AyurswasthaGezondheidscentrum
← Ayurvedische geneeskrachtige planten

Sahadevi

Cyanthillium cinereum (L.) H.Rob.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28

Sahadevi: vertakte bloeistengels met kleine paarse bloemhoofdjes en witte pluizen tussen groene bladeren
Bloeiende stengels met bloemhoofdjes en pluis (Theni, Tamil Nadu, India, 2022). Foto: T R Shankar Raman, CC BY 4.0, bron.

Samenvatting

In de Ayurveda wordt Sahadevi onder meer bij koorts en huidaandoeningen genoemd. Onderzoek bij mensen naar die traditionele toepassingen hebben we niet gevonden. Wel zijn er Thaise studies bij rokers. In één gerandomiseerde studie stopten met pastilles van de plant twee keer zoveel mensen als met een placebo; in een andere studie werkte de plant ongeveer even goed als het geneesmiddel nortriptyline. De meest gemelde bijwerking is een bittere smaak of een gevoelloze tong. De studies zijn klein, en welk deel van de plant is gebruikt en hoe de plant is gecontroleerd, staat er niet in. Op de Thaise kruidenmarkt wordt de plant vaak vermengd met een andere plant die stoffen bevat die de lever kunnen beschadigen.

Identiteit en namen

Wetenschappelijke naam
Cyanthillium cinereum (L.) H.Rob.[1],[2],[3]
Plantenfamilie
Asteraceae[1],[2],[3]
Botanische synoniemen
Vernonia cinerea (L.) Less., Conyza cinerea L., Cacalia cinerea (L.) Kuntze, Seneciodes cinereum (L.) Kuntze, Serratula cinerea (L.) Roxb.[1],[2],[3]
Sanskrietnaam
Sahadevi, Uttamkanyaka, Dandotpala[3]
Engelse naam
Purple Fleabane, Fleabane[3]

Gebruikt plantendeel en herkenning

Gebruikt plantendeel
Gedroogde hele plant[3]
Herkenning
De farmacopee beschrijft een dunne, schuine, vuilbruine wortel van 5 tot 12 cm, een behaarde, gegroefde stengel die bovenaan donkergroen is en bloemen draagt, en enkelvoudige, donkergroene, elliptische tot lancetvormige bladeren van 2,5 tot 5 cm lang met een stompe of getande rand. Vorm en grootte van de bladeren wisselen.[3]

Let op verwarring: Volgens een gelezen onderzoek wordt de plant op de Thaise kruidenmarkt vaak vermengd met Emilia sonchifolia. Beide zijn wilde onkruiden die op dezelfde plaatsen groeien en op elkaar lijken; bij slordig verzamelen raken ze gemengd. Emilia sonchifolia bevat volgens dat onderzoek pyrrolizidine-alkaloïden, stoffen die de lever kunnen beschadigen en kanker kunnen veroorzaken, en heeft in verschillende landen voedselvergiftiging gegeven. De twee planten zijn onder meer te onderscheiden aan de bladvoet, de haren en het pluis van de zaden; alleen onderzoek van het materiaal kan een verwisseling uitsluiten.[8]

Let op verwarring: De farmacopee gebruikt de oudere naam Vernonia cinerea. Volgens de huidige botanische indeling heet de soort Cyanthillium cinereum. Het gaat om dezelfde soort.[1],[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Traditionele Ayurvedische eigenschappen

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

Beschreven deel
Gedroogde hele plant (Sahadevi)
Rasa (smaak)
tikta (bitter), katu (scherp)[3]
Guna (eigenschappen)
laghu (licht), ruksha (droog)[3]
Virya (traditionele potentie)
ushna (verwarmend)[3]Virya is een traditionele indeling van de werking, niet de temperatuur van het product.
Vipaka (effect na vertering)
katu (scherp)[3]Vipaka is de traditionele omschrijving van het effect na de vertering.
Traditionele werkingen (karma)
kaphavatashamaka (brengt kapha en vata tot rust), shothahara (vermindert zwelling), nidrakara (bevordert de slaap)[3]

Deze termen beschrijven de traditionele Ayurvedische leer. Het zijn geen bewezen medische werkingen; zie hieronder wat onderzoek laat zien.

