Jatiphala

De Ayurvedic Pharmacopoeia of India beschrijft de zaadkern als Jatiphala, onder meer met de traditionele werkingen dipana (wekt de spijsvertering op) en grahi (houdt vocht in de darm vast). Klinisch bewijs voor de traditionele toepassingen hebben we niet gevonden. In kleine hoeveelheden als specerij geldt het in de Verenigde Staten als veilig, maar grote hoeveelheden kunnen een vergiftiging geven met onder meer hallucinaties, een snelle hartslag en sufheid.

Wetenschappelijke naam

Myristica fragrans Houtt.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Myristicaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Myristica officinalis L.f., Myristica moschata Thunb., Myristica aromatica Sw.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Jatiphala, Jatishasya^[3]

Engelse naam

Nutmeg^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde zaadkern (het kiemwit van het zaad)^[3]Foelie, de rode zaadrok om het zaad, is een ander product en wordt hier niet beschreven.

Herkenning

Het zaad is ellipsvormig, 20 tot 30 mm lang en ongeveer 20 mm breed, van buiten groenbruin, soms met kleine donkerbruine vlekjes of puntjes en een fijn netvormig groefpatroon. Aan één uiteinde zit een klein licht plekje waar het kiempje ligt.^[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden atisara (diarree), grahani (darmaandoening met wisselende ontlasting, in Ayurvedische zin), chardi (braken), mukharoga (mondaandoeningen), pinasa (verkoudheid van de neus), kasa (hoest), shvasa (ademhalingsklachten) en shukrameha (zaad in de urine, in Ayurvedische zin). Als belangrijke bereiding noemt zij Jatiphaladi curna, een mengsel. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Vergiftiging bij grote hoeveelheden

Nootmuskaat en foelie gelden in de Verenigde Staten in voeding als veilig. Grote hoeveelheden, volgens LactMed bijvoorbeeld een lepel, kunnen een vergiftiging geven. Het Zwitserse vergiftigingeninformatiecentrum kreeg tussen 2014 en 2023 vragen over 236 mensen; verschijnselen waren onder meer een snelle hartslag, hallucinaties, onrust, sufheid en spiertrekkingen. Ernstige of dodelijke vergiftigingen kwamen in die reeks niet voor; de verschijnselen kunnen een tot drie dagen aanhouden.^[4],[5]

Kinderen

Bij vergiftigingscentra gaat een deel van de meldingen over jonge kinderen die per ongeluk nootmuskaat binnenkregen, ook in de ogen. In Illinois was ruim de helft van de 32 meldingen onbedoeld, meestal bij kinderen onder de 13 jaar. Bewaar nootmuskaat buiten bereik van kinderen.^[5],[6]

Combinatie met andere middelen

Bij opzettelijk gebruik, vooral door jongeren, werd nootmuskaat soms met andere middelen gecombineerd; die gevallen vroegen vaker medische zorg.^[6]

Borstvoeding en wat niet bekend is

Er zijn geen gegevens over de veiligheid van nootmuskaat tijdens de borstvoeding; LactMed raadt meer dan de hoeveelheden in voeding dan af. We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen onderzoek naar gebruik als middel tijdens de zwangerschap, bij kinderen of samen met medicijnen. Dat betekent niet dat gebruik als middel veilig is: het is niet bekend.^[4]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Myristica fragrans Houtt., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2500629; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207317407 — gelezen op 2026-10-25.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Myristica fragrans Houtt., Handl. Pl.-Kruidk.. https://www.ipni.org/n/586076-1 — gelezen op 2026-10-25.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografie nr. 34 Jatiphala (Seed). monografie nr. 34 (p. 53 volgens de inhoudsopgave); gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org. De officiële lijst van PCIM&H (2018) noemt bij nr. 34 als plantendeel ‘Fruit’; de monografie zelf beschrijft het kiemwit van de gedroogde zaden. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-25.
4. National Institute of Child Health and Human Development (NICHD), via NCBI Bookshelf. Drugs and Lactation Database (LactMed) — Nutmeg. Summary of Use during Lactation. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501838/ — gelezen op 2026-10-25.
5. Bleisch A, Späni S, Schumann R, Dongre K, Degrandi C, Leuppi-Taegtmeyer A (2026). Intoxication with nutmeg: A case presentation and analysis of Swiss poisons information center (Tox Info Suisse) enquiries 2014–2023. Toxicology Reports 16:102274. volledige tekst (PMC13206746): casus, analyse van de meldingen, discussie en conclusie. https://doi.org/10.1016/j.toxrep.2026.102274 — gelezen op 2026-10-25.
6. Ehrenpreis JE, DesLauriers C, Lank P, Armstrong PK, Leikin JB (2014). Nutmeg poisonings: a retrospective review of 10 years experience from the Illinois Poison Center, 2001–2011. Journal of Medical Toxicology 10(2):148–151. Samenvatting (abstract). https://doi.org/10.1007/s13181-013-0379-7 — gelezen op 2026-10-25.
7. Siya ul haque, via iNaturalist (2025). iNaturalist-waarneming 281805385, Myristica fragrans (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/281805385 — gelezen op 2026-10-25.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.