AyurswasthaGezondheidscentrum
← Ayurvedische geneeskrachtige planten

Karaphsa

Apium graveolens L.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-26

Selderij: gelobde, heldergroene bladeren en een klein scherm met witte bloempjes
Bloeiende plant; de wortels zijn niet te zien (Gangarampur, West-Bengalen, India, 2024). Foto: Sandipan Das, CC BY 4.0, bron.

Samenvatting

De farmacopee beschrijft de wortel als scherp en samentrekkend, licht en droog, met een verwarmende werking, en noemt onder meer de traditionele werkingen dipana (bevordert de spijsvertering) en mutrala (urineafdrijvend). Onderzoek bij mensen met de wortel hebben we niet gevonden. Een systematisch overzicht van kleine studies met zaad, stengels en blad van selderij vond een lagere bloeddruk, nuchtere bloedsuiker en triglyceriden, maar de studies waren klein en sterk verschillend. Het belangrijkste bekende risico is selderijallergie: die komt in Europa veel voor, kan ernstig zijn, en de meeste allergenen zitten juist in de knol en wortel.

Identiteit en namen

Wetenschappelijke naam
Apium graveolens L.[1],[2],[4]
Plantenfamilie
Apiaceae[1],[2],[4]
Botanische synoniemen
Apium dulce Mill., Apium rapaceum Mill., Apium lusitanicum Mill., Apium celleri Gaertn., Celeri graveolens (L.) Britton, Seseli graveolens (L.) Scop., Sium graveolens (L.) Vest[1],[2],[4]
Sanskrietnaam
Karaphsa, Dipyaka[4]
Nederlandse naam
Selderij[3]

Gebruikt plantendeel en herkenning

Gebruikt plantendeel
Gedroogde wortels[4]De farmacopee heeft geen aparte monografie over de vrucht (het 'zaad') van selderij. De monografie Ajamoda gaat over de vrucht van een andere soort, Apium leptophyllum.
Herkenning
De gedroogde wortels zijn talrijk, tot 15 cm lang en 1,5 cm dik, draadvormig en taps toelopend, ruw en gerimpeld, met wortelharen. Van buiten zijn ze vuilwit, van binnen bleek. Het breukvlak is glad; geur en smaak zijn er niet.[4]

Let op verwarring: De regionale namen die de farmacopee bij Karaphsa noemt (zoals Ajmod, Ajmuda, Ajowan en Oma) zijn bijna dezelfde als bij Ajamoda, de vrucht van een andere soort (Apium leptophyllum). Een lokale naam zegt daarom niet zeker om welke plant of welk plantendeel het gaat.[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Traditionele Ayurvedische eigenschappen

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

Beschreven deel
Wortel (Karaphsa)
Rasa (smaak)
katu (scherp), kashaya (samentrekkend)[4]
Guna (eigenschappen)
laghu (licht), ruksha (droog)[4]
Virya (traditionele potentie)
ushna (verwarmend)[4]Virya is een traditionele indeling van de werking, niet de temperatuur van het product.
Vipaka (effect na vertering)
katu (scherp)[4]Vipaka is de traditionele omschrijving van het effect na de vertering.
Traditionele werkingen (karma)
dipana (bevordert de spijsvertering), kaphahara (vermindert kapha), mutrala (urineafdrijvend), svedajanana (bevordert zweten), vatahara (vermindert vata)[4]

Deze termen beschrijven de traditionele Ayurvedische leer. Het zijn geen bewezen medische werkingen; zie hieronder wat onderzoek laat zien.

Traditionele toepassingen

  • De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden onder meer ashmari (stenen), bastiroga en mutraghata (aandoeningen van de urinewegen en moeilijk plassen), gridhrasi (ischias), hikka (hik), jalodara (vocht in de buik), kaphaja shiroroga (verstopte neusbijholten), kaphajvara (koorts in Ayurvedische zin), prishthashula (lage rugpijn), udarashula (buikpijn), sarvanga shopha (vochtophoping in het hele lichaam), vatarakta (jicht) en yakritpliha vikara (aandoeningen van lever en milt). De wortel wordt volgens de farmacopee als enkelvoudig middel gebruikt. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.[4]

Onderzoek en beperkingen

Traditionele toepassingen

Soort bewijs: traditioneel · Onderzocht: Gedroogde wortels

We hebben geen onderzoek bij mensen gevonden met de gedroogde wortel bij de toepassingsgebieden uit de farmacopee. Klinisch bewijs voor deze traditionele toepassingen ontbreekt daarom.[4]

Beperkingen: Het ontbreken van onderzoek betekent niet dat een werking is uitgesloten of bewezen.

