Pita-kancanara

In de Ayurveda worden de bloemknoppen beschreven als zoet, samentrekkend en verkoelend, onder meer bij een branderig gevoel, dorst, koorts en bloedaandoeningen. Er is geen onderzoek bij mensen gevonden, en ook geen gegevens over veiligheid bij mensen. Eén dierstudie met een extract van de stambast, een ander deel, liet bij de hoogste hoeveelheid leverafwijkingen zien bij muizen.

Wetenschappelijke naam

Bauhinia racemosa Lam.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Fabaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Bauhinia parviflora Vahl, Piliostigma racemosum (Lam.) Benth., Pauletia racemosa (Lam.) A.Schmitz^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Pita-kancanara, Pitapushpaka^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde, volgroeide bloemknoppen^[3]

Herkenning

De bloemknoppen zijn 1,5 tot 2,5 cm lang en 3 tot 7 mm dik, met een spitse top en een steeltje tot 2 cm. Ze zijn lichtbruin tot grijsbruin, fijn in de lengte gerimpeld en breekbaar. De kelk heeft vijf teruggebogen tanden en er zijn tien meeldraden; geur en smaak zijn niet uitgesproken.^[3]

Let op verwarring: De naam Kancanara wordt in de farmacopee gebruikt voor een andere soort, Bauhinia variegata, waarvan de stambast wordt gebruikt. Pita-kancanara is Bauhinia racemosa. De farmacopee noemt de oude naam Ashmantaka niet; het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha geeft Ashmantaka juist als andere naam voor Kancanara, die de vertaler als Bauhinia variegata identificeert. Omdat de namen op elkaar lijken, is alleen de wetenschappelijke naam houvast.^[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt bhutavikara (door de farmacopee omschreven als een psychotisch beeld), daha en vidaha (branderig gevoel), galaganda (struma), gandamala (gezwollen lymfeklieren in de hals), prameha (een stofwisselingsstoornis), raktavikara (bloedaandoeningen), trishna (dorst) en vishamajvara (terugkerende koorts). Volgens de farmacopee wordt de knop als enkelvoudig middel gebruikt. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Dieronderzoek met de stambast

In een Indiase studie kregen muizen 13 weken lang twee keer per week een injectie in de buikholte met een methanolextract van de stambast. Bij de twee lagere hoeveelheden zagen de onderzoekers geen afwijkingen in bloed, lever- en nierwaarden of weefsel. Bij de hoogste hoeveelheid waren leverwaarden en bloedwaarden afwijkend, aten en dronken de dieren minder, waren de organen zwaarder en hadden de muizen een vervette lever. Dit ging over een ander plantendeel dan de bloemknop, over injectie in plaats van inname en over dieren; het zegt niet hoe veilig de bloemknoppen voor mensen zijn, maar laat wel zien dat de stambast in hoge hoeveelheid de lever kan belasten.^[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen gegevens over bijwerkingen, allergie of vergiftiging bij mensen, geen dieronderzoek naar de veiligheid van de bloemknoppen zelf, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over deze soort. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Bauhinia racemosa Lam., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2672000; let op het homoniem Bauhinia racemosa Vahl, een andere soort. https://www.gbif.org/species/207067788 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Bauhinia racemosa Lam., Encycl. 1(2): 390 (1785). https://www.ipni.org/n/481612-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume VI, monografie nr. 57 Pita-kancanara (Bud). Vol. VI nr. 57, gedrukte pp. 131–132, gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie; de officiële lijst noemt als deel 'Flower', de monografie zelf 'Bud'. Voor Kancanara ook Vol. I nr. 36 (Bauhinia variegata). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0006 — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Guḍūcyādi varga, Kāñcanāra. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Guḍūcyādi varga, verzen 101–103 (Kāñcanāra, met aśmantaka als synoniem), p. 243; gelezen op de paginascan. De botanische naam Bauhinia variegata Linn. is de identificatie van de vertaler; alleen gebruikt voor de naamsverwarring. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
5. Kumar RS, Gupta M, Mazumdar UK, Rajeshwar Y, Kumar TS, Gomathi P, Roy R (2005). Effects of methanol extracts of Caesalpinia bonducella and Bauhinia racemosa on hematology and hepatorenal function in mice. J Toxicol Sci 30(4):265–274. volledige tekst (J-STAGE): methode, resultaten en bespreking. https://doi.org/10.2131/jts.30.265 — gelezen op 2026-10-28.
6. Dinesh Valke, via iNaturalist (2011). iNaturalist-waarneming 80733828, Bauhinia racemosa (onderzoekskwaliteit; drie overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/80733828 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.