Parnayavani

In de Ayurveda wordt het blad vooral genoemd bij spijsverteringsklachten, hoest en astma. Onderzoek bij mensen gaat bijna alleen over het eten van de bladeren na de bevalling om de melkproductie te steunen. Twee kleine Indonesische studies vonden meer of eerder moedermelk, maar volgens de Amerikaanse database LactMed zijn de studies van slechte kwaliteit en onvoldoende om een werking aan te tonen. Voor de andere toepassingen hebben we geen onderzoek bij mensen gevonden. Over de veiligheid is weinig bekend: er zijn geen gegevens over de veiligheid voor moeder en kind tijdens de borstvoeding.

Wetenschappelijke naam

Coleus amboinicus Lour.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Lamiaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng., Coleus aromaticus Benth., Coleus carnosus Hassk., Coleus suganda Blanco^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Parnayavani, Yavanigandha^[3]

Engelse naam

Country borage, Indian borage^[3]

Gebruikt plantendeel

Blad^[3]

Herkenning

De bladeren zijn groen, tegenoverstaand, ruw behaard, breed eivormig, gekarteld, vlezig en tot 9 cm breed, met een bladsteel en ingezonken nerven. Ze ruiken aangenaam aromatisch en smaken scherp. Gedroogd en gemalen is het blad groen, bitter en met een kenmerkende geur.^[3]

Let op verwarring: In onderzoek en in de handel heet de soort vaak Plectranthus amboinicus of Coleus aromaticus. Dat zijn andere namen voor dezelfde plant. In Indonesische studies heet de plant torbangun of bangun-bangun; die studies beschrijven niet hoe de plant botanisch is vastgesteld.^{[1],[3],[4],[6]}

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt voor het blad adhmana (opgeblazen buik met rommelen), agnimandya (zwakke spijsvertering), ajirna (indigestie), aruci (gebrek aan eetlust), atisara (diarree), grahani (darmontsteking), gulma (zwelling of 'knobbel' in de buik), hikka (hik), hrdyadaurbalya (zwakte van het hart), kasa (hoest), shvasa en jirnashvasa (astma, ook chronisch), krmi (wormen), mutrakrcchra (pijnlijk plassen), mutraroga (urineklachten), mutrashmari (blaas- of nierstenen), udararoga (buikaandoeningen), unmada (ernstige psychische ontregeling) en visucika (maag-darmontsteking met stekende pijn). Het blad wordt volgens de farmacopee als enkelvoudig middel gebruikt, niet in een vaste samengestelde bereiding. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Bij de Batak in Noord-Sumatra (Indonesië) eten vrouwen in de eerste maand na de bevalling traditioneel een soep of groente van de verse bladeren, in de overtuiging dat dit de melkproductie bevordert.^[4],[6],[8]

Als voedsel

De bladeren worden in Indonesië al lang als groente en soep gegeten. LactMed noemt dat traditionele gebruik 'ogenschijnlijk veilig'. Dat zegt iets over gewone hoeveelheden in de voeding, niet over gebruik als geneesmiddel, sap of extract.^[4],[6]

Borstvoeding

Volgens LactMed zijn er geen gegevens over de vraag of stoffen uit de plant in de moedermelk komen, en geen gegevens over de veiligheid voor moeders die borstvoeding geven of voor hun baby's. Bij een moeder die naast deze bladeren ook fenegriek en geitenruit gebruikte, waren de leverwaarden licht verhoogd; ze herstelden na het stoppen met geitenruit en deze bladeren. In een studie met een kruidenmengsel waarin deze bladeren zaten, hadden twee moeders verhoogde leverwaarden (en drie in de vergelijkingsgroep zonder deze bladeren). Omdat het om mengsels ging, is niet duidelijk welke plant hiervoor verantwoordelijk was.^[6]

Wat de studies melden

De twee gelezen studies bij moeders melden geen bijwerkingen, maar ze rapporteren er ook niet systematisch over. Dat is iets anders dan aangetoond veilig.^[4],[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie (de EMA-website konden we niet raadplegen), geen LiverTox-hoofdstuk en geen NCCIH-pagina over deze plant. Over allergie, over gebruik als geneesmiddel tijdens de zwangerschap, bij kinderen, op langere termijn, als geconcentreerd sap of extract, en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens. Volgens een overzichtsartikel zijn een veilige grens en de effecten op lange termijn niet bekend. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts, verloskundige of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[6],[7]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Coleus amboinicus Lour., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 45846; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207229353 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Coleus amboinicus Lour., Fl. Cochinch. 2: 372 (1790). https://www.ipni.org/n/445902-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume VI, monografie nr. 54 Parnayavani (Leaf). pp. 124–126 in de scan van de Wellcome Collection (via archive.org); vergeleken met de digitale editie, waar de monografie op pp. 203–206 staat. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0006 — gelezen op 2026-10-28.
4. Damanik R, Wahlqvist ML, Wattanapenpaiboon N (2006). Lactagogue effects of Torbangun, a Bataknese traditional cuisine. Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition 2006;15(2):267–274. volledige tekst (pdf van het tijdschrift): methode, Tabel 2, resultaten en discussie. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16672214/ — gelezen op 2026-10-28.
5. Nasution SS, Eliana R, Aizar E, Pramita R (2022). Effectiveness of Coleus Amboinicus Consumption Interventions in Increasing Breast Milk Production and Improving Maternal Health Status During COVID 19 Pandemic. Open Access Macedonian Journal of Medical Sciences 2022;10(G):202–208. volledige tekst (pdf): methode en resultaten. https://doi.org/10.3889/oamjms.2022.7094 — gelezen op 2026-10-28.
6. National Institute of Child Health and Human Development, via NCBI Bookshelf (2026). Drugs and Lactation Database (LactMed): Coleus. Summary of Use during Lactation en Effects on Lactation and Breastmilk; herzien 15 augustus 2026. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501874/ — gelezen op 2026-10-28.
7. Upadhyay S, Verma R, Gupta S (2026). Nutritional Composition, Therapeutic Benefits, and Functional Food Potential of Coleus amboinicus: A Comprehensive Review. Food Science & Nutrition 2026. volledige tekst (PMC13244078): sectie 'Challenges and Future Prospects'. https://doi.org/10.1002/fsn3.71419 — gelezen op 2026-10-28.
8. Arumugam G, Swamy MK, Sinniah UR (2016). Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng: Botanical, Phytochemical, Pharmacological and Nutritional Significance. Molecules 2016;21(4):369. volledige tekst (PMC6274163): paragraaf over gebruik bij borstvoeding in Indonesië. https://doi.org/10.3390/molecules21040369 — gelezen op 2026-10-28.
9. Akhil MA, via iNaturalist (2023). iNaturalist-waarneming 195361182, Coleus amboinicus (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/195361182 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.