Ikshu

De farmacopee beschrijft de stengel als zoet, zwaar en verkoelend, met onder meer de traditionele werkingen mutrala (bevordert het plassen) en balya (versterkend). Onderzoek bij mensen naar de traditionele toepassingen hebben we niet gevonden. Eén kleine studie bij sporters met suikerrietsap liet geen beter prestatievermogen zien dan water of sportdrank, wel een hogere bloedsuiker. Beschimmeld suikerriet kan ernstige vergiftiging veroorzaken.

Wetenschappelijke naam

Saccharum officinarum L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Poaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Arundo saccharifera Garsault, Saccharifera officinalis Stokes, Saccharum officinale Salisb., Saccharum occidentale Sw., Saccharum monandrum Rottb., Saccharum violaceum Tussac, Saccharum hybridum R.M.Grey, Saccharum infirmum Steud.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Ikshu, Asipatra, Bhurirasa, Dirghacchada, Gudamula, Trinarasa^[3],[4]

Engelse naam

Sugarcane^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde stengel, Wortelstok (aparte monografie)^[3],[4]

Herkenning

De stengel wordt tot 6 m hoog, is rond, massief en 2 tot 4 cm dik, met duidelijke knopen en een knop op elke knoop. Hij is glad en glanzend, lichtgroen tot donkergroen, donkergeel of roodviolet en vaak gestreept. De smaak is sappig en zoet.^[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Voor de gedroogde stengel noemt de farmacopee raktapitta (bloedingen) en mutra kshaya (te weinig urine). Belangrijke bereidingen zijn Bala taila en Navaratnarajamriganka rasa. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Voor de wortelstok noemt de farmacopee onder meer raktapitta (bloedingen), mutrakricchra (moeilijk of pijnlijk plassen), nasa raktasrava (neusbloeding), grahani (darmklachten), pandu (bleekheid) en visarpa (zich uitbreidende huidontsteking), met bereidingen als Trinapancamula kvatha, Sukumara ghrita en Brahma rasayana. Ook dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses.^[4]

Beschimmeld suikerriet

Volgens Chinese meldingen, samengevat in een onderzoeksartikel uit 2023, raken mensen bijna elk jaar vergiftigd door het eten van beschimmeld suikerriet. Een schimmel die op verkeerd bewaard suikerriet groeit, maakt de giftige stof 3-nitropropionzuur. Enkele uren na het eten ontstaan misselijkheid, braken, buikpijn en diarree; in ernstige gevallen duizeligheid, wazig zien, trillen en coma, en sommige mensen overlijden of houden blijvende schade aan het zenuwstelsel. Dit gaat over bedorven verse stengels, niet over de plant zelf. Volgens hetzelfde artikel kijkt men bij verse stengels naar lichtgeelbruine, donkerbruine of rode vlekken als teken van schimmel.^[7]

Suiker en verontreiniging

De stengel bevat veel suiker (sucrose); in de studie met sporters steeg de bloedsuiker meer met suikerrietsap dan met sportdrank. Hebt u diabetes, overleg dan met uw arts voordat u suikerrietsap of een bereiding van de stengel gebruikt. Een overzichtsartikel meldt dat in sap uit de oogsttijd schadelijke verbrandingsstoffen (PAK's) zijn gevonden, afkomstig van het afbranden van de velden; de auteurs vinden dat nog niet goed bevestigd.^[3],[5],[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over deze plant. Over de gedroogde stengel en de wortelstok als middel vonden we geen veiligheidsonderzoek bij mensen. Gegevens over gebruik tijdens zwangerschap of borstvoeding, bij kinderen en over wisselwerking met medicijnen hebben we niet gevonden. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Dat suikerrietsap als drank wordt gebruikt, zegt niet alles over geconcentreerde bereidingen. Gebruikt u medicijnen, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Saccharum officinarum L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 439977; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207533370 — gelezen op 2026-10-27.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Saccharum officinarum L., Sp. Pl. 1: 54 (1753). https://www.ipni.org/n/419977-1 — gelezen op 2026-10-27.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II: monografie nr. 22 Iksu (Stem). monografie nr. 22, pp. 48–49; gelezen op een scan van Vol. II (Wellcome Collection, via archive.org). https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-27.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume IV: monografie nr. 16 Iksu (Root stock). monografie nr. 16, pp. 33–34; p. 34 (eigenschappen, bereidingen, toepassingen) gelezen op een scan van Vol. IV (Wellcome Collection, via archive.org), p. 33 in de digitale editie. https://archive.org/details/b32220522_0004 — gelezen op 2026-10-27.
5. Kalpana K, Lal PR, Kusuma DL, Khanna GL (2013). The effects of ingestion of sugarcane juice and commercial sports drinks on cycling performance of athletes in comparison to plain water. Asian J Sports Med 4(3):181–189. volledige tekst (PMC3880661): methode, resultaten, beperkingen en financiering (Sports Authority of India). https://doi.org/10.5812/asjsm.34256 — gelezen op 2026-10-27.
6. Singh A, Lal UR, Mukhtar HM, Singh PS, Shah G, Dhawan RK (2015). Phytochemical profile of sugarcane and its potential health aspects. Pharmacogn Rev 9(17):45–54. volledige tekst (PMC4441162): farmacologische activiteiten, paragraaf 'Toxicity profile of sugarcane juice' en conclusie. https://doi.org/10.4103/0973-7847.156340 — gelezen op 2026-10-27.
7. Liao J, Liang X, Li H, Mo L, Mo R, Chen W, Wei Y, Wang T, Jiang W (2023). Biocontrol ability of Bacillus velezensis T9 against Apiospora arundinis causing Apiospora mold on sugarcane. Front Microbiol 14:1314887. volledige tekst (PMC10766759): inleiding met samenvatting van meldingen van vergiftiging door beschimmeld suikerriet. https://doi.org/10.3389/fmicb.2023.1314887 — gelezen op 2026-10-27.
8. Ana Liz Barria Bultron, via iNaturalist (2021). iNaturalist-waarneming 102028604, Saccharum officinarum (onderzoekskwaliteit; vijf overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/102028604 — gelezen op 2026-10-27.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.