Godhuma (tarwe)

In de Bhavaprakasha heet tarwe zoet, verkoelend, zwaar en voedend; het zou vata en pitta verminderen en kapha vermeerderen. Dit is traditionele leer. Onderzoek naar deze traditionele werkingen hebben we niet gevonden. Tarwe is wereldwijd een hoofdvoedsel. Voor mensen met coeliakie is tarwe (gluten) schadelijk, en een tarweallergie kan, al komt die weinig voor, ernstige reacties geven.

Wetenschappelijke naam

Triticum aestivum L.^[1],[2]

Plantenfamilie

Poaceae^[1],[2]

Botanische synoniemen

Triticum sativum Lam., Triticum vulgare Vill., Frumentum triticum E.H.L.Krause^[1],[2]

Sanskrietnaam

Godhuma, Sumana^[4]

Nederlandse naam

Tarwe, Gewone tarwe^[3]Dit zijn de Nederlandse namen van de plant in het Nederlands Soortenregister.

Engelse naam

Wheat^[4],[6]

Gebruikt plantendeel

Graankorrel^[4]De Bhavaprakasha bespreekt tarwe in de groep van de granen en noemt het plantendeel niet apart. Tarwegras (de jonge bladeren) en tarwekiemolie zijn andere producten en worden hier niet beschreven.

Let op verwarring: De vertaler van de Bhavaprakasha noemt de plant Triticum sativum; dat is een oudere naam voor Triticum aestivum. Een Indiase lijst van Ayurvedische planten uit 1986 koppelt de naam Godhuma eveneens aan Triticum aestivum. De Bhavaprakasha onderscheidt drie soorten tarwe (mahagodhuma, madhuli en een lange soort zonder baard, nandimukha); welke moderne rassen daarmee bedoeld zijn, staat er niet bij.^[1],[4],[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De Bhavaprakasha beschrijft tarwe als voedsel met een opbouwende, versterkende werking en noemt het goed voor het helen van breuken en wonden. Van de kleinere soort madhuli zegt de tekst dat die lichter verteert en goed is voor de gezondheid. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Coeliakie

Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij gluten (eiwitten uit tarwe, en ook uit gerst en rogge) de dunne darm beschadigen. Volgens een overzichtsartikel heeft ongeveer 1% van de mensen coeliakie. Klachten zijn onder meer diarree, verstopping, een opgeblazen buik, misselijkheid en braken; op den duur kunnen tekorten aan onder meer ijzer, calcium en vitamine D ontstaan. De behandeling is een levenslang glutenvrij dieet; ook kleine hoeveelheden gluten kunnen bij sommige mensen schade geven. Ook bij de huidziekte dermatitis herpetiformis helpt een glutenvrij dieet.^[6]

Tarweallergie

Een allergie voor tarwe komt in het algemeen weinig voor, maar is in delen van Azië een van de belangrijkste voedselallergieën. De reactie kan variëren van galbulten en zwellingen tot levensbedreigende anafylaxie. Bij een bijzondere vorm ontstaat anafylaxie alleen als iemand na het eten van tarwe gaat sporten; ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's) of alcohol kunnen daarbij ook een rol spelen. In Japan reageerden mensen op zeep met bewerkt tarwe-eiwit.^[7]

Glutengevoeligheid zonder coeliakie

Sommige mensen krijgen buikklachten na het eten van gluten zonder dat ze coeliakie of een allergie hebben. Dit is moeilijk vast te stellen. Een glutenvrij dieet zonder duidelijke reden heeft ook nadelen, zoals tekorten aan voedingsstoffen.^[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie, geen LiverTox- of LactMed-hoofdstuk en geen onderzoek naar tarwe of tarweproducten als geneesmiddel tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Heeft u coeliakie of een tarweallergie, of vermoedt u dat, overleg dan met uw arts.^[6],[7]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Triticum aestivum L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 448365; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207513991 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Triticum aestivum L., Sp. Pl. 1: 85 (1753). opgevraagd via de IPNI-gegevens in GBIF. https://www.ipni.org/n/332110-2 — gelezen op 2026-10-28.
3. Naturalis Biodiversity Center. Nederlands Soortenregister: Triticum aestivum L. (Tarwe, Gewone tarwe). Nederlandse namen, opgevraagd via de Naturalis-databank. https://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/000000016872 — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Dhanyavarga, Godhuma. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Dhānyavarga, verzen 31–35, p. 367; gelezen op de paginascan. De botanische naam (Triticum sativum) is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
5. Srivastava TN, Rajasekharan S, Badola DP, Shah DC (1986). An index of the available medicinal plants, used in Indian system of medicine from Jammu and Kashmir state. Ancient Science of Life 6(1):49–63. tabel met Sanskrietnamen en botanische namen (Godhuma – Triticum aestivum Linn.). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3331390/ — gelezen op 2026-10-28.
6. Aljada B, Zohni A, El-Matary W (2021). The Gluten-Free Diet for Celiac Disease and Beyond. Nutrients 13(11):3993. volledige tekst (PMC8625243): inleiding, paragrafen 2, 3, 3.1, 3.2, 4.4, 4.5 en conclusies. https://doi.org/10.3390/nu13113993 — gelezen op 2026-10-28.
7. Srisuwatchari W, Kanchanapoomi K, Pacharn P (2025). Molecular Diagnosis to IgE-mediated Wheat Allergy and Wheat-Dependent Exercise-Induced Anaphylaxis. Clin Rev Allergy Immunol 68(1):47. volledige tekst (PMC12052925): inleiding en conclusie. https://doi.org/10.1007/s12016-025-09059-w — gelezen op 2026-10-28.
8. Patrick Hacker, via iNaturalist (2020). iNaturalist-waarneming 69871858, Triticum aestivum (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/69871858 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.