Jivanti

In de Ayurveda geldt de wortel als zoet, verkoelend en versterkend, en wordt hij genoemd als rasayana en als middel dat de moedermelk zou bevorderen. Er is geen onderzoek bij mensen gevonden dat we konden lezen. Over de veiligheid zijn bijna geen gegevens. Voor de zwangerschap zijn de beschikbare vermeldingen tegenstrijdig: een dierstudie met het blad wijst op een effect tegen innesteling.

Wetenschappelijke naam

Leptadenia reticulata (Retz.) Wight & Arn.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Apocynaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Cynanchum reticulatum Retz., Asclepias suberosa Roxb., Doemia reticulata (Retz.) Moon, Leptadenia appendiculata Decne., Leptadenia imberbis Wight^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Jivanti, Jivani, Shakashreshtha, Jiva, Jivaniya, Madhusrava, Mangalya, Payasvini^[3],[4]

Engelse naam

Cork Swallow-wort^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde wortel^[3]

Herkenning

De wortels zijn cilindrisch, 5 tot 7 cm lang en 1 tot 3 cm dik, lichtbruin tot grijsbruin met lengterimpels. De breuk is taai; het breukvlak is crèmekleurig en hoornachtig. Geur en smaak zijn niet uitgesproken.^[3]

Let op verwarring: Jivanti wordt in India ook als merkpreparaat verkocht (Leptaden-tabletten). Een overzichtsartikel beschrijft dat als een kruidenpreparaat van Leptadenia reticulata, maar we hebben de samenstelling niet in een gelezen bron kunnen nagaan. Gegevens over zo'n preparaat gelden niet zonder meer voor de wortel.^[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt atisara (diarree), daha (branderig gevoel), jvara (koorts), kshaya (tering), kasa (hoest), shosha (vermagering), mukharoga (mondaandoeningen), naktandhya (nachtblindheid), netraroga (oogaandoeningen), raktapitta (bloedingen), trishna (dorst), urahkshata (holtevorming in de longen) en vrana (zweren). Bereidingen zijn onder meer Cyavanaprasha, Brahmarasayana, Amritaprasha ghrita, Ashoka ghrita en Guducyadi taila. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Jivanti als koud, zoet en olieachtig; het zou alle drie de dosha's verminderen, verjongen, kracht geven, goed zijn voor het gezichtsvermogen, stoppend werken en licht verteerbaar zijn. Welk deel bedoeld is, zegt de tekst niet. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Wat bekend is

Een overzichtsartikel vermeldt een oudere studie waarin een waterextract van de plant bij ratten geen acute of langdurige giftigheid gaf, zonder te zeggen welk deel werd gebruikt. Wij hebben die studie zelf niet kunnen lezen. Het overzichtsartikel concludeert dat meer onderzoek naar giftigheid en klinisch onderzoek nodig zijn om de veiligheid voor mensen vast te stellen.^[5]

Zwangerschap: tegenstrijdige en onvolledige gegevens

Hetzelfde overzichtsartikel vermeldt twee dingen die niet goed samengaan. Volgens oude Indiase publicaties zou het preparaat Leptaden veilig zijn gebruikt bij dreigende miskraam. Tegelijk vermeldt het een dierstudie waarin een extract van het blad (een ander deel dan de wortel) bij vrouwelijke ratten een sterk effect had tegen de innesteling van een bevruchte eicel en oestrogeenachtig werkte. Wij hebben geen van deze onderzoeken zelf kunnen lezen. Daarom is niet bekend of Jivanti tijdens de zwangerschap of bij een kinderwens veilig is.^[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie of vergiftiging bij mensen, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Hoewel de farmacopee de wortel melkbevorderend noemt, zijn er geen gelezen gegevens over de veiligheid tijdens zwangerschap of borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Leptadenia reticulata (Retz.) Wight & Arn., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 507766. https://www.gbif.org/species/206535686 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Leptadenia reticulata (Retz.) Wight & Arn., Contr. Bot. India 47 (1834). https://www.ipni.org/n/98981-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume VI, monografie nr. 32 Jivanti (Root). Vol. VI nr. 32, gedrukte pp. 73–74, gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en in de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0006 — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Guḍūcyādi varga, Jīvantī. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Guḍūcyādi varga, verzen 50–51 (Jīvantī), p. 235; gelezen op de paginascan. De botanische naam Leptadenia reticulata W. & A. is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
5. Mohanty SK e.a. (2017). Leptadenia reticulata (Retz.) Wight & Arn. (Jivanti): Botanical, Agronomical, Phytochemical, Pharmacological, and Biotechnological Aspects. Molecules 22(6):1019. volledige tekst (PMC6152761), met name de paragrafen over melkbevordering (5.13) en overige studies (5.17) en de conclusie. https://doi.org/10.3390/molecules22061019 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.