Traditionele toepassingen

  • De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden jvara en vishamajvara (koorts en wisselkoorts), sidhma, visphota en sphotaka (huidaandoeningen met vlekken of blaren), bhutabadha en grahabadha (aandoeningen die traditioneel aan bovennatuurlijke oorzaken werden toegeschreven), pradara (afwijkende vaginale afscheiding of bloeding) en shlipada (een zwelling van het been). Belangrijke bereidingen zijn Candrakala rasa en Alamottadi kashayam. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.[3]
  • Volgens de farmacopee wordt het sap van de plant ingenomen en is het poeder alleen voor uitwendig gebruik bedoeld.[3]

Onderzoek en beperkingen

Traditionele toepassingen

Soort bewijs: traditioneel · Onderzocht: Gedroogde hele plant

We hebben geen onderzoek bij mensen gevonden met de plant bij de toepassingsgebieden uit de farmacopee. Klinisch bewijs voor deze traditionele toepassingen ontbreekt daarom.[3]

Beperkingen: Het ontbreken van onderzoek betekent niet dat een werking is uitgesloten of bewezen.

Stoppen met roken: vergeleken met placebo

Soort bewijs: gecontroleerd onderzoek bij mensen · Onderzocht: Pastilles bereid uit poeder van de plant; welk plantendeel, is niet vermeld

In een Thaise studie kregen 111 rokers met een lichte tot matige verslaving twaalf weken lang pastilles met de plant of een placebo, zonder dat zij of de onderzoekers wisten wie wat kreeg. Na twaalf weken was 35 procent van de pastillegroep onafgebroken gestopt, tegen 18 procent in de placebogroep. Volgens een overzichtsartikel vond ook een samenvatting van vijf eerdere studies met samen 347 rokers een hoger percentage stoppers met de plant.[4],[7]

Beperkingen: Eén studie in één apotheek, met alleen lichte tot matige rokers. Het stoppen werd gemeten met zelfrapportage en een ademtest. De samenvatting van vijf studies hebben we niet zelf gelezen. Stoppen met roken is geen traditionele toepassing uit de farmacopee, en het onderzoek gaat over een bereiding, niet over de gedroogde plant zoals de farmacopee die beschrijft.

Stoppen met roken: vergeleken met nortriptyline

Soort bewijs: gecontroleerd onderzoek bij mensen · Onderzocht: De plant (Vernonia cinerea); welk plantendeel en welke bereiding, is niet beschreven

In een andere Thaise studie kregen 84 rokers twaalf weken de plant of nortriptyline, een geneesmiddel dat bij stoppen met roken wordt gebruikt. Na twaalf en na 24 weken was het aandeel onafgebroken stoppers in beide groepen ongeveer gelijk (na 24 weken 42 tegen 43 procent). Er was geen groep zonder behandeling.[5]

Beperkingen: Deelnemers en onderzoekers wisten wie wat kreeg, en er was geen placebogroep, dus de studie laat niet zien hoeveel van het effect door de plant komt. Herkomst en controle van het plantmateriaal zijn niet beschreven.

Veiligheid

Bijwerkingen in onderzoek
In de studie met nortriptyline meldde 62 procent van de deelnemers die de plant gebruikten een bittere smaak of een gevoelloze tong, tegen 31 procent bij nortriptyline. In de placebostudie was een gevoelloze tong in beide groepen de meest gemelde klacht, zonder verschil tussen de groepen. In geen van beide studies traden ernstige bijwerkingen op. In een derde studie schreven de onderzoekers dat in hun eerste ervaringen alle gebruikers een bittere smaak of gevoelloze tong kregen en enkelen misselijkheid of hoofdpijn, klachten die na de eerste week verdwenen.[4],[5],[6]
Verwisseling met een giftige plant
Omdat de plant in het wild wordt verzameld en vaak samen met Emilia sonchifolia groeit, kan handelswaar met die plant vermengd zijn. Emilia sonchifolia kan pyrrolizidine-alkaloïden bevatten, stoffen die volgens het onderzoek de lever kunnen beschadigen en kanker kunnen veroorzaken. In de gelezen studies over roken staat niet hoe het plantmateriaal is gecontroleerd.[4],[5],[8]
Wat niet bekend is
De studies duurden hoogstens twaalf weken; over langer gebruik is niets bekend. Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding gaven, deden niet mee aan de studie met nortriptyline. Over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen en samen met medicijnen hebben we geen gegevens gevonden. Dat betekent niet dat het veilig is. We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Gebruikt u medicijnen, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.[3],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

