Kattrna

De farmacopee beschrijft de plant als scherp en bitter, licht en droog, met onder meer de traditionele werkingen dipana (stimuleert de spijsvertering) en vamihara (tegen braken). Onderzoek naar de traditionele toepassingen hebben we niet gevonden. Kleine studies met thee van de plant gingen vooral over bloeddruk en geven geen duidelijk beeld; bij grote hoeveelheden thee zijn in één onderzoeksgroep ongunstige veranderingen in nierwaarden gezien. Zeldzame allergische reacties en leverproblemen zijn beschreven.

Wetenschappelijke naam

Cymbopogon citratus (DC.) Stapf^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Poaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Andropogon citratus DC., Andropogon cerifer Hack., Andropogon citriodorus Desf., Andropogon roxburghii Nees ex Wight & Arn.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Kattrna, Bhutrna, Jambiratrna, Guhyabija, Bhutika^[3]

Engelse naam

Lemon grass^[3]

Gebruikt plantendeel

Hele plant^[3]De etherische olie wordt hier niet als apart middel beschreven.

Herkenning

De bladeren zijn blauwgroen berijpt, lijnvormig en ongeveer 90 cm lang en 2 tot 3 cm breed, met een duidelijke middennerf, een spitse top en een schedevormige voet. De stengel is lichtgeel en hol, de wortelstok donkerbruin en onregelmatig, de wortels vezelig. De plant ruikt naar citroen en smaakt bitter.^[3]

Let op verwarring: In de lijst van de farmacopee staat de soortnaam als 'citrates'; in de monografie zelf staat Cymbopogon citratus, met als synoniem Andropogon citratus. Het gaat om dezelfde soort. Een andere soort uit hetzelfde geslacht, Cymbopogon martinii, heeft een eigen monografie onder de naam Rohisha.^[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden onder meer kushtha en dadru (huidaandoeningen), krimi (wormen), arocaka (gebrek aan eetlust), santapa en daha (hitte en branderigheid), vami (braken), kasa (hoest), shvasa (benauwdheid), udara (buikaandoeningen) en udarda (huiduitslag), en daarnaast bhutabadha en grahabadha. Een belangrijke bereiding is Mashabaladi kvatha curna. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Nieren en zuurgraad van het bloed

In dezelfde onderzoeksgroep met gezonde jonge mensen stegen bij de grotere hoeveelheden thee het creatinine en ureum in het bloed en daalde de geschatte nierfunctie. Bij de grootste hoeveelheid werd het bloed zuurder dan normaal. De onderzoekers van het overzicht vinden dat de veiligheid, ook samen met medicijnen, beter onderzocht moet worden.^[4]

Allergie en lever

Volgens LactMed zijn zeldzame gevallen van leverschade en allergische overgevoeligheid beschreven. Twee aromatherapeuten werden allergisch voor de olie en kregen huidontsteking; bij één van hen gaf later ook thee van lemon grass bij Thais eten een kleine plek huidontsteking. Bij een vrouw die een theemengsel met lemon grass gebruikte, waren de leverwaarden verhoogd.^[5]

Borstvoeding

De farmacopee noemt de plant stanyajanana (bevordert moedermelk). Volgens LactMed is er geen wetenschappelijk geldig klinisch onderzoek dat steunt dat lemon grass de melkproductie verhoogt, en zijn er geen gegevens over de overgang naar moedermelk of over effecten bij zuigelingen. Geeft u borstvoeding, overleg dan met uw verloskundige, lactatiekundige of arts.^[3],[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox- of NCCIH-hoofdstuk over deze plant. Over gebruik tijdens de zwangerschap, bij kinderen en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens. Dat betekent niet dat het veilig is. Dat lemon grass in de keuken wordt gebruikt, zegt niet alles over gebruik als Ayurvedisch middel. Gebruikt u medicijnen of hebt u een nieraandoening, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[4]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Cymbopogon citratus (DC.) Stapf, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 406132; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207611368 — gelezen op 2026-10-26.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Cymbopogon citratus (hort. ex DC.) Stapf, Bull. Misc. Inform. Kew 1906(8): 322, 357. https://www.ipni.org/n/396896-1 — gelezen op 2026-10-26.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume V: monografie nr. 33 Kattṛṇa (Whole plant). monografie nr. 33 (p. 71 volgens de officiële lijst); gelezen op een scan van Vol. V (Wellcome Collection, via archive.org). De officiële lijst spelt de soortnaam 'citrates', de monografie zelf 'citratus'. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0005 — gelezen op 2026-10-26.
4. Silva H, Bárbara R (2022). Exploring the Anti-Hypertensive Potential of Lemongrass—A Comprehensive Review. Biology 11(10):1382. volledige tekst (PMC9598547): paragraaf 3.7 over studies bij mensen en conclusies; geen belangenconflicten. https://doi.org/10.3390/biology11101382 — gelezen op 2026-10-26.
5. National Institute of Child Health and Human Development (NCBI Bookshelf NBK625591) (2026). Drugs and Lactation Database (LactMed): Lemongrass. volledig hoofdstuk, herzien 15 oktober 2026. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK625591/ — gelezen op 2026-10-26.
6. Sagnik Dutta Roy, via iNaturalist (2024). iNaturalist-waarneming 238572842, Cymbopogon citratus (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/238572842 — gelezen op 2026-10-26.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.