AyurswasthaGezondheidscentrum
← Ayurvedische geneeskrachtige planten

Nagaramusta

Cyperus scariosus R.Br.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29

Samenvatting

Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft musta en noemt nagaramusta de beste van de twee soorten. Nagaramusta wordt ook gebruikt als vervanger van Musta. Onderzoek bij mensen met deze plant hebben we niet gevonden; er is alleen dier- en laboratoriumonderzoek. Bij twee mensen is een ernstige huidreactie beschreven na het aanbrengen van een middel van blad en zaad.

Identiteit en namen

Wetenschappelijke naam
Cyperus scariosus R.Br.[1],[2]
Plantenfamilie
Cyperaceae[1],[2]
Botanische synoniemen
Cyperus corymbosus var. scariosus (R.Br.) Kük.[1],[2]
Sanskrietnaam
Nagaramusta, Nagaramustaka[4],[5],[6]

Gebruikt plantendeel en herkenning

Gebruikt plantendeel
Wortelstok[5]Volgens een overzichtsartikel wordt de wortelstok gebruikt, en daarnaast de etherische olie. De Bhavaprakasha noemt geen plantendeel.
Herkenning
Cyperus scariosus heeft een kruipende wortelstok tot ongeveer 5 cm lang en slanke stengels die bovenaan driehoekig zijn. Volgens een vergelijkend onderzoek is de wortelstok eerst wit en later bruin. De verwante Cyperus rotundus (musta) heeft juist een uitgebreid netwerk van dunne, draadachtige wortelstokken met knolletjes in ketens van twee tot zes of meer. Op het oog zijn beide soorten voor een leek moeilijk te onderscheiden; de chemische samenstelling van de wortelstokken verschilt wel.[5],[6],[7]

Let op verwarring: De naam is niet eenduidig. Volgens de vertaler van de Bhavaprakasha en twee overzichtsartikelen is nagaramusta Cyperus scariosus; de vertaler geeft als Hindi-naam Nagaramotha. De Ayurvedic Pharmacopoeia of India noemt Nagarmotha echter als Hindi-naam van Musta, Cyperus rotundus. Beide soorten worden onder de naam Musta verhandeld, en Cyperus scariosus wordt vaak als hetzelfde als Cyperus rotundus behandeld. Gegevens over 'musta', 'motha' of 'nagarmotha' zonder soortnaam gaan dus niet zeker over deze plant. Over Cyperus rotundus is een apart artikel (Musta).[3],[4],[5],[6],[7]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Traditionele Ayurvedische eigenschappen

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

Beschreven deel
Niet genoemd (Bhavaprakasha, musta in het algemeen)
Rasa (smaak)
katu (scherp), tikta (bitter), kashaya (samentrekkend)[4]
Virya (traditionele potentie)
hima (koel)[4]Virya is een traditionele indeling van de werking, niet de temperatuur van het product.
Traditionele dosha-relatie
Vermindert kapha en pitta[4]
Traditionele werkingen (karma)
grahi (stoppend), dipana (versterkt het spijsverteringsvuur), pachana (bevordert de vertering)[4]Karma is de traditionele omschrijving van de werking; het zijn geen bewezen medische effecten.

De Bhavaprakasha beschrijft deze eigenschappen voor musta in het algemeen. Nagaramusta is daar een van de twee soorten musta, en de tekst noemt het de beste. De tekst geeft geen eigen eigenschappen voor nagaramusta, noemt geen plantendeel en geeft geen guna of vipaka. Deze termen beschrijven de traditionele Ayurvedische leer met de vertaling van de vertaler; het zijn geen bewezen medische werkingen.

Traditionele toepassingen

  • Volgens de Bhavaprakasha wordt musta genoemd bij aandoeningen van het bloed (asra), dorst, koorts, gebrek aan eetlust en wormen. Musta die in moerassige streken groeit, is volgens de tekst het best, en van de twee soorten noemen de wijzen nagaramusta de beste. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid. Het zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses.[4]
  • Volgens een overzichtsartikel gebruikt de hedendaagse Ayurvedische praktijk nagaramusta als vervanger van Musta (Cyperus rotundus). Hetzelfde artikel noemt traditioneel gebruik bij koorts, diarree, dorst en een brandend gevoel, en het gebruik van de wortelstok als urineafdrijvend middel, voor de maag en tegen diarree. Dat is een beschrijving van gebruik, geen bewijs van werkzaamheid.[5]

Onderzoek en beperkingen

Onderzoek bij mensen

Soort bewijs: traditioneel · Onderzocht: Wortelstok

We hebben geen volledig gelezen onderzoek bij mensen gevonden met de wortelstok of andere delen van Cyperus scariosus. Klinisch bewijs voor de traditionele toepassingen ontbreekt daarom. Volgens een overzichtsartikel wordt deze soort minder gebruikt dan Cyperus rotundus en verdient ze meer onderzoek.[5]

Beperkingen: Het ontbreken van onderzoek betekent niet dat een werking is uitgesloten of bewezen.

