Shalmali

In de Ayurveda wordt de bast beschreven als zoet, samentrekkend en verkoelend, en genoemd bij bloedingen, wonden, een branderig gevoel en puistjes. Wij vonden geen onderzoek bij mensen met de stambast en geen gegevens over de veiligheid ervan bij mensen. Wat over de bast bekend is, komt uit de traditionele leer.

Wetenschappelijke naam

Bombax ceiba L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Malvaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Bombax malabaricum DC., Salmalia malabarica (DC.) Schott & Endl., Gossampinus malabarica (DC.) Merr.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Shalmali, Moca, Picchila, Raktapushpa, Kantakadhya, Tulini^[3]

Engelse naam

Silk-cotton tree^[3],[4]

Gebruikt plantendeel

Rijpe stambast^[3]

Herkenning

De bast is 0,5 tot 1 cm dik, aan de buitenkant bleek asgrijs tot zilvergrijs en ruw met scheuren, aan de binnenkant bruinachtig. Bij kauwen voelt hij slijmerig aan; de breuk is vezelig.^[3]

Let op verwarring: Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft naast de boom ook de gom van Shalmali (mocarasa) als apart middel. Gegevens over de gom, de bloemen, de vruchten of de wortel gelden niet zomaar voor de stambast.^[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt raktapitta (bloedingen), vrana (wonden), daha (branderig gevoel) en yuvanapidika (puistjes, acne). Belangrijke bereidingen worden niet genoemd. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Shalmali als koud, zoet van smaak en na de vertering, verjongend en kapha vermeerderend, en noemt de boom bij bloedingen en bij klachten van pitta, vata en het bloed. De tekst zegt niet welk deel van de boom bedoeld is. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]
• Volgens een overzichtsartikel worden in Zuid-India verschillende delen van de boom traditioneel als middel gebruikt, waaronder de stambast, de bloemen, de vruchten, de zaden, de bladeren en de wortel van jonge planten.^[5]

Voedselgebruik van een ander deel

Volgens het overzichtsartikel worden de jonge wortels van de boom in Cambodja rauw of geroosterd gegeten. Dat gaat over de wortel, niet over de bast, en zegt niets over de veiligheid van de bast als kruidenmiddel.^[5]

Wat niet bekend is

Over de stambast vonden we geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie, vergiftiging of giftigheid bij dieren, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Bombax ceiba L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2679086; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207265909 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Bombax ceiba L., Sp. Pl. 1: 511 (1753). https://www.ipni.org/n/559120-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III, monografie nr. 81 Shalmali (Stem bark). Vol. III nr. 81, pp. 183–184; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-28.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Vaṭādi varga, Śālmalī en Mocarasa. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Vaṭādi varga, verzen 54–55 (Śālmalī) en 56–57 (gom), pp. 302–303; gelezen op de paginascans. De botanische naam Salmalia malabarica (syn. Bombax malabaricum, synoniemen van Bombax ceiba) is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
5. Das G, Shin HS, Ningthoujam SS, Talukdar AD, Upadhyaya H, Tundis R, Das SK, Patra JK (2021). Systematics, Phytochemistry, Biological Activities and Health Promoting Effects of the Plants from the Subfamily Bombacoideae (Family Malvaceae). Plants (Basel) 10(4):651. volledige tekst (PMC8067233): paragrafen 7 (gebruik als voedsel), 8–9 (traditioneel gebruik), 10 (farmacologie) en conclusie. https://doi.org/10.3390/plants10040651 — gelezen op 2026-10-28.
6. Ben Costamagna, via iNaturalist (2023). iNaturalist-waarneming 148103711, Bombax ceiba (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/148103711 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.