Saptaparna

In de Ayurveda wordt de bast genoemd bij koliekpijn, zwelling in de buik, wormen, huidaandoeningen, koorts en urineklachten. Onderzoek bij mensen met de bast hebben we niet gevonden. Wel is er een veiligheidsstudie bij gezonde vrijwilligers met een capsule van alkaloïden uit het blad, een ander deel; die gaf alleen milde bijwerkingen. Bij ratten gaf een extract van de stambast bij langer gebruik in hogere doses leverschade, en enkele dieren stierven. Dit artikel beschrijft de traditionele leer en vooral de risico's; het is geen aanbeveling om de bast te gebruiken.

Wetenschappelijke naam

Alstonia scholaris (L.) R.Br.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Apocynaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Echites scholaris L., Echites pala Buch.-Ham. ex Spreng., Nerium septaparna Jones, Pala scholaris (L.) Roberty, Alstonia spectabilis Kurz^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Saptaparna, Saptacchada, Saptaparni, Saptahva^[3]

Engelse naam

Dita^[3]

Gebruikt plantendeel

Stambast^[3]

Herkenning

De gedroogde bast komt in gootvormige of opgerolde stukken, 3 tot 4 mm dik bij takken en tot ongeveer 7 mm bij de stam. Jonge bast is donkergrijs tot bruin, oudere bast zeer ruw en gespleten, met veel grijze tot witbruine lenticellen. De binnenkant is bruingeel tot donker grijsbruin.^[3]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt shula (koliekachtige pijn), gulma (zwelling in de buik), krimiroga (wormen), kushtha (huidaandoeningen), jvara (koorts) en sandrameha (een vorm van prameha, urineaandoeningen in Ayurvedische zin). Bereidingen zijn onder meer Aragvadhadi kvatha churna, Amritarishta en Vajraka taila; dit zijn mengsels. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]
• In de Dai-regio in Yunnan (China) wordt het blad traditioneel gebruikt bij luchtwegklachten zoals kinkhoest en bronchitis. Dit gaat over het blad, een ander deel dan de stambast uit de farmacopee, en is geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Dieronderzoek met de stambast

In een Maleisische studie kregen ratten 28 dagen lang een methanolextract van de stambast. Bij de laagste dosis waren er geen tekenen van vergiftiging. Bij hogere doses werden de dieren sloom en zwak, vielen ze af, veranderden bloedwaarden en ontstond leverschade; twee vrouwelijke ratten in de hoogste-dosisgroep stierven. Na één enkele hoge dosis was er geen vergiftiging. De onderzoekers waarschuwen voor langdurig gebruik. Ze noemen ook een eerdere Indiase studie waarin bast die in de moessontijd was geoogst bij een vergelijkbare dosis juist zeer giftig was; de giftigheid kan dus verschillen per herkomst, oogsttijd en bereiding.^[5]

Wat de studie bij mensen meldt

In de fase I-studie met bladalkaloïden kwamen alleen milde, voorbijgaande bijwerkingen voor, zoals hikken, een droge mond en misselijkheid bij hogere doses. Dat gaat over een ander deel en een bewerkt product.^[4]

Wat niet bekend is

Over de stambast bij mensen hebben we geen gegevens gevonden: geen bijwerkingen, geen ziektegevallen en niets over zwangerschap, borstvoeding, kinderen, lever- of nierziekten of gebruik samen met medicijnen. We vonden geen Europese kruidenmonografie over Alstonia scholaris en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[4],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Alstonia scholaris (L.) R.Br., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 7103. https://www.gbif.org/species/206564796 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Alstonia scholaris (L.) R.Br., Asclepiadeae 65 (1810). https://www.ipni.org/n/60445977-2 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I, monografie nr. 61 Saptaparṇa (Stem Bark). Vol. I nr. 61 (p. 97 volgens de officiële lijst; pp. 168–169 in de digitale editie), gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org; een officiële scan van Vol. I is niet gevonden. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-28.
4. Gou ZP, Zhao YL, Zou LL, et al. (2021). The safety and tolerability of alkaloids from Alstonia scholaris leaves in healthy Chinese volunteers: a single-centre, randomized, double-blind, placebo-controlled phase I clinical trial. Pharm Biol 59(1):484–493. volledige tekst (PMC8086589): inleiding, methode, bijwerkingen en financiering. https://doi.org/10.1080/13880209.2021.1893349 — gelezen op 2026-10-28.
5. Bello I, Bakkouri AS, Tabana YM, Al-Hindi B, Al-Mansoub MA, Mahmud R, Asmawi MZ (2016). Acute and Sub-Acute Toxicity Evaluation of the Methanolic Extract of Alstonia scholaris Stem Bark. Med Sci (Basel) 4(1):4. volledige tekst (PMC5635771): methode, resultaten, bespreking en conclusie. https://doi.org/10.3390/medsci4010004 — gelezen op 2026-10-28.
6. Srinivasan Kasinathan, via iNaturalist (2019). iNaturalist-waarneming 34060980, Alstonia scholaris (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/34060980 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.