Trapusha

In de Ayurveda wordt het zaad beschreven als bitter en zoet, verkoelend en urineafdrijvend. Een overzichtsartikel beschrijft één gecontroleerde studie bij mensen met een extract van komkommerzaad bij licht verhoogde bloedvetten; die studie zelf konden we niet lezen. Over de veiligheid van het zaad bij mensen is weinig bekend.

Wetenschappelijke naam

Cucumis sativus L.^[1],[2],[4]

Plantenfamilie

Cucurbitaceae^[1],[2],[4]

Botanische synoniemen

Cucumis esculentus Salisb., Cucumis hardwickii Royle, Cucumis muricatus Willd., Cucumis rumphii Hassk.^[1],[2],[4]

Sanskrietnaam

Trapusha, Shvetakarahataka, Sudhavasa, Mutrala, Kantakiphala^[4]

Nederlandse naam

Komkommer^[3]Dit is de Nederlandse naam van de plant in het Nederlands Soortenregister. Het artikel gaat over het gedroogde zaad.

Engelse naam

Cucumber^[4]

Gebruikt plantendeel

Gedroogd zaad^[4]

Herkenning

De zaden zijn platgedrukt, langwerpig en ovaal, ongeveer een centimeter lang en tot een halve centimeter breed, met een duidelijk puntje. De buitenkant is glanzend, broos, af te pellen en geelwit; de kern is olieachtig en crèmewit. De smaak is licht zoet en olieachtig. Het gedroogde zaad mist de slijmerige buitenlaag en voelt nat niet glibberig aan. Het heeft geen geur.^[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt mutraghata (verminderde urineafvoer), mutrakricchra (moeilijk of pijnlijk plassen), raktapitta (bloedingen), daurbalya (zwakte), daha (branderig gevoel), raktavikara (bloedaandoeningen in Ayurvedische zin), shirahshula (hoofdpijn) en chardi (braken). Als bereiding noemt zij Dadhika ghrita. Twee toepassingen zijn weggelaten omdat de farmacopee die termen niet toelicht. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[4]

Onderzoek bij dieren

In een studie bij muizen gaf een eenmalig toegediend alcoholisch extract van komkommerzaad geen sterfte en geen vergiftigingsverschijnselen. Bij dagelijkse toediening gedurende een maand zagen de onderzoekers wel enkele gedragsveranderingen, zoals minder alertheid en een verminderde reactie op pijn en aanraking. De auteurs schrijven zelf dat onderzoek bij mensen nodig is voordat iets over veilig gebruik kan worden gezegd.^[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie of vergiftiging bij mensen door komkommerzaad, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik van het zaad tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Dat komkommer als groente veel wordt gegeten, zegt niets over het gedroogde zaad als kruid. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[4],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Cucumis sativus L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2747062. https://www.gbif.org/species/206940065 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Cucumis sativus L., Sp. Pl. 2: 1012 (1753). https://www.ipni.org/n/292296-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Naturalis Biodiversity Center. Nederlands Soortenregister: Cucumis sativus L. (Komkommer). Nederlandse naam, opgevraagd via de Naturalis-databank. https://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/000000016259 — gelezen op 2026-10-28.
4. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume V, monografie nr. 81 Trapusha (Seed). Vol. V nr. 81, gedrukte pp. 177–178, gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en in de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0005 — gelezen op 2026-10-28.
5. Tavares IRG, Pinheiro VDS, de Castro PMLA, Reis IB, de Oliveira GV, Alvares TS. Antioxidants 2022;11(11):2170. doi:10.3390/antiox11112170 (2022). The Role of By-Products of Fruit and Vegetable Processing for the Dietary Treatment of Cardiovascular Risk Factors: A Narrative Review. Passages over komkommerzaad (studie van Soltani e.a., ref. 45) in de paragrafen over lichaamsgewicht en bloedvetten. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9686953/ — gelezen op 2026-10-29.
6. Wahid S, Alqahtani A, Alam Khan R. Saudi Journal of Biological Sciences 2021;28(8):4334–4341. doi:10.1016/j.sjbs.2021.04.020 (2021). Analgesic and anti-inflammatory effects and safety profile of Cucurbita maxima and Cucumis sativus seeds. Volledige tekst; methoden en resultaten acute en subacute toxiciteit (3.1–3.2), conclusie. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8325025/ — gelezen op 2026-10-29.
7. Geetha Ramaswami, via iNaturalist (2019). iNaturalist-waarneming 31658105, Cucumis sativus (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties op soortniveau). https://www.inaturalist.org/observations/31658105 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.