Shyonaka

In de Ayurveda wordt de wortel onder meer genoemd bij diarree, hoest, gebrek aan eetlust, blaasklachten, gewrichtsklachten en zwelling. Onderzoek bij mensen met de wortel hebben we niet gevonden. Er is één gecontroleerde studie bij mensen, met een sterk geconcentreerd extract van de bast (niet de wortel) bij ouderen met geheugenklachten; die liet op een deel van de geheugentests een verbetering zien en gaf vaker lichte maag-darmklachten en hoofdpijn. De studie werd betaald door de fabrikant. Over de veiligheid van de wortel bij mensen is niets bekend.

Wetenschappelijke naam

Oroxylum indicum (L.) Kurz^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Bignoniaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Bignonia indica L., Calosanthes indica (L.) Blume, Spathodea indica (L.) Pers.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Shyonaka, Dirghavrinta, Prithushimba, Katvanga^[3]

Gebruikt plantendeel

Wortel^[3]

Herkenning

De gedroogde wortel komt in stukken met zijwortels, cilindrisch, 5 tot 16 cm lang en 1 tot 3 cm dik, grijsbruin tot lichtbruin, met een bruinachtig crèmekleurig snijvlak. Het oppervlak is ruw door lengte- en dwarsscheuren; de breuk is kort en de smaak licht zoet.^[3]

Let op verwarring: De farmacopee beschrijft de wortel. Onderzoek en handelsproducten gebruiken vaak de bast, de zaden of extracten daarvan; in de enige studie bij mensen staat zelfs niet vermeld of het om stam- of wortelbast ging. Gegevens over die delen gelden niet zonder meer voor de wortel.^[3],[4],[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt vatatisara (diarree van het vata-type), kasa (hoest), aruci (gebrek aan eetlust), bastiroga (blaasaandoeningen), amavata (gewrichtsklachten in Ayurvedische zin), udararoga (buikaandoeningen), urustambha (stijfheid van de dijen), vatavyadhi (vata-aandoeningen), karnaroga (oorkwalen) en shotha (zwelling). Bereidingen zijn onder meer Amritarishta, Dantyadyarishta, Dashamularishta, Narayana taila, Dhanvantara ghrita, Brahma rasayana, Dashamula kvatha churna en Cyavanaprasha avaleha; dit zijn allemaal mengsels. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]
• In Thailand en buurlanden worden de jonge vruchten en scheuten als groente gegeten en de zaden soms in kruidendranken gebruikt; stengels en wortels worden daar afgekookt bij astma, diarree en bronchitis.^[5]

Wat de studie bij mensen meldt

In de geheugenstudie met het bastextract waren er geen ernstige bijwerkingen. Er werden wel iets meer bijwerkingen gemeld dan met placebo (10 tegen 6 deelnemers), vooral lichte maag-darmklachten en hoofdpijn; één deelnemer stopte wegens aanhoudende hoofdpijn. Dit gaat over een geconcentreerd extract van de bast, niet over de wortel.^[4]

Dieronderzoek

Volgens het systematische overzicht gaven kortdurende proeven met dieren (tot 28 dagen), bijvoorbeeld met extracten van de bast, geen grote schadelijke effecten. Over langdurig gebruik en over effecten op de voortplanting en de ontwikkeling van het ongeboren kind is weinig bekend.^[5]

Wat niet bekend is

Over de wortel bij mensen hebben we geen gegevens gevonden: geen bijwerkingen, geen ziektegevallen en niets over zwangerschap, borstvoeding, kinderen of gebruik samen met medicijnen. We vonden geen Europese kruidenmonografie over Oroxylum indicum en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[4],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Oroxylum indicum (L.) Kurz, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 317739. https://www.gbif.org/species/206778296 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Oroxylum indicum (L.) Benth. ex Kurz, Forest Fl. Burma 2: 237 (1877). De farmacopee gebruikt de notatie 'Oroxylum indicum Vent.' (IPNI 60442729-2). https://www.ipni.org/n/110175-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III, monografie nr. 94 Śyonāka (Root). Vol. III nr. 94, pp. 209–210; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org). De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-28.
4. Lopresti AL, Smith SJ, Majeed M, Drummond PD (2021). Effects of an Oroxylum indicum Extract (Sabroxy®) on Cognitive Function in Adults With Self-reported Mild Cognitive Impairment: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Front Aging Neurosci 13:728360. volledige tekst (PMC8438240): methode, resultaten, bijwerkingen, bespreking en financiering. https://doi.org/10.3389/fnagi.2021.728360 — gelezen op 2026-10-28.
5. Nguyen HL, Sae-Eaw A, Tran DQ, Prinyawiwatkul W, Chulikhit Y (2025). A Systematic Review of Evidence-Based Health Benefits of Oroxylum indicum and Its Functional Food Potential. Foods 14(20):3465. volledige tekst (PMC12563014): inleiding, farmacologie en paragraaf 3.5 (toxicologie, veiligheid en studies bij mensen). https://doi.org/10.3390/foods14203465 — gelezen op 2026-10-28.
6. prodewald, via iNaturalist (2026). iNaturalist-waarneming 336789568, Oroxylum indicum (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/336789568 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.