Dier- en laboratoriumonderzoek

Soort bewijs: dieronderzoek · Onderzocht: Extracten van wortelstok en blad; etherische olie

Een overzichtsartikel vat enkele studies samen. Een extract van de wortelstok remde bacteriën in het laboratorium. De etherische olie remde ontstekingen bij ratten, en een extract beschermde de lever van ratten tegen schade door paracetamol en tetrachloorkoolstof. Een extract van het blad werkte pijnstillend en verlaagde de bloedsuiker bij muizen. Dat zegt niet dat de plant bij mensen dezelfde werking heeft.[5]

Beperkingen: Samengevat uit een verhalend overzicht; de oorspronkelijke studies zijn niet zelf gelezen. Het gaat om extracten en olie, soms ingespoten bij proefdieren, en deels om het blad. Gegevens over een extract of olie zijn geen direct bewijs voor de wortelstok bij mensen.

Samenstelling

Soort bewijs: laboratorium · Onderzocht: Wortelstok en etherische olie

De etherische olie bevat vooral sesquiterpenen. In een vergelijkend onderzoek gaven extracten van de wortelstok van Cyperus scariosus een ander chemisch profiel dan die van Cyperus rotundus; beide bevatten onder meer stigmasterol, bèta-sitosterol en lupeol.[6],[7]

Beperkingen: Laboratoriumanalyse; zegt niets over werking of veiligheid bij mensen.

Veiligheid

Huidreactie bij uitwendig gebruik
Twee mensen in India kregen een ernstige huidreactie na het aanbrengen van Plava, een middel van een lokale genezer gemaakt van blad en zaad van Cyperus scariosus. Er ontstonden blaren en daarna zwarte plekken of korsten; bij een vrouw bleek onder de korst op de hoofdhuid een kale plek te zitten. Bij de man was een plakproef met het middel positief. Beiden herstelden na stoppen en behandeling van de huid. Het gaat om twee casussen, om blad en zaad (niet de wortelstok) en om uitwendig gebruik; het plantmateriaal is niet botanisch gecontroleerd.[8]
Wat niet bekend is
We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen of vergiftiging bij inname van de wortelstok, geen toxicologisch onderzoek met de wortelstok, geen farmacopeemonografie over deze soort en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Bent u zwanger of geeft u borstvoeding, of gebruikt u medicijnen, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.[5],[8]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

Bronnen en datum

  1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Cyperus scariosus R.Br., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 238443; Cyperus rotundus L. is een aparte geaccepteerde soort. https://www.gbif.org/species/206972702 — gelezen op 2026-10-29.
  2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Cyperus scariosus R.Br., Prodr. Fl. Nov. Holland. 216 (1810). https://www.ipni.org/n/305856-1 — gelezen op 2026-10-29.
  3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III: monografie nr. 59 Musta (Rhizome). nr. 59, p. 129 (Synonyms); gelezen op de scan van Vol. III (Wellcome Collection, archive.org b32220522_0003). Alleen gebruikt voor de Hindi-naam Nagarmotha bij Cyperus rotundus; de farmacopee heeft geen monografie over Cyperus scariosus. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-29.
  4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Karpuradi varga, Musta en Nagara musta. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Karpūrādi varga, Mustā en Nāgara Mustā, verzen 92–94, pp. 220–221; gelezen op de paginascan. De verzen beschrijven musta in het algemeen en noemen nāgaramustaka als tweede soort; geen plantendeel genoemd. De botanische naam (Cyperus scariosus voor nāgara mustā) is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
  5. Nagarajan M, Kuruvilla GR, Kumar KS, Venkatasubramanian P (2015). Pharmacology of Ativisha, Musta and their substitutes. Journal of Ayurveda and Integrative Medicine 6(2):121–133. volledige tekst (PMC4484047): samenvatting, inleiding, paragraaf 'Cyperus scariosus R. Br.' en bespreking. https://doi.org/10.4103/0975-9476.146551 — gelezen op 2026-10-29.
  6. Nagarajan M, Kuruvilla GR, Kumar KS, Venkatasubramanian P (2015). Abhava pratinidhi dravya: A comparative phytochemistry of Ativisha, Musta and related species. Journal of Ayurveda and Integrative Medicine 6(1):53–63. volledige tekst (PMC4395931): inleiding, beschrijving van Cyperus scariosus en paragraaf over de fytochemie. https://doi.org/10.4103/0975-9476.146550 — gelezen op 2026-10-29.
  7. Kakarla L, Katragadda SB, Botlagunta M (2015). Morphological and Chemoprofile (Liquid Chromatography-mass Spectroscopy and Gas Chromatography-mass Spectroscopy) Comparisons of Cyperus scariosus R. Br and Cyperus rotundus L. Pharmacognosy Magazine 11(Suppl 3):S439–S447. volledige tekst (PMC4745215): inleiding, morfologische kenmerken en GC-MS-resultaten. https://doi.org/10.4103/0973-1296.168975 — gelezen op 2026-10-29.
  8. Rout A, Kishore K (2026). Severe Irritant Contact Dermatitis to Cyperus Scariosus: A Side Effect of Ayurvedic Plava. Indian Journal of Dermatology 71(3):246–247. volledige tekst (PMC13155712): casus 1 en 2 en bespreking. https://doi.org/10.4103/ijd.ijd_941_24 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.

Persoonlijke Ayurvedische begeleiding in Rotterdam

Begin met een kennismaking of intakegesprek. Daarna kiezen we samen wat bij u past.

Afspraak maken