Trivrt (Nishottar)

In de Ayurveda staat de wortel bekend als laxeermiddel en wordt zij onder meer genoemd bij verstopping, buikklachten, koorts en huidaandoeningen. Er is één kleine studie bij mensen met eczeem, waarin poeder via de mond samen met een bladpasta op de huid beter werkte dan alleen de pasta. Die studie beschrijft niet welk plantendeel is gebruikt en hoe het is gecontroleerd, en meldt geen bijwerkingen. Over de veiligheid bij mensen is verder vrijwel niets bekend; de gelezen gegevens over giftigheid komen uit dierproeven.

Wetenschappelijke naam

Operculina turpethum (L.) Silva Manso^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Convolvulaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Ipomoea turpethum (L.) R.Br., Convolvulus turpethum L., Merremia turpethum (L.) Rendle, Operculina triquetra (Vahl) Hallier f., Ipomoea triquetra (Vahl) Roem. & Schult.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Trivrt, Shyama, Tribhandi^[3]

Engelse naam

Terpeth Root, Indian Jalap^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde wortel^[3]

Herkenning

De gedroogde wortelstukken zijn 1,5 tot 15 cm lang en 1 tot 5 cm dik, cilindrisch, grijs tot lichtbruin en diep gegroefd, waardoor ze op een touw lijken. Op een doorsnede ziet u een dikke witte bast en een lichtgele kern. De smaak is licht scherp en wekt misselijkheid op.^[3]

Let op verwarring: De farmacopee noemt ook de oudere naam Ipomoea turpethum. Volgens de huidige botanische indeling is dat een andere naam voor dezelfde soort, Operculina turpethum. De namen Trivrt, Trivrit, Trivritta en Nishottar worden voor dezelfde drogerij gebruikt.^{[1],[3],[4],[5]}

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden malabandha (verstopping), gulma (zwelling in de buik), udararoga (buikaandoeningen), jvara (koorts), shopha (zwelling), pandu (bleekheid), pliha (miltaandoeningen), vrana (wonden), krmi (wormen), kushtha (huidziekten) en kandu (jeuk). Belangrijke bereidingen zijn Hrdyavirecana leha, Ashvagandharishta, Avipattikara churna en Manibhadra guda; dit zijn mengsels. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]

Laxerende werking

De farmacopee rekent de wortel tot de laxeermiddelen. Over bijwerkingen van de wortel bij mensen hebben we in de gelezen bronnen niets gevonden; de eczeemstudie meldt er niets over.^[3],[4]

Dieronderzoek

Volgens een overzichtsartikel is bij muizen de acute giftigheid van een methanolextract onderzocht en is bepaald bij welke hoeveelheid de helft van de dieren stierf. Dat zegt weinig over gebruik bij mensen. Uit onderzoek bij ratten met suikerziekte leidt hetzelfde overzicht af dat de plant de bloedsuikerverlagende werking van medicijnen zoals glibenclamide zou kunnen versterken.^[5]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Over bijwerkingen bij mensen, allergie, gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen, op lange termijn en samen met medicijnen hebben we geen gelezen gegevens gevonden. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bijvoorbeeld voor suikerziekte, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[5]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Operculina turpethum (L.) Silva Manso, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 479402; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/206917473 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Operculina turpethum (L.) Silva Manso, Enum. Subst. Braz. 16, 49 (1836). https://www.ipni.org/n/270819-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III: monografie nr. 96 Trivṛt (Root). monografie nr. 96, pp. 213–214; gelezen op een scan van Vol. III (Wellcome Collection, via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. De dosering uit de monografie is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-28.
4. Talekar MT, Mandal SK, Sharma RR (2018). Clinical evaluation of Trivṛta powder (Operculina turpethum Linn.) and Aragvadha Patra Lepa (paste of leaves of Cassia fistula Linn.) in the management of Vicharchika (eczema). Ayu 39(1):9–15. volledige tekst (PMC6287402): methoden, resultaten, laboratoriumwaarden en bespreking. https://doi.org/10.4103/ayu.AYU_45_15 — gelezen op 2026-10-28.
5. Gupta S, Ved A (2017). Operculina turpethum (Linn.) Silva Manso as a Medicinal Plant Species: A Review on Bioactive Components and Pharmacological Properties. Pharmacognosy Reviews 11(22):158–166. volledige tekst (PMC5628523): inleiding, paragrafen over bloedsuikerverlagende werking en toxiciteitsonderzoek. https://doi.org/10.4103/phrev.phrev_6_17 — gelezen op 2026-10-28.
6. Ramesh Shenai, via iNaturalist (2016). iNaturalist-waarneming 249588517, Operculina turpethum (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/249588517 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.