Mishreya (venkel)

De Ayurvedic Pharmacopoeia of India beschrijft de vruchten als Mishreya, onder meer met de traditionele werkingen dipana (wekt de spijsvertering op) en anulomana (bevordert de doorgang in de darm). Het Europees Geneesmiddelenbureau erkent venkelvrucht als traditioneel kruidengeneesmiddel bij lichte krampende maag- en darmklachten, op grond van langdurig gebruik en niet van klinisch bewijs. Venkel bevat estragol, dat bij knaagdieren kanker veroorzaakte; het bureau raadt gebruik als geneesmiddel tijdens zwangerschap en borstvoeding en bij kinderen onder de 4 jaar af.

Wetenschappelijke naam

Foeniculum vulgare Mill.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Apiaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Anethum foeniculum L., Foeniculum dulce Mill., Foeniculum officinale All.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Mishreya, Mishi, Misi, Madhurika^[3]

Nederlandse naam

Zoete venkel, Bittere venkel^[4],[5]Zo noemen de Europese monografieën de vruchten van de twee variëteiten.

Engelse naam

Fennel fruit^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde, rijpe vruchten^[3]De knol (venkelknol) is een ander plantendeel en wordt hier niet beschreven.

Herkenning

De vruchten zijn meestal heel, vaak nog met steeltje, tot ongeveer 10 mm lang en 4 mm breed, vijfzijdig en naar beide uiteinden iets versmald, met bovenop een kegelvormige stijlvoet. Ze zijn kaal, groenig of geelbruin, met vijf lichtere, duidelijke ribben.^[3]

Let op verwarring: Het Europees Geneesmiddelenbureau onderscheidt zoete venkel (var. dulce) en bittere venkel (var. vulgare); de farmacopee noemt alleen de soort. In de oude gegevens van deze website heette venkel ook ‘Shatapushpa’; die naam staat niet in de farmacopeemonografie voor venkel.^[3],[4],[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden agnimandya (zwakke spijsvertering), shula (koliekpijn), kasa (hoest), raktadosha (bloedaandoeningen in Ayurvedische zin), pravahika (diarree met slijm, in Ayurvedische zin) en arsha (aambeien). Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Belangrijke bereidingen volgens de farmacopee zijn Mishreyarka en Panchasakara churna. Dit laatste is een mengsel; wat daarover bekend is, geldt niet automatisch voor venkel alleen.^[3]

Estragol

Venkel bevat estragol. Die stof veroorzaakte bij muizen levertumoren en wordt bij knaagdieren als kankerverwekkend voor het erfelijk materiaal beschouwd. Het Europees Geneesmiddelenbureau adviseert de blootstelling zo laag mogelijk te houden en stelt voor zwangere en borstvoedende vrouwen en kinderen strengere grenzen. Een waterextract van venkelzaad gaf bij drachtige muizen afwijkingen bij de jongen.^[4],[5]

Zwangerschap, borstvoeding en kinderen

Het Europees Geneesmiddelenbureau raadt gebruik als geneesmiddel tijdens zwangerschap en borstvoeding af, omdat de veiligheid niet is vastgesteld, en ook bij kinderen onder de 4 jaar. De stof anethol uit venkel komt in de moedermelk. LactMed beschrijft twee pasgeborenen met vergiftigingsverschijnselen nadat hun moeder overmatig veel kruidenthee met onder meer venkel en anijs had gedronken.^[4],[6]

Allergie en huid

Allergische reacties van huid of luchtwegen komen voor. Niet gebruiken bij overgevoeligheid voor venkel, andere schermbloemigen (anijs, karwij, selderij, koriander, dille), anethol of bijvoetpollen. Venkel kan de huid gevoeliger maken voor zonlicht.^[4],[6]

Wat niet bekend is

Er zijn geen wisselwerkingen met medicijnen gemeld, maar dat betekent niet dat ze uitgesloten zijn: er is weinig onderzoek naar gedaan. Over langdurig gebruik is weinig bekend.^[4]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Foeniculum vulgare Mill., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2813604; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/206520674 — gelezen op 2026-10-25.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Foeniculum vulgare Mill., Gard. Dict., ed. 8 (1768). https://www.ipni.org/n/842680-1 — gelezen op 2026-10-25.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografie nr. 55 Mishreya (Fruit). monografie nr. 55 (p. 86 volgens de inhoudsopgave); gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-25.
4. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) (2024). European Union herbal monograph on Foeniculum vulgare Miller subsp. vulgare var. dulce (Mill.) Batt. & Trab., fructus, Revision 1 (EMEA/HMPC/372839/2016). rubrieken 4.1–4.8, 5.3 en 6, en de namenlijst (NL: Zoete Venkel). https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/foeniculi-dulcis-fructus — gelezen op 2026-10-25.
5. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) (2024). European Union herbal monograph on Foeniculum vulgare Miller subsp. vulgare var. vulgare, fructus, Revision 1 (EMA/HMPC/372841/2016). rubrieken 4.1–4.6 en de namenlijst (NL: Bittere Venkel). https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/foeniculi-amari-fructus — gelezen op 2026-10-25.
6. National Institute of Child Health and Human Development (NICHD), via NCBI Bookshelf. Drugs and Lactation Database (LactMed) — Fennel. Summary of Use during Lactation. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501793/ — gelezen op 2026-10-25.
7. Shaun Swanepoel, via iNaturalist (2023). iNaturalist-waarneming 193586357, Foeniculum vulgare (onderzoekskwaliteit; drie overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/193586357 — gelezen op 2026-10-25.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.