Rajika (sareptamosterd)

In de Bhavaprakasha heet Rajika scherp en verwarmend; het zou het verteringsvuur aanwakkeren en helpen bij jeuk, huidziekten en darmwormen. Dit is traditionele leer; onderzoek naar deze toepassingen hebben we niet gevonden. Mosterd is een bekende veroorzaker van voedselallergie, soms met ernstige reacties. Gestampt mosterdzaad dat lang op de huid blijft, kan brandwonden geven.

Wetenschappelijke naam

×Brassarda juncea (L.) Su Liu & Z.H.Feng^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Brassicaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Brassica ×juncea (L.) Czern., Sinapis ×juncea L., Brassica ×integrifolia (H.West) Rupr., Sinapis ×cuneifolia Roxb., Sinapis ×rugosa Roxb.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Rajika, Raji, Tikshnagandha, Kshutjanika, Asuri, Kshava, Krishnika, Krishnasarshapa^[4]

Nederlandse naam

Sareptamosterd^[3]Dit is de Nederlandse naam van de plant in het Nederlands Soortenregister.

Engelse naam

Mustard^[4],[8]

Gebruikt plantendeel

Zaad^[4]De Bhavaprakasha noemt het plantendeel niet apart, maar bespreekt Rajika in de groep van de granen en zaden. Mosterdolie is een ander product en wordt hier niet beschreven.

Let op verwarring: Sareptamosterd wordt soms Sarshapa genoemd, maar in de Bhavaprakasha en in de Ayurvedic Pharmacopoeia of India is Sarshapa (Sarṣapa) een andere soort: Brassica campestris. Brassica juncea heet in de Bhavaprakasha Rajika; Krishnasarshapa ('zwarte sarshapa') is een van de synoniemen. Twee Indiase overzichten van Ayurvedische planten koppelen Rajika eveneens aan Brassica juncea; een ervan noemt zwarte mosterd (Brassica nigra) als vervanger of vervalsing. Gegevens over witte mosterd (Sinapis alba) of Brassica campestris gelden niet zonder meer voor deze soort.^{[4],[5],[6],[7]}

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De Bhavaprakasha noemt Rajika bij kandu (jeuk), kushtha (huidaandoeningen) en koshthakrimi (darmwormen), en als middel dat het verteringsvuur aanwakkert. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses. Het is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Allergie

De Europese voedselautoriteit EFSA schrijft dat mosterd van Brassica juncea een bekend allergeen voedingsmiddel is. In de Europese Unie en Canada moet mosterd op het etiket worden vermeld. Een mosterdallergie komt niet vaak voor, maar kan ernstig zijn: in een beschreven geval kreeg een peuter binnen enkele minuten na contact met mosterdsaus galbulten, hoest en gezwollen lippen (anafylaxie). Mosterd zit vaak verborgen in sauzen en bewerkte voeding. Mensen met een mosterdallergie kunnen ook reageren op verwante groenten, zoals kool en broccoli. De belangrijkste allergenen blijven bestaan bij verhitten.^[8],[9]

Op de huid

Een 71-jarige vrouw kreeg een tweedegraads brandwond nadat gestampt mosterdzaad een dag lang onder een verband op haar knie had gezeten. Welke mosterdsoort het was, staat niet in het verslag. Lang contact van gestampt mosterdzaad met de huid kan dus schade geven.^[10]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over mosterdzaad. Over gebruik van mosterdzaad als middel (in grotere hoeveelheden dan in voeding) tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Heeft u een voedselallergie, gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker.^[8],[9]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): ×Brassarda juncea (L.) Su Liu & Z.H.Feng, met Brassica ×juncea (L.) Czern. als synoniem. WCVP-record 3312646 (geaccepteerde naam); Brassica ×juncea (L.) Czern.: record 2682298. https://www.gbif.org/species/262413106 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Brassica juncea (L.) Czern., Conspect. Pl. Charc. 8 (1859). opgevraagd via de IPNI-gegevens in GBIF. https://www.ipni.org/n/60442520-2 — gelezen op 2026-10-28.
3. Naturalis Biodiversity Center. Nederlands Soortenregister: Brassica juncea (L.) Czern. (Sareptamosterd). Nederlandse naam, opgevraagd via de Naturalis-databank. https://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/000000016140 — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Dhanyavarga, Rajika (en Sarshapa). Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Dhānyavarga, verzen 72–73 (Rājikā), p. 373–374; Sarṣapa verzen 69–71, p. 373; gelezen op de paginascan. De botanische namen (Brassica juncea, Brassica campestris) zijn de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
5. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III, monografie nr. 86 Sarṣapa (Seed). monografie nr. 86 (Brassica campestris), eerste alinea en synoniemen; gelezen in de digitale editie. Alleen gebruikt om te laten zien dat Sarṣapa een andere soort is. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-28.
6. Rao MP (1997). A re-classification of ayurvedic herbs indicated in skin diseases (kustha). Ancient Science of Life 16(4):347–356. tabellen 3 en 3-A met Sanskrietnamen en botanische namen (Rajika – Brassica juncea; Sarsapa – Brassica campestris). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3331174/ — gelezen op 2026-10-28.
7. Srivastava TN, Rajasekharan S, Badola DP, Shah DC (1986). An index of the available medicinal plants, used in Indian system of medicine from Jammu and Kashmir state. Ancient Science of Life 6(1):49–63. tabel met Sanskrietnamen en botanische namen (Rajika – Brassica juncea, met Brassica nigra als vervanger of vervalsing). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3331390/ — gelezen op 2026-10-28.
8. EFSA Panel on Genetically Modified Organisms (GMO) (2026). Assessment of genetically modified RF3 Canola Quality (CQ) Brassica juncea (application EFSA-GMO-NL-2019-158). EFSA Journal 24(8):e10178. volledige tekst (PMC13435101): paragraaf 3.4.3.2, allergeniteit van de hele plant. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2026.10178 — gelezen op 2026-10-28.
9. Katz JA, Joshi SS, Joshi SN (2026). Mustard-Induced Anaphylaxis in a 23-Month-Old Male: An Underrecognized Pediatric Food Allergen in the United States. Cureus 18(8):e114458. volledige tekst (PMC13570725): casus, bespreking en beperkingen. https://doi.org/10.7759/cureus.114458 — gelezen op 2026-10-28.
10. Yabanoglu H, Akbulut S, Karakayali F (2012). Phytocontact Dermatitis due to Mustard Seed Mimicking Burn Injury: Report of a Case. Case Reports in Medicine 2012:519215. volledige tekst (PMC3362821): inleiding en casus. https://doi.org/10.1155/2012/519215 — gelezen op 2026-10-28.
11. Raja Sekhar Chimirala, via iNaturalist (2025). iNaturalist-waarneming 321770332, Brassica juncea (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/321770332 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.