Dhataki

In de Ayurveda wordt Dhataki beschreven als samentrekkend en scherp van smaak, licht en verkoelend, en traditioneel genoemd bij onder meer diarree, dorst, herpes en zweren. Onderzoek bij mensen met de bloem hebben we niet gevonden; één kleine studie gebruikte een mondspoeling van het blad. Over de veiligheid is niets bekend uit gelezen bronnen.

Wetenschappelijke naam

Woodfordia fruticosa (L.) Kurz^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Lythraceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Lythrum fruticosum L., Grislea tomentosa Roxb., Grislea punctata Buch.-Ham. ex Sm., Lythrum hunteri DC., Woodfordia floribunda Salisb., Woodfordia tomentosa Bedd.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Dhataki, Bahupushpi, Tamrapushpi, Vahnijvala, Dhatupushpi^[3],[4]

Engelse naam

Fire flame bush^[3]

Gebruikt plantendeel

Bloem^[3]

Herkenning

De bloemen zijn ongeveer 1,2 cm groot en staan alleen of in bosjes van 2 tot 15. De geribde, kale kelk is vers felrood en verbleekt bij het drogen; hij heeft zes driehoekige tanden. De zes kroonbladen zijn bleekroze of witachtig en dun als papier, en er zijn twaalf meeldraden. De smaak is samentrekkend.^[3]

Let op verwarring: De officiële lijst van de farmacopee spelt de soortnaam als 'fruiticosa'; dat is een schrijffout. De monografie zelf, de Engelse vertaling van het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha en de internationale plantennamenlijst WCVP gebruiken Woodfordia fruticosa; het gaat om dezelfde plant. Onderzoek met het blad gaat over een ander plantendeel dan de bloem.^[1],[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt atisara (diarree), trsha (dorst), visarpa (in de vertaling herpes) en vrana (zweren). De bloem is een ingrediënt van de samengestelde bereiding Brhat gangadhara curna. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3],[4]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Dhataki als scherp, koud van werking, bedwelmend, samentrekkend en licht verteerbaar. Het zou helpen bij dorst, diarree, bloedingen, vergiftiging, wormen en herpes. Welk deel van de plant bedoeld is, zegt de tekst niet. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]
• De gedroogde bloemen worden traditioneel toegevoegd bij het maken van arishta's, gefermenteerde Ayurvedische bereidingen: volgens een Indiaas artikel uit 2016 dragen de bloemen micro-organismen die de gisting op gang brengen. Dezelfde auteurs schrijven in het algemeen over zulke Ayurvedische bereidingen dat gegevens over giftigheid en bijwerkingen ontbreken.^[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie, vergiftiging of giftigheid bij dieren van de bloem, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. De Bhavaprakasha noemt de plant traditioneel bedwelmend; wat dat betekent voor gebruik nu, is niet onderzocht. Ook over Ayurvedische bereidingen zoals arishta's, waarin de bloemen voor de gisting worden gebruikt, ontbreken volgens een artikel uit 2016 in het algemeen gegevens over giftigheid en bijwerkingen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[4],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Woodfordia fruticosa (L.) Kurz, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2465124. https://www.gbif.org/species/207251347 — gelezen op 2026-10-29.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Woodfordia fruticosa Kurz, J. Asiat. Soc. Bengal, Pt. 2, Nat. Hist. 40(1): 56 (1871). https://www.ipni.org/n/554290-1 — gelezen op 2026-10-29.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I, monografie nr. 22 Dhataki (Flower). Vol. I nr. 22 (p. 32 volgens de inhoudsopgave van de digitale editie); gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org. Een officiële scan van Vol. I is niet gevonden; nummer, naam en deel komen overeen met de officiële lijst van de PCIM&H. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-29.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Haritakyadi varga, Dhataki. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Harītakyādi varga, verzen 186–187 (Dhātakī), p. 189; gelezen op de paginascan. De botanische naam Woodfordia fruticosa Kurz is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. Sujanamulk B, Shyam Sunder S, Ratnakar Pawar B, Rajalakshmi C, Naik Maloth K (2020). Comparison of antifungal efficacy of ethanolic extracts of Woodfordia fruticosa leaf and Punica granatum peel in uncontrolled diabetic patients wearing removable dentures: A randomized controlled clinical trial. Current Medical Mycology 6(3):15–20. volledige tekst (PMC8018823): methode, blindering, resultaten en belangenverklaring. https://doi.org/10.18502/cmm.6.3.3983 — gelezen op 2026-10-29.
6. Randive DS, Sayyad SF, Bhinge SD, Bhutkar MA (2016). Preparation of Arjunāriṣṭa Using Microbes Isolated from Woodfordia fruticosa Flowers (Dhayati). Ancient Science of Life 36(1):42–47. volledige tekst (PMC5255970): inleiding (gebruik van de bloemen bij de gisting; algemene opmerking over ontbrekende gegevens over giftigheid van zulke bereidingen). https://doi.org/10.4103/0257-7941.195405 — gelezen op 2026-10-29.
7. Ajit Ampalakkad, via iNaturalist (2018). iNaturalist-waarneming 10216247, Woodfordia fruticosa (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/10216247 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.