Kasamarda

Volgens de Bhavaprakasha zijn de bladeren zoet en licht verteerbaar en werken ze onder meer tegen hoest. Onderzoek bij mensen naar die toepassingen hebben we niet gevonden. Wel is de plant giftig: in India kregen kinderen die blad, peulen of zaden aten ernstige vergiftigingen met schade aan lever, spieren en hersenen, vaak met dodelijke afloop. Een vrouw van 75 jaar overleed aan leverfalen nadat ze twee weken de bladeren had gebruikt. Dit artikel beschrijft de traditionele leer en vooral de risico's; het is geen aanbeveling om de plant te gebruiken.

Wetenschappelijke naam

Senna occidentalis (L.) Link^[1],[2]

Plantenfamilie

Fabaceae^[1],[2]

Botanische synoniemen

Cassia occidentalis L., Cassia foetida Lancry, Cassia planisiliqua L., Ditremexa occidentalis (L.) Britton & Rose, Senna orientalis Walp.^[1],[2]

Sanskrietnaam

Kasamarda, Arimarda, Kasari, Karkasha^[3],[4]

Engelse naam

Coffee senna^[5],[7]In het Hindi heet de plant volgens de Bhavaprakasha Kasaundi; in een Indiase casusbeschrijving heet ze lokaal 'Kasoundi'. Een Nederlandse naam hebben we niet in een betrouwbare bron gevonden.

Gebruikt plantendeel

Blad^[3]De Bhavaprakasha beschrijft alleen de bladeren, in het hoofdstuk over groenten. De beschreven vergiftigingen gaan over blad, peulen en zaden.

Let op verwarring: Dat kasamarda deze soort is, volgt uit de Engelse vertaling van de Bhavaprakasha (de vertaler noemt Cassia occidentalis) en uit een overzicht van Ayurvedische planten in de Unani-geneeskunde. Dat overzicht geeft de naam Kasamarda ook aan Cassia sophera, nu Senna sophera. Die plant werd vroeger soms als variëteit van Senna occidentalis gezien, maar is volgens de huidige indeling een aparte soort. Wat in andere bronnen over 'kasamarda' staat, gaat dus niet altijd over deze plant.^[1],[3],[4]

Let op verwarring: Verwar deze plant niet met senna, het bekende laxeermiddel van andere Senna- of Cassia-soorten (zie het artikel Svarnapatri). Volgens LiverTox is niet bekend of de vergiftigingen door Senna occidentalis op dezelfde manier ontstaan als de zeldzame leverschade door gewone senna. Volgens de auteurs van een casusbeschrijving kan handelssenna met Senna occidentalis verontreinigd zijn.^[5],[6]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Volgens de Bhavaprakasha werken de bladeren van kasamarda tegen hoest (vooral), vergiftiging en bloedingsziekten. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid. Het zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses.^[3]

Vergiftigingen bij kinderen

Volgens LiverTox kwamen in Uttar Pradesh (India) jarenlang elk najaar uitbraken voor van een ernstig ziektebeeld bij kinderen, met schade aan lever, spieren en hersenen. Als waarschijnlijke oorzaak werd het eten van blad of peulen van Senna occidentalis gevonden. De kinderen werden misselijk, moesten braken, beefden, gedroegen zich onrustig of verwondden zichzelf en raakten daarna suf of in coma, soms met stuipen die niet op behandeling reageerden. Bij lijkschouwing werd afsterving van leverweefsel gezien. Bij dieren die de plant eten, ontstaat volgens LiverTox hetzelfde beeld.^[5]

Zaden en peulen

Een Indiase casusbeschrijving uit 2018 gaat over drie jonge kinderen die zaden van de plant hadden gegeten, lokaal 'Kasoundi' genoemd. Alle drie kregen acuut leverfalen met verwardheid; ze overleefden na intensieve behandeling. In alle drie de gezinnen was een broertje of zusje thuis overleden na het eten van de zaden of peulen. Een specifiek tegengif is er volgens de auteurs niet. Al in 1912 werd een meisje van ongeveer drie jaar beschreven dat overleed nadat ze ongeveer twee dozijn halfrijpe peulen had gegeten.^[7],[8]

