Karanja

In de Ayurveda wordt het zaad beschreven als scherp en bitter, doordringend en verwarmend, en traditioneel genoemd bij wonden, wormen en huidaandoeningen. Onderzoek bij mensen hebben we niet gevonden. Bij schapen die lang de zaadrest na het winnen van de olie als voer kregen, zijn schade aan de zaadballen en veranderingen in de lever gevonden. Dit artikel beschrijft de traditionele leer en vooral de risico's; het is geen aanbeveling om het zaad of de olie te gebruiken.

Wetenschappelijke naam

Pongamia pinnata (L.) Pierre^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Fabaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Millettia pinnata (L.) Panigrahi, Pongamia glabra Vent., Cytisus pinnatus L., Galedupa pinnata (L.) Taub., Cajum pinnatum (L.) Kuntze^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Karanja, Karanjaka, Naktamala, Naktahva, Ghritakaranja, Cirabilva^[3],[4]

Engelse naam

Smooth leaved pongamia, Pongamia^[3],[4]

Gebruikt plantendeel

Zaad^[3]

Herkenning

Elke peul bevat meestal één, zelden twee zaden. Het zaad is elliptisch of niervormig, ongeveer 1,7 tot 2 centimeter lang en 1,2 tot 1,8 centimeter breed, gerimpeld en heeft een roodachtige, leerachtige zaadhuid.^[3]

Let op verwarring: De farmacopee heeft naast het zaad ook aparte monografieën over de wortelbast, de wortel, de stambast en het blad van Karanja. Dit artikel gaat over het zaad.^[3]

Let op verwarring: De klassieke tekst Bhavaprakasha noemt naast Karanja ook Putikaranja. De vertaler identificeert die als een andere plant, Caesalpinia crista. Ook de naam Karanji wordt in die tekst voor een andere boom gebruikt.^[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt vrana (wonden), krimi (wormen) en kushtha (huidaandoeningen). Het zaad is onderdeel van de bereidingen Aragvadhadi kvatha curna en Pathyadi lepa. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Karanja als scherp, doordringend en verwarmend, en noemt het bij aandoeningen van vagina en baarmoeder, huidziekten, opstijgende gassen in de buik, buikgezwellen, aambeien, zweren, wormen en kapha-aandoeningen. Welk deel bedoeld is, zegt de tekst niet; voor het blad en de vrucht geeft de tekst aparte eigenschappen. Volgens de vertaler wordt de olie uit de zaden in veel behandelingen genoemd. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Schade bij schapen door de zaadrest

In een Indiaas onderzoek kregen 24 jonge rammen ruim zes maanden voer waarin een deel van het eiwit kwam uit karanja-zaadrest: wat overblijft na het winnen van de olie. Die zaadrest was vooraf behandeld om giftige stoffen te verwijderen, met water, kalk of een bindmiddel. Na behandeling met kalk of bindmiddel hadden vijf van de zes dieren per groep beschadigde zaadballen met weinig of geen zaadcelvorming, en in de bindmiddelgroep was ook de lever veranderd. Zaadrest die alleen met water was gewassen, gaf geen afwijkingen. De onderzoekers schrijven dat zaadrest door de stof karanjin niet volledig als veevoer bruikbaar is, en dat karanja een niet-eetbaar oliezaad is. Dit gaat over schapen en veevoer, niet over gebruik door mensen.^[5]

De stof karanjin bij ratten

In een ander onderzoek kregen ratten de stof karanjin, die uit het zaad wordt gehaald, eenmalig of 28 dagen lang. Er waren geen tekenen van giftigheid en lever, nieren en hart zagen er normaal uit. Dit gaat over één losse stof, niet over het zaad of de olie. Het betekent dat niet zeker is welke stof de schade bij de schapen veroorzaakte.^[6]

Vergiftiging met een bestrijdingsmiddel

Er is een Indiase casus beschreven van een 70-jarige man die een 'biologisch' bestrijdingsmiddel had gedronken waarin onder meer 20 procent karanja-olie zat, naast oplosmiddelen en andere stoffen. Hij kreeg een ernstige stoornis van het bloed waarbij zuurstof slecht wordt vervoerd (methemoglobinemie) en overleed later aan een longontsteking. Volgens de artsen is niet bekend welk bestanddeel de vergiftiging veroorzaakte. Deze casus laat dus niet zien dat karanja-olie zelf de oorzaak was.^[7]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen onderzoek of casus over het innemen van karanja-zaden of -olie door mensen, en geen gegevens over gebruik op de huid. Er is geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is.^[3],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Pongamia pinnata (L.) Pierre, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2608334. https://www.gbif.org/species/207090839 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Pongamia pinnata (L.) Pierre, Fl. Forest. Cochinch. sub t. 385 (1899). https://www.ipni.org/n/515679-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I: Volume I, monografie nr. 40 Karanja (Seed). Vol. I nr. 40 (p. 63 volgens de inhoudsopgave), gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org; een officiële scan van Vol. I is niet gevonden. Andere monografieën over deze soort: Vol. II nr. 35 (Root bark), nr. 36 (Root), nr. 37 (Stem bark), nr. 38 (Leaf). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Guḍūcyādi varga, Karañja en pūtikarañja. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Guḍūcyādi varga, verzen 119–122 (Karañja en pūtikarañja), p. 246; gelezen op de paginascan. De botanische naam Pongamia pinnata Pierre is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. Soren NM, Sharma AK, Sastry VRB. Animal Nutrition 3(2):164–170 (2017). Biochemical and histopathological changes in sheep fed different detoxified karanj (Pongamia glabra) seed cake as partial protein supplements. Volledige tekst (PMC5941114); inleiding, materiaal en methoden, resultaten, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.1016/j.aninu.2017.04.002 — gelezen op 2026-10-29.
6. Lubau NSA, Balasubramaniam V, Yap CG, Arulsamy A, Subramaniyan V. Toxicology Reports, artikel 102207 (2026). Acute and subacute oral toxicity assessment of Karanjin in Sprague Dawley rats. Volledige tekst (PMC12857176); samenvatting, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.1016/j.toxrep.2026.102207 — gelezen op 2026-10-29.
7. Mohammed Muthanikkatt A, Najeebuddin M, Muthu S, e.a. Toxicology Reports, artikel 101750 (2024). Deadly shades of green: A cautionary tale of an organic biopesticide poisoning. Volledige tekst (PMC11492611); casusbeschrijving en bespreking. https://doi.org/10.1016/j.toxrep.2024.101750 — gelezen op 2026-10-29.
8. Siddarth Machado, via iNaturalist (2014). iNaturalist-waarneming 35870334, Pongamia pinnata (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/35870334 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.