Renuka

De Bhavaprakasha beschrijft Renuka als bitter en scherp van smaak, licht verteerbaar en niet verwarmend, en zegt ook dat het een miskraam kan veroorzaken. Extracten van de vrucht zijn bij vrouwen onderzocht, vooral bij premenstruele klachten en borstpijn rond de menstruatie; die onderzoeken zijn volgens de Amerikaanse NCCIH van lage tot matige kwaliteit. Bijwerkingen zijn meestal licht, zoals misselijkheid, hoofdpijn en jeuk. Tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt gebruik afgeraden, en ook bij hormoongevoelige aandoeningen is het mogelijk niet veilig.

Wetenschappelijke naam

Vitex agnus-castus L.^[1],[2]

Plantenfamilie

Lamiaceae^[1],[2]

Botanische synoniemen

Agnus-castus vulgaris Carrière, Vitex agnus Stokes, Vitex integra Medik., Vitex latifolia Mill., Vitex verticillata Lam.^[1],[2]

Sanskrietnaam

Renuka, Rajaputri, Nandini, Kapila, Dvija, Bhasmagandha, Panduputri, Kaunti, Harenuka^[3],[4]

Engelse naam

Chaste tree, Chasteberry^[4],[8]

Gebruikt plantendeel

Vrucht (met zaden)^[3],[4]Het vers in de Bhavaprakasha noemt geen plantendeel; de Hindi-naam bij de vertaler betekent 'zaad van sambhalu'. De farmacopee beschrijft Renuka als de gedroogde vrucht.

Let op verwarring: De Ayurvedic Pharmacopoeia of India schrijft dat Renuka volgens het Ayurvedic Formulary of India de vrucht van Vitex agnus-castus is, een plant van buitenlandse herkomst. Omdat die vruchten in India niet op de markt zijn, beschrijft de farmacopee onder de naam Renuka de vruchten van een verwante soort, Vitex negundo (nirgundi), als erkende vervanger. Producten met de naam renuka kunnen dus ook Vitex negundo bevatten. Dit artikel gaat over Vitex agnus-castus; de eigenschappen uit de farmacopee, die over Vitex negundo gaan, zijn hier niet overgenomen.^[3],[4]

Let op verwarring: Een lijst van planten uit de Basavarajiyam, een latere Ayurvedische tekst, noemt de naam Renuka bij nog een andere plant, Piper wallichii.^[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De Bhavaprakasha noemt Renuka bij dorst, jeuk, vergiftiging en een branderig gevoel, en zegt dat het de vertering bevordert en goed is voor het verstand. Volgens dezelfde tekst kan Renuka een miskraam veroorzaken. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]
• Buiten de Ayurveda wordt chasteberry volgens de NCCIH als voedingssupplement aangeprezen bij premenstruele klachten, borstpijn rond de menstruatie, onvruchtbaarheid en overgangsklachten.^[8]

Bijwerkingen

Chasteberry wordt op korte termijn meestal goed verdragen; in onderzoek is een extract van de vrucht tot drie maanden gebruikt. Bijwerkingen zijn meestal licht, zoals misselijkheid, maag- en darmklachten, hoofdpijn, jeuk, huiduitslag, acne en veranderingen in de menstruatie. Zelden zijn overgevoeligheidsreacties beschreven. Volgens LiverTox is leverschade door chasteberry onwaarschijnlijk.^[6],[8],[9]

Zwangerschap en borstvoeding

Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding is mogelijk niet veilig en wordt afgeraden. Volgens LactMed kan chasteberry de melkproductie verminderen en moet het tijdens het geven van borstvoeding worden vermeden. Ook de Bhavaprakasha zegt dat Renuka een miskraam kan veroorzaken.^{[3],[8],[9],[10]}

Hormonen en hormoongevoelige aandoeningen

Chasteberry is mogelijk niet veilig bij hormoongevoelige aandoeningen, zoals borst-, baarmoeder- of eierstokkanker. LiverTox raadt gebruik af bij vrouwen die hormonale anticonceptie of hormoonvervangende middelen gebruiken.^[8],[9]

Wat niet bekend is

Over gebruik bij kinderen en over gebruik op lange termijn vonden we geen gelezen gegevens. Voor de vrucht zoals die in de Ayurveda wordt gebruikt (gedroogd, niet als gestandaardiseerd extract) zijn geen aparte veiligheidsgegevens gevonden. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen of hormonen, of heeft u een hormoongevoelige aandoening, overleg dan met uw arts voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[8],[9]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Vitex agnus-castus L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 213297. https://www.gbif.org/species/207201954 — gelezen op 2026-10-29.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Vitex agnus-castus L., Sp. Pl. 2: 638 (1753). https://www.ipni.org/n/865568-1 — gelezen op 2026-10-29.
3. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Karpuradi varga, Renuka. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Karpūrādi varga, Reṇukā, verzen 105–106, p. 223; gelezen op de paginascan. De botanische naam (Vitex agnus-castus) is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume V: monografie nr. 71 Renuka (Fruit), over Vitex negundo als vervanger. monografie nr. 71, p. 154, gelezen op de scan: synoniemen en de opmerking dat Renuka volgens het Ayurvedic Formulary of India de vrucht van Vitex agnus-castus is, met Vitex negundo als erkende vervanger. https://archive.org/details/b32220522_0005 — gelezen op 2026-10-29.
5. Raju MS (2001). Vegetable drugs in Basavarajeeyam. Ancient Science of Life 20(3):31–50. tabel met botanische en Sanskrietnamen (nr. 234: Piper wallichii – Renuka). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3336400/ — gelezen op 2026-10-29.
6. Carmichael AR (2008). Can Vitex Agnus Castus be Used for the Treatment of Mastalgia? What is the Current Evidence? Evidence-based Complementary and Alternative Medicine 5(3):247–250. volledige tekst (PMC2529385): klinische onderzoeken, bijwerkingen, conclusie. https://doi.org/10.1093/ecam/nem074 — gelezen op 2026-10-29.
7. Naseri R, Farnia V, Yazdchi K, Alikhani M, Basanj B, Salemi S (2019). Comparison of Vitex agnus-castus Extracts with Placebo in Reducing Menopausal Symptoms: A Randomized Double-Blind Study. Korean Journal of Family Medicine 40(6):362–367. volledige tekst (PMC6887765): methoden, resultaten, beperkingen. https://doi.org/10.4082/kjfm.18.0067 — gelezen op 2026-10-29.
8. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), NIH (2025). Chasteberry. volledige pagina (laatst bijgewerkt april 2025). https://www.nccih.nih.gov/health/chasteberry — gelezen op 2026-10-29.
9. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), NIH (2023). LiverTox: Chaste Tree. volledig hoofdstuk (bijgewerkt 20 januari 2023). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK588847/ — gelezen op 2026-10-29.
10. National Institute of Child Health and Human Development (NICHD), NIH (2024). Drugs and Lactation Database (LactMed): Chasteberry. samenvatting voor gebruik tijdens borstvoeding (herzien 15 november 2024). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501807/ — gelezen op 2026-10-29.
11. Sam Kieschnick, via iNaturalist (2019). iNaturalist-waarneming 31627781, Vitex agnus-castus (onderzoekskwaliteit; zes overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/31627781 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.