Shatahva (dille)

De Ayurvedic Pharmacopoeia of India beschrijft de vruchten als Shatahva, met onder meer de traditionele werkingen dipana (wekt de spijsvertering op) en shulaprashamana (verlicht koliekpijn). Onderzoek bij mensen is schaars: één kleine studie bij menstruatiepijn vond een gunstig effect, maar een Cochrane-overzicht noemt het bewijs onzeker. Dille is een gangbaar voedingsmiddel; soms komen allergische huidreacties voor. Over gebruik als geneesmiddel tijdens zwangerschap, bij kinderen of samen met medicijnen is weinig bekend.

Wetenschappelijke naam

Anethum graveolens L.^[1],[2],[4]

Plantenfamilie

Apiaceae^[1],[2],[4]

Botanische synoniemen

Anethum sowa Roxb., Peucedanum sowa (Roxb.) Kurz, Peucedanum graveolens (L.) Benth. & Hook.f. ex Hiern, Anethum graveolens var. sowa (Roxb.) Alef.^[1],[2],[4]

Sanskrietnaam

Shatahva, Shatapushpa^[4],[5]

Nederlandse naam

Dille^[3]Dit is de Nederlandse naam van de plant in het Nederlands Soortenregister.

Engelse naam

Indian Dill Fruit, Dill seeds^[4],[5]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde, rijpe vruchten^[4]Het verse of gedroogde kruid (blad en stengel) is een ander plantendeel en wordt hier niet beschreven, behalve waar dat er uitdrukkelijk bij staat.

Herkenning

De vruchten zijn donkerbruin, breed ovaal en plat, vaak nog met een steeltje. De twee helften vallen meestal los van elkaar; elke helft is ongeveer 4 mm lang en 2 tot 3 mm breed, met vijf lichtere ribben, waarvan de twee aan de zijkant uitlopen in dunne, gelige vleugeltjes. De geur lijkt zwak op die van karwij en de smaak is warm en een beetje scherp.^[4]

Let op verwarring: De farmacopee noemt de plant Anethum sowa (Indiase dille); volgens de World Checklist of Vascular Plants is dat een andere naam voor Anethum graveolens. De vertaler van de Bhavaprakasha noemt de plant Peucedanum graveolens (Anethum sowa), en een Indiase lijst van Ayurvedische planten uit 1986 koppelt de naam Satapushpa aan Anethum graveolens.^{[1],[4],[5],[6]}

Let op verwarring: In de oude gegevens van deze website heette dille ‘Suvarchala’. In de Bhavaprakasha is Suvarcala een andere plant, die de vertaler Gynandropsis pentaphylla noemt. De Bhavaprakasha bespreekt dille samen met venkel (Mishreya); dat is een andere soort met een eigen artikel.^[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden jvara (koorts), netraroga (oogaandoeningen), vrana (wonden en zweren), shula (koliekpijn) en atisara (diarree). De Bhavaprakasha noemt koorts, aandoeningen van vata en kapha, zweren, buikpijn en oogaandoeningen. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4],[5]
• Belangrijke bereidingen volgens de farmacopee zijn Brihat phala ghrita, Gorocanadi vati, Narayana churna en Shadbindu taila. Dit zijn mengsels; wat daarover bekend is, geldt niet automatisch voor dille alleen.^[4]

Als voedingsmiddel

Dille wordt in de Verenigde Staten als voedingsmiddel als ‘algemeen veilig’ (GRAS) beschouwd en wordt volgens LactMed in het algemeen goed verdragen. Af en toe komen allergische huidreacties voor, vooral na contact met verse dille.^[10]

Bijwerkingen in onderzoek

In het onderzoek bij menstruatiepijn meldden twee vrouwen in de dillegroep meer of langer bloedverlies en één vrouw maag-darmklachten; dat verschilde niet duidelijk van de andere groepen. In het onderzoek met een extract van het kruid werden geen veranderingen in lever- en nierwaarden gezien; enkele deelnemers vonden de geur van de capsules onaangenaam. Deze studies waren klein en kort.^[7],[9]

