha' (Kuśa). In andere bronnen, waaronder de hieronder besproken studie, is het precies omgekeerd. Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha noemt Kuśa en Darbha bovendien als namen van één en hetzelfde gras, met nog een tweede soort; de vertaler identificeert dat gras als Desmostachya bipinnata. Alleen de wetenschappelijke naam zegt dus welke plant bedoeld is. Gegevens over Desmostachya bipinnata gelden niet voor dit artikel.^[3],[4],[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt mutrakrcchra (pijnlijk of moeilijk plassen), ashmari (stenen in de urinewegen), mutraghata (verminderde urineafvoer), bastishula (pijn in de blaasstreek), trshna (overmatige dorst), daha (branderig gevoel), raktapradara en pradara (overmatig bloedverlies en afscheiding uit de vagina), raktarsha (bloedende aambeien), raktapitta (bloedingen), jvara (koorts), visarpa (zich uitbreidende huidontsteking) en pittabhishyanda (een oogaandoening). Bereidingen zijn onder meer Karpuradyarka, Brahmarasayana, Traikantaka ghrta en Sukumara ghrta. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Ook in de Chinese traditionele geneeskunde wordt de wortelstok gebruikt, onder meer als urineafdrijvend en bloedstelpend middel.^[6]

Wat de studies melden

In de kleine studie met gezonde vrijwilligers bleven de bloedwaarden na twee weken wortelpoeder normaal; de onderzoekers melden geen nadelige effecten op die waarden. Andere klachten werden niet apart beschreven. Over langer gebruik zegt dit weinig.^[5]

Dieronderzoek

Bij ratten gaf een eenmalige hoge dosis van een methanolextract van de wortel geen sterfte. Bij herhaalde toediening gedurende 30 dagen veranderden enkele bloedwaarden en was er bij de hoogste dosis lichte schade aan de lever te zien. Dit gaat om een geconcentreerd extract bij dieren en is niet zomaar te vertalen naar mensen.^[6],[8]

Stuifmeel en allergie

Het stuifmeel van Imperata cylindrica is een bekende veroorzaker van allergie bij inademing. Dat gaat over het stuifmeel van de bloeiende plant, niet over het eten of drinken van de wortel.^[6]

Wat de farmacopee noemt

De farmacopee noemt de wortel onder meer braakopwekkend (vamaka) en melkbevorderend (stanyajanana). Onderzoek bij mensen naar deze effecten hebben we niet gevonden.^[3]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie over Imperata cylindrica en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen, bij nierziekten en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens; het overzichtsartikel noemt onderzoek naar wisselwerkingen met medicijnen als iets wat nog moet gebeuren. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[5],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Imperata cylindrica (L.) Raeusch., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 420125; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207583010 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Imperata cylindrica (L.) Raeusch., Nomencl. Bot., ed. 3: 10, no. 89 (1797). https://www.ipni.org/n/60462577-2 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume V, monografie nr. 10 Darbha (Root). Vol. V nr. 10, pp. 21–22; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. Voor de naam Kuśa: Vol. III nr. 48 (Desmostachya bipinnata). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0005 — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Guḍūcyādi varga, Kuśa en Darbha. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Guḍūcyādi varga, verzen 165–166, p. 254; gelezen op de paginascan. De botanische naam Desmostachya bipinnata is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
5. Shah NT, Pandya TN, Sharma PP, Patel BR, Acharya R (2012). Mootrala Karma of Kusha [Imperata cylindrica Beauv.] and Darbha [Desmostachya bipinnata Stapf.] - A comparative study. Ayu 33(3):387–390. volledige tekst (PMC3665103): methode, resultaten, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.4103/0974-8520.108829 — gelezen op 2026-10-28.
6. Li J, Wang C, Zhan H, Wang X, Guan W, Zhao Y, Xu Z (2026). Imperata cylindrica (L.) Raeusch.: a narrative review of phytochemistry, pharmacology, ethnopharmacology, botany, and comprehensive utilization. Front Pharmacol 17:1875167. volledige tekst (PMC13408244): traditioneel gebruik, farmacologie, toxicologie en conclusie. https://doi.org/10.3389/fphar.2026.1875167 — gelezen op 2026-10-28.
7. Seema Merchant, via iNaturalist (2022). iNaturalist-waarneming 116645585, Imperata cylindrica (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/116645585 — gelezen op 2026-10-28.
8. Nayim P, Mbaveng AT, Ntyam AM, Kuete V (2020). A botanical from the antiproliferative Cameroonian spice, Imperata cylindrica is safe at lower doses, as demonstrated by oral acute and sub-chronic toxicity screenings. BMC Complement Med Ther 20(1):273. volledige tekst (PMC7488045): methode, resultaten, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.1186/s12906-020-03064-6 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-26. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.