Pushkara

In de Ayurveda wordt de wortel vooral genoemd bij hik, hoest, kortademigheid en pijn in de zij. Er is heel weinig onderzoek bij mensen. Eén kleine Indiase studie uit 1984 bij negen mannen met hartklachten vond na één dosis wortelpoeder minder afwijkingen op het hartfilmpje bij inspanning, maar de studie was te klein en te eenvoudig opgezet om iets over een werking te zeggen. Over de veiligheid hebben we geen gegevens bij mensen gevonden.

Wetenschappelijke naam

Inula racemosa Hook.f.^[1],[2],[4]

Plantenfamilie

Asteraceae^[1],[2],[4]

Botanische synoniemen

Helenium racemosum (Hook.f.) Kuntze^[1],[2],[4]

Sanskrietnaam

Pushkara, Pushkaramula, Kashmira, Paushkara^[4],[5]

Nederlandse naam

Trosalant^[3]Dit is de Nederlandse naam van de plant in het Nederlands Soortenregister.

Engelse naam

Orris Root^[4]Zo genoemd in de Ayurvedic Pharmacopoeia of India.

Gebruikt plantendeel

Gedroogde wortel^[4]

Herkenning

De wortel wordt verhandeld in stukken tot ongeveer 15 cm lang en 0,5 tot 2 cm dik, cilindrisch, recht of licht gebogen. Het oppervlak is ruw door lengtestrepen, barstjes en littekens van zijworteltjes; buiten bruingrijs, binnen geelbruin. De wortel ruikt aromatisch en kamferachtig en smaakt bitter en kamferachtig.^[4]

Let op verwarring: Inula racemosa is een andere soort dan Inula helenium L. De naam 'Inula helenium' is in de botanische literatuur ook wel voor deze Himalayaplant gebruikt (als Inula helenium Hook.f. & Thomson). Gegevens over Inula helenium L. gelden niet automatisch voor pushkara.^[1]

Let op verwarring: In de Engelse vertaling van het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha geeft de vertaler voor Pushkaramula twee mogelijke planten: Iris germanica en Inula racemosa. In de toelichting bij Rasna in dezelfde uitgave staat dat Inula racemosa beter bij Pushkaramula past dan bij Rasna. De farmacopee beschrijft Pushkara als de wortel van Inula racemosa, met dezelfde Sanskrietnamen Kashmira en Paushkara. Producten of teksten die 'pushkaramula' of 'orris root' noemen, gaan dus niet zeker over deze plant.^[4],[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt voor de wortel hikka (hik), kasa (hoest), shvasa (kortademigheid), parshvashula (pijn in de zij), shopha (zwelling), ardita (verlamming van het gezicht), pandu (bloedarmoede en bleekheid), aruci (gebrek aan eetlust), jvara (koorts) en adhmana (opgeblazen buik). Bereidingen zijn onder meer Mahanarayana taila, Kankayana gutika, Manasamitra vataka, Dashamularishta en Rasnadi kvatha curna. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[4]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Pushkaramula als scherp en bitter. Het zou vata en koorts verminderen en helpen bij zwelling, gebrek aan eetlust, kortademigheid en vooral pijn in de zij. Welk deel bedoeld is, zegt de vertaling niet. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[5]

Wat de studie meldt

De enige gelezen studie bij mensen gaf één dosis aan negen personen en vermeldt niets over bijwerkingen, ook niet dat die ontbraken. Over de veiligheid van pushkara zegt deze studie dus niets.^[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie over Inula racemosa en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Over bijwerkingen, gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens, en ook geen beschrijvingen van vergiftiging of allergie. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Heeft u hartklachten, gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Inula racemosa Hook.f., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2901752; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/206761510 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Inula racemosa Hook.f., Fl. Brit. India 3(8): 292 (1881). https://www.ipni.org/n/226066-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Naturalis Biodiversity Center. Nederlands Soortenregister: Inula racemosa Hook.f. (Trosalant). Nederlandse naam, opgevraagd via de Naturalis-databank. https://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/0WJ5KAF5MY23 — gelezen op 2026-10-28.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I: Volume IV, monografie nr. 47 Puskara (Root). Vol. IV nr. 47, pp. 102–103; gelezen op een scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0004 — gelezen op 2026-10-28.
5. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Harītakyādi varga, Puṣkaramūla. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Harītakyādi varga, verzen 174–175 (Puṣkaramūla), pp. 186–187, en de noot bij Rāsnā op p. 185; gelezen op de paginascans. De botanische namen Iris germanica Linn. en Inula racemosa Hook. zijn de identificaties van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
6. Tripathi SN, Upadhyaya BN, Gupta VK (1984). Beneficial effect of Inula racemosa (pushkarmoola) in angina pectoris: a preliminary report. Indian J Physiol Pharmacol 28(1):73–75. volledige tekst (brief aan de redactie, 3 pagina's) in het archief van het tijdschrift: https://www.ijpp.com/IJPP%20archives/1984_28_1/73-75.pdf. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6436179/ — gelezen op 2026-10-28.
7. Tom Norton, via iNaturalist (2022). iNaturalist-waarneming 133895176, Inula racemosa (onderzoekskwaliteit; vier overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/133895176 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.