Bronnen en datum

  1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Cyanthillium cinereum (L.) H.Rob., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2929223; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/206717377 — gelezen op 2026-10-28.
  2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Cyanthillium cinereum (L.) H.Rob., Proc. Biol. Soc. Washington 103(1): 252 (1990). https://www.ipni.org/n/962413-1 — gelezen op 2026-10-28.
  3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III: monografie nr. 75 Sahadevī (Whole plant). monografie nr. 75, pp. 169–171; gelezen op een scan van Vol. III (Wellcome Collection, via archive.org). De dosering uit de monografie is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-28.
  4. Lertsinudom S, Sawanyawisuth K, Srisoi S, Areemit J, Hansuri N, Tawinkan N, Theeranut A, Sripanidkulchai B, Pranboon S (2021). Vernonia cinerea pastilles is effective for smoking cessation. Journal of Traditional and Complementary Medicine 11(2):90–94. volledige tekst (PMC7936089): methoden, resultaten, bijwerkingen en beperkingen. https://doi.org/10.1016/j.jtcme.2019.09.006 — gelezen op 2026-10-28.
  5. Tuenthosarn K, Budkaew J, Sorncha N, Chumworathayi B (2023). Efficacy and Safety of Vernonia cinerea for Smoking Cessation: An Open-Label Randomized Controlled Trial. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention 24(1):101–109. volledige tekst (PMC10152872): methoden, resultaten, bijwerkingen, beperkingen en financiering. https://doi.org/10.31557/APJCP.2023.24.1.101 — gelezen op 2026-10-28.
  6. Leelarungrayub D, Pratanaphon S, Pothongsunun P, Sriboonreung T, Yankai A, Bloomer RJ (2010). Vernonia cinerea Less. supplementation and strenuous exercise reduce smoking rate: relation to oxidative stress status and beta-endorphin release in active smokers. Journal of the International Society of Sports Nutrition 7:21. volledige tekst (PMC2891663): bereiding van de plant en bespreking van bijwerkingen. https://doi.org/10.1186/1550-2783-7-21 — gelezen op 2026-10-28.
  7. Trang NM, Vinh LB, Phong NV, Yang SY (2024). Traditional Uses, Phytochemistry, and Pharmacological Activities of Vernonia cinerea (L.) Less.: An Updated Review. Nutrients 16(9):1396. volledige tekst (PMC11085347): paragrafen 6.17 (stoppen met roken) en 6.20 (toxicologie). https://doi.org/10.3390/nu16091396 — gelezen op 2026-10-28.
  8. Thongkhao K, Pongkittiphan V, Phadungcharoen T, Tungphatthong C, Urumarudappa SKJ, Pengsuparp T, Sutanthavibul N, Wiwatcharakornkul W, Kengtong S, Sukrong S (2020). Differentiation of Cyanthillium cinereum, a smoking cessation herb, from its adulterant Emilia sonchifolia using macroscopic and microscopic examination, HPTLC profiles and DNA barcodes. Scientific Reports 10(1):14753. volledige tekst (PMC7479599): inleiding en bespreking. https://doi.org/10.1038/s41598-020-71702-7 — gelezen op 2026-10-28.
  9. T R Shankar Raman, via iNaturalist (2022). iNaturalist-waarneming 119046457, Cyanthillium cinereum (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/119046457 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.

Persoonlijke Ayurvedische begeleiding in Rotterdam

Begin met een kennismaking of intakegesprek. Daarna kiezen we samen wat bij u past.

Afspraak maken