Katphala

In de Ayurveda worden vrucht en bast onder meer genoemd bij hoest, benauwdheid, koorts, aambeien, spijsverteringsklachten en mondaandoeningen. Onderzoek bij mensen hebben we niet gevonden; de bekende werkingen komen uit proeven met dieren en cellen. De vrucht wordt verwerkt tot siroop, jam en zuur, maar daarover zijn geen veiligheidsgegevens bij mensen gepubliceerd. De bast is rijk aan looistof en wordt plaatselijk als visgif gebruikt; wat dat voor mensen betekent, is niet onderzocht.

Wetenschappelijke naam

Myrica esculenta Buch.-Ham. ex D.Don^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Myricaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Morella esculenta (Buch.-Ham. ex D.Don) I.M.Turner^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Katphala, Mahavalkala^[3]

Engelse naam

Box Myrtle, Bay Berry^[3]

Gebruikt plantendeel

Vrucht, Stambast^[3]

Herkenning

De gedroogde vrucht is een ellipsvormige tot eivormige steenvrucht van 0,7 tot 1 cm lang en 0,5 tot 0,7 cm breed, donkerbruin, met een knobbelig oppervlak en zeer hard; de smaak is zuurzoet. Het zaad is eivormig, ongeveer 0,6 cm lang, glad en lichtbruin.^[3]

Let op verwarring: De oude naam in onze bibliotheek was Morella esculenta; volgens de internationale plantennamenlijst (WCVP) is Myrica esculenta de geaccepteerde naam en Morella esculenta een synoniem. De farmacopee noemt daarnaast 'Myrica nagi Hook.f.' als synoniem. Let op: dezelfde naam Myrica nagi, maar met de auteur Thunb., hoort bij een heel andere plant, een conifeer (Nageia nagi). Onderzoek dat onder de naam 'Myrica nagi' is gepubliceerd, is daarom niet zonder meer aan deze boom toe te schrijven.^[1],[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Voor de vrucht noemt de farmacopee gulma (zwelling in de buik), meha (urine- en stofwisselingsaandoeningen in Ayurvedische zin), jvara (koorts), arsha (aambeien), grahani (spijsverteringsstoornis met wisselende ontlasting), panduroga (bleekheid, bloedarmoede in Ayurvedische zin), hrillasa (misselijkheid), mukharoga (mondaandoeningen), kasa (hoest) en shvasa (benauwdheid). Voor de stambast noemt ze dezelfde toepassingen en daarnaast agnimandya (zwakke spijsvertering), aruci (gebrek aan eetlust) en kantharoga (keelaandoeningen). Bereidingen zijn onder meer Brihatphala ghrita, Pushyanuga churna, Arimedadi taila, Bala taila, Mahavishagarbha taila en Khadiradi gutika; dit zijn mengsels. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]
• Buiten de Ayurveda wordt de vrucht in de Himalaya verwerkt tot siroop, jam, zuur (pickles) en verfrissende dranken. De bast wordt gebruikt om te looien en te verven, en de Khasi in Meghalaya gebruiken de bast als visgif.^[4]

Vrucht als voedsel

De vrucht wordt in de Himalaya als wilde vrucht gegeten en verwerkt tot siroop en jam. Het overzichtsartikel noemt geen gegevens over bijwerkingen of allergie bij mensen. Dat een vrucht als voedsel wordt gegeten, zegt bovendien weinig over de gedroogde vrucht als kruidenmiddel.^[4]

Bast: looistof en visgif

De farmacopee noemt looistof (tannine) als bestanddeel van de bast, en de bast wordt plaatselijk als visgif gebruikt. Wat dit betekent voor mensen die de bast innemen, is in de gelezen bronnen niet onderzocht. Dat is een reden voor voorzichtigheid, geen bewijs van schade.^[3],[4]

Dieronderzoek

Het overzichtsartikel noemt alleen beperkte proeven met dieren: een methanolextract van het blad gaf bij ratten in twee weken bij lagere doses geen sterfte, maar volgens het overzicht wel dodelijke effecten bij een hoge dosis, en voor extracten van de bast (onder de naam Myrica nagi) werd bij muizen na inspuiting in een ader een dodelijke dosis bepaald. Dit gaat over andere delen of een andere toedieningsweg en zegt weinig over mensen.^[4]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie over Myrica esculenta en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Over bijwerkingen, gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens gevonden. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[4]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Myrica esculenta Buch.-Ham. ex D.Don, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2500704; Morella esculenta als synoniem (GBIF 207316290); Myrica nagi Thunb. als synoniem van Nageia nagi (GBIF 207316216). https://www.gbif.org/species/207316272 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Myrica esculenta Buch.-Ham. ex D.Don, Prodr. Fl. Nepal. 56 (1825). https://www.ipni.org/n/585517-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III, monografie nr. 42 Kaṭphala (Fruit) en nr. 43 Kaṭphala (Stem Bark). Vol. III nr. 42, pp. 90–91, en nr. 43, pp. 92–93; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-28.
4. Kabra A, Martins N, Sharma R, Kabra R, Baghel US (2019). Myrica esculenta Buch.-Ham. ex D. Don: A Natural Source for Health Promotion and Disease Prevention. Plants (Basel) 8(6):149. volledige tekst (PMC6631742): inleiding, etnomedisch gebruik, toxiciteit (paragraaf 7) en conclusies. https://doi.org/10.3390/plants8060149 — gelezen op 2026-10-28.
5. Jagdish Singh Negi, via iNaturalist (2023). iNaturalist-waarneming 182887420, Morella esculenta (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/182887420 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.