Manjishtha

In de Ayurveda wordt de stengel beschreven als samentrekkend, bitter en zoet, zwaar en verwarmend. Goed onderzoek bij mensen hebben we niet gevonden. Bij ratten gaf een vruchtextract leverschade, en de inhoudsstof rubiadin, die in de plant voorkomt, verhoogde bij ratten het aantal tumoren. Wat dat betekent voor de stengel en voor mensen, is niet bekend.

Wetenschappelijke naam

Rubia cordifolia L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Rubiaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Galium cordifolium (L.) Kuntze^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Manjishtha, Yojanavalli, Vastraranjini, Rakta, Samanga, Vikasa^[3],[4]

Engelse naam

Indian madder^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde stengel^[3]

Herkenning

De stengel is slank, min of meer rond tot licht afgeplat, taai en ongeveer een halve centimeter dik, bruin tot paars van kleur. Het oppervlak is ruw, stug en gegroefd met lengtescheuren. Jonge stengels hebben stekeltjes. De knopen zijn duidelijk, met aan weerszijden een bladlitteken. De stengel breekt kort af.^[3]

Let op verwarring: De naam Rubia munjista wordt in de World Checklist of Vascular Plants niet tot Rubia cordifolia gerekend, maar tot een andere soort, Rubia manjith. Literatuur met namen als munjista of manjith kan dus over een andere soort gaan.^[1]

Let op verwarring: De farmacopee beschrijft de stengel. De Engelse vertaling van de klassieke tekst Bhavaprakasha spreekt van 'madder root' (wortel), en in de Chinese geneeskunde wordt vooral de wortelstok gebruikt. Gegevens over de wortel of andere delen gelden niet vanzelf voor de stengel.^[3],[4],[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt onder meer yoniroga (aandoeningen van de vagina), akshiroga (oogklachten), karnaroga (oorklachten), zwelling, raktatisara (diarree met bloed), kushtha (huidaandoeningen), visarpa (zich uitbreidende huidontsteking), prameha (urinewegaandoeningen, waaronder suikerziekte in Ayurvedische zin), slangenbeet, bhagna (botbreuken), arsha (aambeien) en vyanga (pigmentvlekken). De stengel zit in bereidingen zoals Ashvagandharishta, Ushirasava, Candanasava en Manjishthadi taila. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Manjishtha als zoet, bitter en samentrekkend, zwaar verteerbaar en verwarmend. Het zou goed zijn voor de stem en de huidskleur, kapha verminderen en helpen bij vergiftiging, vochtophoping, aandoeningen van vagina, ogen en oren, diarree met bloed, huidziekten, herpes, wonden en suikerziekte. Welk deel bedoeld is, zegt de tekst niet; de vertaler spreekt van de wortel. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Leverschade bij dieren door een vruchtextract

Volgens het overzichtsartikel gaf een ruw extract van de vrucht bij proefdieren schade aan de lever. De vrucht is een ander deel dan de stengel. De auteurs schrijven dat de proeven kort waren en dat onderzoek bij mensen nodig is om de veiligheid te beoordelen.^[5]

Rubiadin: tumoren bij ratten

Rubiadin is een kleurstof uit de groep antrachinonen die volgens het overzichtsartikel in Rubia cordifolia voorkomt. In een Japans onderzoek kregen ratten, die eerst met kankerverwekkende stoffen waren behandeld, 23 weken lang rubiadin in het voer. Daarna hadden ze meer niertumoren, en meer voorstadia van tumoren in de lever en de dikke darm. Het onderzoek ging over losse stoffen uit de kleurstof van een verwante plant, Rubia tinctorum, niet over de stengel van Manjishtha. Hoeveel rubiadin de stengel bevat en wat dit betekent voor mensen, hebben we niet in gelezen bronnen gevonden.^[5],[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie of vergiftiging bij mensen, en geen gelezen onderzoek naar de giftigheid van de stengel zelf. Er is geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Rubia cordifolia L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen; Rubia munjista Roxb. als synoniem van Rubia manjith Roxb.. WCVP-record 180230. https://www.gbif.org/species/207740592 — gelezen op 2026-10-29.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Rubia cordifolia L., Syst. Nat., ed. 12, 2: 229 (1767). https://www.ipni.org/n/765218-1 — gelezen op 2026-10-29.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I: Volume III, monografie nr. 52 Manjistha (Stem). Vol. III nr. 52, pp. 112–113 (eigenschappen gecontroleerd op de Wellcome-scan van Vol. III; overige tekst ook in de digitale editie gelezen). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-29.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Harītakyādi varga, Mañjiṣṭhā. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Harītakyādi varga, verzen 188–191 (Mañjiṣṭhā), pp. 189–190; gelezen op de paginascan. De botanische naam Rubia cordifolia Linn. is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. Wen M, Chen Q, Chen W, e.a. Frontiers in Pharmacology 13:965390 (2022). A comprehensive review of Rubia cordifolia L.: Traditional uses, phytochemistry, pharmacological activities, and clinical applications. Volledige tekst (PMC9500525); paragrafen Introduction, Toxicity, Clinical application en Perspectives and discussion. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.965390 — gelezen op 2026-10-29.
6. Inoue K, Yoshida M, Takahashi M, Fujimoto H, Shibutani M, Hirose M, Nishikawa A. Cancer Science 100(12):2261–2267 (2009). Carcinogenic potential of alizarin and rubiadin, components of madder color, in a rat medium-term multi-organ bioassay. Samenvatting (PMC11159217; de volledige tekst is niet vrij beschikbaar); de studie wordt ook beschreven in het gelezen overzichtsartikel. https://doi.org/10.1111/j.1349-7006.2009.01342.x — gelezen op 2026-10-29.
7. Ramnarayan K, via iNaturalist (2021). iNaturalist-waarneming 88152241, Rubia cordifolia (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/88152241 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.