Panasa

In de Ayurveda wordt de wortelbast van Panasa beschreven als samentrekkend en bitter, licht, droog en verkoelend, en genoemd bij onder meer diarree, een branderig gevoel en huidaandoeningen. Wij vonden geen onderzoek bij mensen met de wortelbast en geen gegevens over de veiligheid ervan. Wel is bekend dat de vrucht, een ander deel, bij sommige mensen een ernstige allergische reactie kan geven.

Wetenschappelijke naam

Artocarpus heterophyllus Lam.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Moraceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Artocarpus brasiliensis Gomes, Artocarpus maximus Blanco, Artocarpus nanca Noronha, Artocarpus philippensis Lam., Polyphema jaca Lour.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Panasa, Mulaphalada, Apushpaphalada, Atibrhatphala^[3],[4]

Engelse naam

Jack-fruit tree, Indian jack fruit^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde wortelbast^[3]

Herkenning

De wortelbast komt in stukken van 5 tot 8 cm lang, 2 tot 4,5 cm breed en 4 tot 12 mm dik. De buitenkant is grijs tot roodbruin, met ribbels in de lengte en ronde tot langwerpige lenticellen. De breuk is kort en van binnen roomkleurig. Geur en smaak zijn onduidelijk.^[3]

Let op verwarring: Jackfruit is vooral bekend als vrucht. Dit artikel gaat over de wortelbast, het deel dat de farmacopee beschrijft. Wat over de vrucht of de zaden bekend is, als voedsel of uit onderzoek, geldt niet zonder meer voor de wortelbast.^[3],[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt de wortelbast bij atisara (diarree), daha (branderig gevoel), raktapitta (bloedingsaandoening), shotha (ontsteking) en tvakroga (huidaandoeningen). Volgens de farmacopee wordt hij als enkelvoudig middel gebruikt. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft niet de wortelbast, maar de vrucht en de zaden. De rijpe vrucht noemt het koud van werking, voedend en versterkend; de onrijpe vrucht zou verstoppend en zwaar verteerbaar zijn. Volgens de tekst moeten mensen met een buiktumor of een zwakke vertering de vrucht vooral vermijden. Dit is traditionele leer over een ander deel, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Allergie voor de vrucht (ander deel)

Het eten van jackfruit kan bij sommige mensen een allergische reactie geven, soms ernstig, met een dichtgeknepen keel, zwelling van gezicht en mond en benauwdheid. In een Canadese reeks van drie gevallen hadden alle patiënten ook een allergie voor berkenpollen; eerder zijn ook gevallen bij mensen met een latexallergie beschreven. Dit gaat over de vrucht. Of de wortelbast dezelfde allergische reacties kan geven, is niet onderzocht.^[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, vergiftiging of giftigheid bij dieren voor de wortelbast, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Bent u allergisch voor jackfruit, berkenpollen of latex, gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Artocarpus heterophyllus Lam., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2653982. https://www.gbif.org/species/207309438 — gelezen op 2026-10-27.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Artocarpus heterophyllus Lam., Encycl. 3(1): 209 (1789). https://www.ipni.org/n/850389-1 — gelezen op 2026-10-27.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume VI, monografie nr. 52 Panasa (Root Bark). Vol. VI nr. 52, pp. 120–121; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0006 — gelezen op 2026-10-29.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Āmrādi phala varga, Panasa. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Āmrādi phala varga, verzen 25–29 (Panasa), pp. 311–312; gelezen op de paginascan. Beschrijft vrucht en zaden, niet de wortelbast. De botanische naam Artocarpus heterophylla Lam. is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. Tripathi K, Kumar P, Kumar R, Saxena R, Kumar A, Badoni H, Goyal B, Mirza AA. Journal of Education and Health Promotion 12:361 (2023). Efficacy of jackfruit components in prevention and control of human disease: A scoping review. Volledige tekst (PMC10743863), doorzocht op wortel, bast en onderzoek bij mensen. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_1683_22 — gelezen op 2026-10-27.
6. Wierenga F, Kan M. Allergy, Asthma, and Clinical Immunology (2026). Three cases of jackfruit allergy in Canada: a case series. Volledige tekst (PMC13059140); casussen 1–3 en bespreking. https://doi.org/10.1186/s13223-025-01006-w — gelezen op 2026-10-29.
7. Viral joshi, via iNaturalist (2019). iNaturalist-waarneming 78674219, Artocarpus heterophyllus (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/78674219 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.