Palasha

In de Ayurveda wordt de stambast onder meer genoemd bij darmklachten, aambeien, wonden en wormen. Onderzoek bij mensen met de stambast hebben we niet gevonden, en ook geen gegevens over de veiligheid van de stambast. Over het zaad, een ander deel van de boom, is meer bekend: in een oude studie bij wormen moesten sommige kinderen en enkele volwassenen overgeven, en in een proef met ratten gaf drie maanden zaadpoeder schade aan onder meer de nieren, de darm en de zaadproductie. Gegevens over het zaad gelden niet vanzelf voor de bast, en omgekeerd.

Wetenschappelijke naam

Butea monosperma (Lam.) Kuntze^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Fabaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Butea frondosa Roxb. ex Willd., Erythrina monosperma Lam., Plaso monosperma (Lam.) Kuntze^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Palasha, Kimshuka, Raktapushpaka^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde stambast^[3]

Herkenning

De gedroogde bast is 0,5 tot 1 cm dik, grijs tot lichtbruin en gebogen. De buitenkant is ruw door de schors, met donkerbruine vlekken van uitgetreden sap. De smaak is licht samentrekkend.^[3]

Let op verwarring: Van dezelfde boom worden verschillende delen gebruikt: stambast, bloem, gom en zaad. De farmacopee beschrijft ze in aparte monografieën, en het zaad heeft andere eigenschappen en risico's dan de bast. Let bij een product dus op welk deel erin zit. In oudere literatuur heet de boom Butea frondosa; dat is dezelfde soort.^{[1],[3],[4],[6]}

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt voor de stambast grahani (een darmaandoening), gulma (zwelling in de buik), arsha (aambeien), vrana (wonden) en krmiroga (wormen). Belangrijke bereidingen zijn Palasha kshara (een bereiding uit as), Nyagrodhadi kvatha churna en Mahanarayana taila; de laatste twee zijn mengsels. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]

Stambast

Over de veiligheid van de stambast bij mensen of dieren hebben we geen gelezen gegevens gevonden. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is.^[3]

Zaad: braken bij mensen

In de studie uit 1947 moesten sommige oudere kinderen en enkele volwassenen overgeven, kort na het innemen of later na het laxeermiddel dat erbij werd gegeven. De meeste deelnemers hielden de middelen binnen zonder buikpijn of andere klachten. De onderzoekers maakten geen onderscheid tussen de verschillende middelen.^[4]

Zaad: schade bij ratten

In een Indiase proef kregen zes ratten drie maanden lang zaadpoeder, in een hoeveelheid die volgens de onderzoekers was afgeleid van de dosis bij mensen. Daarna hadden zij minder hemoglobine en rode bloedcellen en minder eiwit in het bloed. Bij weefselonderzoek waren er afwijkingen in zes van de achttien organen, waaronder vetafzetting en bloedingen in de nieren, beschadigd darmslijmvlies en een matige afname van de zaadproductie. De onderzoekers concluderen dat het zaad als poeder waarschijnlijk giftig is. Zij noemen ook eerder onderzoek waarin het zaad bij dieren de vruchtbaarheid verminderde en een zaadsuspensie bij ratten afwijkingen bij de jongen gaf. Het gaat om een zeer kleine proef bij dieren, en over het zaad, niet over de stambast.^[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over deze boom. Over bijwerkingen, allergie, gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen, op lange termijn en samen met medicijnen hebben we voor de stambast geen gelezen gegevens gevonden. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger, wilt u zwanger worden of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Butea monosperma (Lam.) Kuntze, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2687773; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207055450 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Butea monosperma Kuntze, Revis. Gen. Pl. 1: 202 (1891). https://www.ipni.org/n/482566-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II: monografie nr. 58 Palāśa (Stem bark). Vol. II nr. 58, pp. 128–129; gelezen op een scan van Vol. II (Wellcome Collection, via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. Andere delen: Vol. IV nr. 36–38 (bloem, gom, zaad) en Vol. V nr. 58–59 (zaad, gedroogde bloem), alleen volgens de inhoudsopgave. De dosering uit de monografie is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-28.
4. Mukerji AK, Bhaduri NV (1947). The Treatment of Intestinal Worms with the Indigenous Drugs Butea, Embelia and Kamala. Indian Medical Gazette (februari 1947), pp. 66–69. volledige gescande tekst (PMC5196350): methoden, resultaten en bijwerkingen. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20242776/ — gelezen op 2026-10-28.
5. Kumari M, Tukaram D (2022). Management of Mutrashmari (urolithiasis) with Palasha Kshara and Ashmarihara Kwatha: An open-labelled placebo-controlled clinical trial. Ayu 43(2):54–59. volledige tekst (PMC10468020): opzet en materiaal. https://doi.org/10.4103/ayu.ayu_225_19 — gelezen op 2026-10-28.
6. Donga S, Shukla VJ, Ravishankar B, Ashok BK, Mishtry IU (2011). Chronic toxicity study of Butea monosperma (Linn.) Kuntze seeds in albino rats. Ayu 32(1):120–125. volledige tekst (PMC3215409): inleiding, materiaal, opzet, resultaten, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.4103/0974-8520.85743 — gelezen op 2026-10-28.
7. Malaika Mathew Chawla, via iNaturalist (2024). iNaturalist-waarneming 201250912, Butea monosperma (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/201250912 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.