Gokshura

De Ayurvedic Pharmacopoeia of India beschrijft de vrucht als Gokshura, onder meer met de traditionele werkingen vrishya (versterkend voor de voortplanting) en ashmarihara (tegen stenen in de urinewegen). Het Europees Geneesmiddelenbureau beoordeelde in 2024 het onderzoek, onder meer naar seksuele klachten, als onvoldoende en kon geen monografie opstellen. Over de veiligheid kon het bureau geen conclusie trekken.

Wetenschappelijke naam

Tribulus terrestris L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Zygophyllaceae^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Gokshura, Gokshuraka, Trikantaka, Shvadamshtra, Traikantaka^[3],[5]

Engelse naam

Caltrops, Small caltrops, Puncture vine^[3],[5]Een Nederlandse naam hebben we niet in een betrouwbare bron gevonden.

Gebruikt plantendeel

Vrucht, Wortel, Hele plant^[3],[4],[5]Ieder deel heeft een eigen monografie. Onderzoek en supplementen gebruiken vaak extracten van het bovengrondse kruid, niet van de vrucht.

Herkenning

De vrucht is lichtgeel tot groengeel, ongeveer 1 cm in doorsnede, vijfhoekig en behaard, met vijf paar korte, harde, naar beneden gerichte stekels. De rijpe vrucht valt uiteen in vijf delen, elk met een paar stekels.^[3]

Let op verwarring: Supplementen met ‘Tribulus’ bevatten meestal een extract van het kruid met een hoog gehalte aan saponinen. Dat is iets anders dan de gedroogde vrucht uit de Ayurveda; uitkomsten van het ene product gelden niet vanzelf voor het andere.^[6]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Voor de vrucht noemt de farmacopee als traditionele toepassingsgebieden: kasa (hoest), shvasa (benauwdheid), ashmari (stenen in de urinewegen), mutrakricchra (pijnlijk of moeilijk plassen), prameha (urinewegaandoeningen, waaronder suikerziekte in Ayurvedische zin), arsha (aambeien), shularoga (koliekpijn), hridroga (hartaandoeningen) en daurbalya (zwakte). Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Belangrijke klassieke bereidingen met de vrucht zijn volgens de farmacopee Gokshuradi guggulu, Traikantaka ghrita en Drakshadi churna; met de hele plant onder meer Chyavanaprasha avaleha en Dashamula kvatha. Dit zijn mengsels; wat daarover bekend is, geldt niet automatisch voor Gokshura alleen.^[3],[5]

Wat bekend is

In klinische studies met extracten werden geen bijwerkingen of vooral misselijkheid en maag- en darmklachten gemeld, ongeveer even vaak als met placebo. Daarnaast zijn losse meldingen beschreven van lever- en nierproblemen, en van een langdurige erectie (priapisme) en borstvorming bij mannen; een verband met Tribulus is daarbij niet vastgesteld, maar ook niet uitgesloten. Het Europees Geneesmiddelenbureau concludeert dat er over de veiligheid geen conclusie mogelijk is.^[6]

Lever

LiverTox vond geen overtuigend bewijs van leverschade bij mensen, maar noemt Tribulus een mogelijke oorzaak bij hoge doses of bij een bestaande leverziekte (categorie E*). Bij grazende dieren, zoals schapen, kan het eten van de plant lever- en galwegschade veroorzaken.^[7]

Zwangerschap en borstvoeding

De veiligheid is niet vastgesteld. Het Europees Geneesmiddelenbureau raadt gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding af zolang gegevens ontbreken.^[6]

Wat niet bekend is

Er is geen NCCIH-informatieblad en geen onderzoek naar de veiligheid van de vrucht zoals die in de Ayurveda wordt gebruikt, bij kinderen of bij langdurig gebruik. Wisselwerking met medicijnen is nauwelijks onderzocht. Dat betekent niet dat Gokshura daarbij veilig is: het is niet bekend.^[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Tribulus terrestris L., geaccepteerde naam en familie. WCVP-record 2518835; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207879416 — gelezen op 2026-10-25.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Tribulus terrestris L., Sp. Pl. (1753). https://www.ipni.org/n/873489-1 — gelezen op 2026-10-25.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografie nr. 26 Gokshura (Fruit). monografie nr. 26 (p. 40 volgens de inhoudsopgave); gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org, pp. 67–69 van die editie. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-25.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografie nr. 25 Gokshura (Root). monografie nr. 25 (p. 38 volgens de inhoudsopgave); gelezen in dezelfde digitale editie, pp. 64–66. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-25.
5. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare (2008). The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume VI, eerste editie: monografie nr. 25 Gokshura (Whole Plant). pp. 56–58; eigenschappen gecontroleerd op de scan van de Wellcome Collection. https://archive.org/details/b32220522_0006 — gelezen op 2026-10-25.
6. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) (2024). Assessment report on Tribulus terrestris L., herba (EMA/HMPC/886105/2022) en Public statement (EMA/HMPC/308436/2023). rubrieken 4.4, 5.5, 5.6 en 6; conclusie van de openbare verklaring. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/tribuli-terrestris-herba — gelezen op 2026-10-25.
7. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury — Tribulus. Hepatotoxicity, Likelihood score E*, Mechanism of Injury. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK583201/ — gelezen op 2026-10-25.
8. S. More, via iNaturalist (2020). iNaturalist-waarneming 38748305, Tribulus terrestris (onderzoekskwaliteit; drie overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/38748305 — gelezen op 2026-10-25.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-25. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.