Bladeren bij volwassenen

Een vrouw van 75 jaar gebruikte twee weken de bladeren van Senna occidentalis tegen knieklachten. Ze kreeg braken en diarree, daarna geelzucht en raakte in coma; ze overleed aan acuut leverfalen met stuipen. In de lever werd uitgebreide afsterving van levercellen gezien. De auteurs noemen één eerder beschreven volwassene die na het gebruik van de bladeren 16 dagen beademd moest worden en daarna herstelde. Volgens hen zijn alle delen van de plant giftig. Het gaat om enkele casussen; hoe vaak dit voorkomt, is niet bekend.^[5],[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen farmacopeemonografie over deze soort, geen Europese kruidenmonografie en geen LactMed- of NCCIH-hoofdstuk; LiverTox behandelt de plant in het hoofdstuk over senna. Over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens. Een veilige hoeveelheid is niet bekend. Dat er geen gegevens zijn gevonden, betekent niet dat het veilig is.^[5],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Senna occidentalis (L.) Link, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2490483; Senna sophera (L.) Roxb. (GBIF 207095269, WCVP-record 2491714) is een aparte geaccepteerde soort, met onder meer Cassia occidentalis var. sophera als synoniem. https://www.gbif.org/species/207096477 — gelezen op 2026-10-29.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Senna occidentalis (L.) Link, Handbuch 2: 140 (1831). https://www.ipni.org/n/518350-1 — gelezen op 2026-10-29.
3. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Shakavarga, Kasamarda. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Śākavarga, Kāsamarda (blad), verzen 43–44, pp. 385–386; gelezen op de paginascan. De botanische naam Cassia occidentalis Linn. is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
4. Ali M (1990). Ayurvedic drugs in Unani materia medica. Ancient Science of Life 9(4):191–201. volledige tekst (PMC3331336): tabel met botanische namen en Indiase namen, regels Cassia occidentalis (Kasamarda) en Cassia sophera (Kasamarda). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3331336/ — gelezen op 2026-10-29.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) (2020). LiverTox: Senna. hoofdstuk Senna (bijgewerkt 1 april 2020): paragraaf Hepatotoxicity en Case 2 'Acute liver injury due to coffee senna [Cassia occidentalis]'; gelezen in een lokale kopie van LiverTox (NBK547852); hoofdstuk-id NBK547922 via esummary. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK547922/ — gelezen op 2026-10-29.
6. Ish P, Rathi S, Singh H, Anuradha S (2019). Senna Occidentalis Poisoning: An Uncommon Cause of Liver Failure. ACG Case Reports Journal 6(4):e00035. volledige tekst (PMC6658039): casus en bespreking. https://doi.org/10.14309/crj.0000000000000035 — gelezen op 2026-10-29.
7. Chhapola V, Kanwal SK, Sharma AG, Kumar V (2018). Hepatomyoencephalopathy Secondary to Cassia occidentalis Poisoning: Report of Three Cases from North India. Indian Journal of Critical Care Medicine 22(6):454–456. volledige tekst (PMC6020631): casussen 1–3 en bespreking. https://doi.org/10.4103/ijccm.IJCCM_85_18 — gelezen op 2026-10-29.
8. Kundu ML (1912). Poisoning by Cassia Occidentalis (brief). The Indian Medical Gazette. volledige tekst (PMC5168378, scan met OCR). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5168378/ — gelezen op 2026-10-29.
9. Soumya Patra, via iNaturalist (2018). iNaturalist-waarneming 17707080, Senna occidentalis (onderzoekskwaliteit; vijf overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/17707080 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.