Kokilaksha

In de Ayurveda wordt de plant beschreven als zoet, zuur en bitter, slijmerig en verkoelend. Er is geen onderzoek bij mensen gevonden. Dierproeven met extracten lieten volgens een overzichtsartikel bij hoge doses geen veranderingen zien, maar de resultaten zijn niet eenduidig. Over de veiligheid bij mensen is niets bekend.

Wetenschappelijke naam

Hygrophila auriculata (Schumach.) Heine^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Acanthaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Asteracantha longifolia (L.) Nees, Asteracantha auriculata Nees, Barleria longifolia L., Hygrophila spinosa T.Anderson, Hygrophila schulli M.R.Almeida & S.M.Almeida, Hygrophila longifolia (L.) Kurz^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Kokilaksha, Kokilakshi, Ikshura, Ikshuraka, Kshuraka, Kakekshu^[3],[4]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde hele plant^[3]

Herkenning

De stengel is meestal onvertakt, bijna vierkant, verdikt bij de knopen en bedekt met lange haren. De bladeren zijn lancetvormig, 1 tot 7 centimeter lang, behaard en staan bijna zonder steel. De bloemen staan in kransen bij de knopen. De kleine, platte zaden worden in water meteen omgeven door een slijmlaag.^[3]

Let op verwarring: De farmacopee heeft naast de hele plant ook aparte monografieën over de wortel en het zaad van Kokilaksha. Dit artikel gaat over de hele plant. In de farmacopee en in de klassieke tekst staat de plant onder de oudere naam Asteracantha longifolia; in onderzoek wordt ook Hygrophila spinosa of Hygrophila schulli gebruikt.^[1],[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt amavata (gewrichtsklachten in Ayurvedische zin), shotha (zwelling), trishna (dorst) en vatarakta (jicht-achtige gewrichtsklachten in Ayurvedische zin). De plant is onderdeel van de bereiding Panaviraladi bhasma. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Kokilaksha (ook Kshuraka genoemd) als verkoelend, zoet, zuur, slijmerig en bitter. Het zou versterkend zijn voor de voortplanting, vata verminderen en helpen bij zwellingen, nierstenen, dorst, oogziekten en jicht. Welk deel bedoeld is, zegt de tekst niet. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Giftigheid bij dieren

Volgens een overzichtsartikel uit Sri Lanka gaven extracten van de plant in dierproeven, ook in een hoge dosis, geen veranderingen in bloedwaarden, orgaangewicht, lichaamsgewicht of eten en drinken. Hetzelfde artikel meldt dat sommige onderzoekers tegenstrijdige bevindingen over de giftigheid rapporteren, zonder te zeggen welke. Dit gaat over extracten bij dieren; het zegt weinig over gebruik door mensen.^[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie of vergiftiging bij mensen. Er is geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. De farmacopee noemt de plant urineafdrijvend en versterkend voor de voortplanting; wat dat bij gebruik betekent, is niet onderzocht. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Hygrophila auriculata (Schumach.) Heine, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2856665. https://www.gbif.org/species/206469080 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Hygrophila auriculata (Schumach.) Heine, Kew Bull. 16(2): 172 (1962). https://www.ipni.org/n/49646-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I: Volume II, monografie nr. 41 Kokilaksa (Whole plant). Vol. II nr. 41, pp. 88–90 (paginering op de Wellcome-scan van Vol. II gezien; tekst gelezen in de digitale editie). Andere monografieën over deze soort: Vol. II nr. 42 (Root) en nr. 43 (Seed). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Guḍūcyādi varga, Kokilākṣa. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Guḍūcyādi varga, verzen 224–225 (Kokilākṣa), p. 264; gelezen op de paginascan. De botanische naam Asteracantha longifolia Nees is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. Nissanka MC, Weerasekera MM, Dilhari A, Dissanayaka R, Rathnayake S, Wijesinghe GK. Iranian Journal of Basic Medical Sciences 26(9):979–986 (2023). Phytomedicinal properties of Hygrophila schulli (Neeramulliya). Volledige tekst (PMC10440129); paragrafen over giftigheid en etnomedisch gebruik. https://doi.org/10.22038/IJBMS.2023.67965.14877 — gelezen op 2026-10-29.
6. Siddarth Machado, via iNaturalist (2014). iNaturalist-waarneming 35073875, Hygrophila auriculata (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/35073875 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.