Plaksha

In de Ayurveda wordt de bast vooral genoemd als samentrekkend en verkoelend, bij bloedingen, wonden en aandoeningen van de vagina. Plaksha is ook een van de vijf barken van het mengsel Panchavalkala. Er is geen onderzoek bij mensen met Plaksha alleen; één kleine studie onderzocht een extract van de vijf barken op operatiewondjes aan de oorlel. Over de veiligheid bij mensen hebben we geen gegevens gevonden.

Wetenschappelijke naam

Ficus lacor Buch.-Ham.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Moraceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Ficus infectoria Roxb.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Plaksha, Parkari, Parkati, Jati^[3],[4]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde stambast^[3]

Herkenning

De bast is ruw en komt in platte tot gebogen, opgerolde stukken van 0,4 tot 0,7 cm dik. De buitenkant is asgrijs tot witgrijs, met veel dwars geplaatste, lipvormige en afschilferende lenticellen (kurkporiën) van 0,1 tot 1,3 cm lang. De binnenkant is ruw, vezelig, in de lengte gestreept en roodbruin; de breuk is vezelig.^[3]

Let op verwarring: De farmacopee schrijft 'Ficus lacor Buch.-Ham. = F. lucescens Blume'. Volgens de internationale plantennamenlijst WCVP hoort de naam Ficus lucescens echter bij een andere vijgensoort, Ficus racemosa (in de Ayurveda Udumbara). De andere naam die de farmacopee noemt, Ficus infectoria Roxb., is wel een synoniem van Ficus lacor, en ook de Engelse vertaling van het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha identificeert Plaksha als Ficus lacor. Omdat meerdere vijgensoorten op elkaar lijken en vergelijkbare namen hebben, is alleen de wetenschappelijke naam houvast.^[1],[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt raktapitta (bloedingen), murcha (flauwvallen), vrana (wonden), yoniroga (aandoeningen van de vagina), shotha (zwelling), visarpa (een zich uitbreidende huidontsteking) en atisara (diarree). Bereidingen zijn onder meer Nyagrodhadi kvatha curna, Nalpamaradi taila en Marma gutika. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Plaksha als samentrekkend en koud en noemt het bij wonden, aandoeningen van de vagina, een branderig gevoel, zwelling en bloedingen. Het rekent Plaksha tot de vijf bomen met melksap, waarvan de barken samen Panchavalkala ('vijf barken') heten. Bij Plaksha zelf zegt de tekst niet welk deel bedoeld is. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Wat de studie meldt

In de studie met het extract van vijf barken op de huid worden bijwerkingen niet besproken. Daaruit kan niet worden afgeleid dat er geen bijwerkingen waren, en over inname zegt de studie niets.^[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie, vergiftiging of giftigheid bij dieren voor de stambast van Ficus lacor, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Ficus lacor Buch.-Ham., geaccepteerde naam, familie en synoniemen; Ficus lucescens Blume. WCVP-record 2810991; Ficus infectoria Roxb.: GBIF 207312059 (synoniem); Ficus lucescens Blume: GBIF 207311005, synoniem van Ficus racemosa L.. https://www.gbif.org/species/207312058 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Ficus lacor Buch.-Ham., Trans. Linn. Soc. London 15(1): 150 (1827). https://www.ipni.org/n/853069-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II, monografie nr. 61 Plaksha (Stem bark). Vol. II nr. 61; op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) gedrukte pp. 135–136 (de officiële lijst noemt p. 137); vergeleken met de digitale editie, die als vipaka 'Katu' geeft waar de scan 'Sita' heeft. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Vaṭādi varga, Plakṣa. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Vaṭādi varga, verzen 11–12 (Plakṣa) en 15–18 (vijf bomen met melksap, Pañcavalkala), p. 295; gelezen op de paginascan. De botanische naam Ficus lacor Buch.-Ham. is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
5. Chhatriwala AF, Shetty L, Dubewar A, Kunjir H, Raut SJ, Camblay G (2025). Efficacy of wound healing (Vrana Ropana) after lobuloplasty with and without panchavalkala extract. 5% w/v – randomized control trial. Natl J Maxillofac Surg 16(1):91–97. volledige tekst (PMC12156842): methode, resultaten, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.4103/njms.njms_2_24 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.