Bloeddruk, bloedsuiker en bloedvetten

Soort bewijs: systematisch overzicht · Onderzocht: Selderijzaad in capsules en afkooksels van verse stengels en bladeren; geen onderzoek met de wortel

Een systematisch overzicht van 9 gerandomiseerde studies met samen 511 volwassenen (met hoge bloeddruk, prediabetes, PCOS of overgewicht; 12 tot 84 dagen) vond een lagere boven- en onderdruk, een iets lagere nuchtere bloedsuiker en lagere triglyceriden dan in de controlegroepen. Op totaal-, LDL- en HDL-cholesterol werd geen effect gevonden. Het effect op de bloedsuiker lag dicht bij 'geen effect'. In de studies kwamen milde bijwerkingen voor, zoals vaker plassen en maag- en darmklachten, zonder duidelijk verschil met placebo.[5]

Beperkingen: Dit onderzoek gaat over andere plantendelen dan de wortel uit de farmacopee. De studies waren klein, alle uitgevoerd in Azië, en verschilden sterk in product, hoeveelheid en duur; bij de meeste was er enige twijfel over de opzet, en de onderzoekers vonden aanwijzingen voor publicatiebias. Deze uitkomsten staan niet bij de traditionele toepassingen. Dit is geen reden om medicijnen voor bloeddruk of diabetes te vervangen of aan te passen.

Veiligheid

Selderijallergie
Selderij is een van de meest voorkomende oorzaken van voedselallergie, vooral in Europa. In Noord-Europa heeft tot 0,45% van de volwassenen een allergie voor knolselderij. De klachten lopen uiteen van jeuk, huiduitslag en netelroos tot jeuk en zwelling in de mond, zwelling van gezicht of keel en ernstige allergische reacties (anafylaxie). De meeste bekende allergenen zitten in de knol en wortel. Sommige daarvan blijven bij koken intact: er zijn reacties beschreven na het eten van gekookte knolselderij. Selderijallergie hangt vaak samen met een allergie voor berken- of bijvoetpollen. Gewone allergietests kunnen een selderijallergie missen. Hebt u een selderijallergie, gebruik dan geen producten met selderijwortel, ook geen Ayurvedische poeders.[6]
Wat niet bekend is
We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over selderij. Over de gedroogde wortel als Ayurvedisch middel vonden we geen onderzoek naar bijwerkingen, en geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Dat selderij als groente veel wordt gegeten, zegt niet alles over geconcentreerde bereidingen. Gebruikt u medicijnen, bijvoorbeeld voor bloeddruk of diabetes, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.[5],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

Bronnen en datum

  1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Apium graveolens L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2644053; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/206529203 — gelezen op 2026-10-26.
  2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Apium graveolens L., Sp. Pl. 1: 264 (1753). https://www.ipni.org/n/838067-1 — gelezen op 2026-10-26.
  3. Naturalis Biodiversity Center. Nederlands Soortenregister: Apium graveolens L. (Selderij). https://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/000457088033 — gelezen op 2026-10-26.
  4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume VI: monografie nr. 34 Karaphsa (Root). monografie nr. 34, pp. 78–79; gelezen op een scan van Vol. VI (Wellcome Collection, via archive.org) en vergeleken met de digitale editie; voor de verwarring met Ajamoda ook Vol. I, monografie nr. 2 Ajamoda (Fruit), digitale editie. https://archive.org/details/b32220522_0006 — gelezen op 2026-10-26.
  5. Liu D, Zhao H, Xu H, Hu J (2025). Effects of celery (Apium graveolens) on blood pressure, glycemic and lipid profile in adults: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Nutr 12:1597680. volledige tekst (PMC12321563): methode, resultaten, veiligheid, risico op vertekening, discussie, beperkingen en financiering. https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1597680 — gelezen op 2026-10-26.
  6. Kosztulska B, Bartuzi Z, Ukleja-Sokołowska N (2025). Current State of Celery Allergy: Is Discovering Api g 7 a Milestone in Diagnosing Celeriac-Allergic Patients? Int J Mol Sci 26(12):5840. volledige tekst (PMC12192819): inleiding, allergenen Api g 1 tot en met Api g 7, kruisreacties, diagnostiek. https://doi.org/10.3390/ijms26125840 — gelezen op 2026-10-26.
  7. Sandipan Das, via iNaturalist (2024). iNaturalist-waarneming 205050825, Apium graveolens (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/205050825 — gelezen op 2026-10-27.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-26. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.

Persoonlijke Ayurvedische begeleiding in Rotterdam

Begin met een kennismaking of intakegesprek. Daarna kiezen we samen wat bij u past.

Afspraak maken