Zwangerschap en borstvoeding

Over de veiligheid van dille als geneesmiddel tijdens de zwangerschap hebben we geen gelezen onderzoek gevonden. De auteurs van het onderzoek bij menstruatiepijn noemen eerder onderzoek waarin een extract van de dillevrucht de baarmoeder zou beïnvloeden (weeën opwekken); die studies hebben we niet zelf gelezen. Een bestanddeel van dille (carvon) komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk; bij moeders die die stof kregen, zagen onderzoekers geen bijwerkingen bij moeder of kind.^[7],[10]

Wat niet bekend is

We vonden geen LiverTox-hoofdstuk en geen NCCIH-informatie over dille, en geen onderzoek naar dille als geneesmiddel bij kinderen of samen met medicijnen. De auteurs van het onderzoek bij menstruatiepijn hebben wisselwerkingen met andere middelen niet onderzocht. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Bent u zwanger, geeft u borstvoeding of gebruikt u medicijnen, overleg dan met uw arts voordat u dille als geneesmiddel gebruikt.^[7],[10]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Anethum graveolens L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2638934; Anethum sowa Roxb. als synoniem (GBIF 206529885). https://www.gbif.org/species/206529866 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Anethum graveolens L., Sp. Pl. 1: 263 (1753). opgevraagd via de IPNI-gegevens in GBIF. https://www.ipni.org/n/837530-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Naturalis Biodiversity Center. Nederlands Soortenregister: Anethum graveolens L. (Dille). Nederlandse naam, opgevraagd via de Naturalis-databank. https://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/000000016079 — gelezen op 2026-10-28.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume II: monografie nr. 68 Shatahva (Fruit). monografie nr. 68, p. 153–154; gelezen op een scan van Vol. II (Wellcome Collection, via archive.org). https://archive.org/details/b32220522_0002 — gelezen op 2026-10-28.
5. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Haritakyadi varga, Shatapushpa en Mishreya; Guducyadi varga, Suvarcala. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Harītakyādi varga, verzen 89–92, p. 172–173 (Śatapuṣpā); Guḍūcyādi varga, verzen 284–286, p. 274 (Suvarcalā); gelezen op de paginascan. De botanische namen (Peucedanum graveolens / Anethum sowa; Gynandropsis pentaphyla) zijn de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
6. Srivastava TN, Rajasekharan S, Badola DP, Shah DC (1986). An index of the available medicinal plants, used in Indian system of medicine from Jammu and Kashmir state. Ancient Science of Life 6(1):49–63. tabel met Sanskrietnamen en botanische namen (Satapushpa – Anethum graveolens Linn.). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3331390/ — gelezen op 2026-10-28.
7. Heidarifar R, Mehran N, Heidari A, Tehran HA, Koohbor M, Mansourabad MK (2014). Effect of Dill (Anethum graveolens) on the severity of primary dysmenorrhea in compared with mefenamic acid: A randomized, double-blind trial. J Res Med Sci 19(4):326–330. volledige tekst: methoden, resultaten, bijwerkingen, discussie. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4115348/ — gelezen op 2026-10-28.
8. Pattanittum P, Kunyanone N, Brown J, Sangkomkamhang US, Barnes J, Seyfoddin V, Marjoribanks J (2016). Dietary supplements for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev 3:CD002124. samenvatting (main results, conclusies), PMC7387104. https://doi.org/10.1002/14651858.CD002124.pub2 — gelezen op 2026-10-28.
9. Mansouri M, Nayebi N, Keshtkar A, Hasani-Ranjbar S, Taheri E, Larijani B (2012). The effect of 12 weeks Anethum graveolens (dill) on metabolic markers in patients with metabolic syndrome; a randomized double blind controlled trial. Daru 20(1):47. volledige tekst (PMC3555834): bereiding van het extract, resultaten, veiligheid. https://doi.org/10.1186/2008-2231-20-47 — gelezen op 2026-10-28.
10. National Institute of Child Health and Human Development (NICHD), via NCBI Bookshelf. Drugs and Lactation Database (LactMed) — Dill. Summary of Use during Lactation; Drug Levels and Effects (herzien 15-10-2026). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501877/ — gelezen op 2026-10-28.
11. art_leostrin, via iNaturalist (2024). iNaturalist-waarneming 245402293, Anethum graveolens (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/245402293 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.