Nirgundi

In de Ayurveda wordt het blad vooral genoemd bij pijn, zwelling en gewrichtsklachten. Er is weinig onderzoek bij mensen. Een Indiase studie bij mensen met ischias had geen groep zonder nirgundi en zegt daarom weinig over de werking. Een kleine, door de fabrikant betaalde studie met een mengsel van nirgundiblad en gember gaf bij kniepijn na inspanning meer pijnverlichting dan een placebo, maar zegt niets over het blad alleen. Over de veiligheid is weinig bekend.

Wetenschappelijke naam

Vitex negundo L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Lamiaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Agnus-castus negundo (L.) Carrière, Vitex agnus-castus var. negundo (L.) Kuntze^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Nirgundi, Sinduvara, Samphalika, Nila^[3]

Engelse naam

Five Leaved Chaste tree, Indian Privet^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogd blad, Gedroogde wortel^[3]De farmacopee noemt voor het blad als vorm het sap (svarasa).

Herkenning

Het blad is handvormig samengesteld, meestal met drie en soms met vijf deelblaadjes, aan een steel van 2,5 tot 3,8 cm. De deelblaadjes zijn (smal) lancetvormig; het middelste is 5 tot 10 cm lang en 1,6 tot 3,2 cm breed. De bovenkant is kaal, de onderkant viltig behaard, en het blad voelt leerachtig aan.^[3]

Let op verwarring: Vitex negundo is een andere soort dan Vitex agnus-castus, al werd hij vroeger ook wel als variëteit daarvan beschreven. Gegevens over Vitex agnus-castus gelden niet automatisch voor nirgundi. De farmacopee plaatst de plant nog in de familie Verbenaceae; volgens de huidige indeling hoort ze bij de Lamiaceae.^[1],[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• Voor het blad noemt de farmacopee onder meer shula (pijn), shopha (zwelling), vatavyadhi (vata-aandoeningen, waaronder zenuw- en gewrichtsklachten), amavata (gewrichtsontsteking volgens de Ayurveda), kushtha en kandu (huidaandoeningen en jeuk), kasa (hoest), pradara (afwijkende vaginale afscheiding), adhmana (opgeblazen buik), pliha roga (miltaandoeningen), gulma (zwelling in de buik), aruci (gebrek aan eetlust), krimi (wormen), vrana en nadi vrana (wonden en fistels), karnashula (oorpijn), sutika (klachten na de bevalling) en jvara (koorts). Bereidingen zijn onder meer Nirgundi taila en Dashamula taila. Voor de wortel noemt ze onder meer pijn, hoest, huidaandoeningen, jeuk, opgeblazen buik, wormen en kapha-koorts. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Wat de studies melden

In de kleine studie met het mengsel van nirgundiblad en gember werden in de vijf dagen per periode geen bijwerkingen gemeld; de onderzoekers wijzen er zelf op dat dit kan komen door de korte duur. De studie bij ischias zegt niets over bijwerkingen. Over langer gebruik zegt dit dus weinig.^[4],[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie over Vitex negundo en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens, en ook geen beschrijvingen van vergiftiging of allergie. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[4],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Vitex negundo L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 213651; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207201274 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Vitex negundo L., Sp. Pl. 2: 638 (1753). https://www.ipni.org/n/865894-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I: Volume III, monografie nr. 64 Nirgundi (Leaf), en Volume IV, monografie nr. 35 Nirgundi (Root). Vol. III nr. 64, pp. 142–144, en Vol. IV nr. 35, pp. 76–77 (scan Vol. IV: https://archive.org/details/b32220522_0004); gelezen op scans van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. De doseringen zijn bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-28.
4. Ali M, Shukla VD, Dave AR, Bhatt NN (2010). A clinical study of Nirgundi Ghana Vati and Matra Basti in the management of Gridhrasi with special reference to sciatica. Ayu 31(4):456–460. volledige tekst (PMC3202251): methode, resultaten, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.4103/0974-8520.82042 — gelezen op 2026-10-28.
5. Srivastava S, Girandola RN (2023). Effect of E-PR-01 on Activity-Induced Acute Knee Joint Discomfort in Healthy Individuals: A Randomized, Placebo-Controlled, Double-Blind, Cross-Over Study. J Pain Res 16:2141–2153. volledige tekst (PMC10295599): methode, resultaten, veiligheid, bespreking en financiering. https://doi.org/10.2147/JPR.S412018 — gelezen op 2026-10-28.
6. Swarochi Tathagath, via iNaturalist (2020). iNaturalist-waarneming 51680769, Vitex negundo (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/51680769 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-26. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.