Tvak (kaneel)

De Ayurvedic Pharmacopoeia of India beschrijft de bast als Tvak, onder meer met de traditionele werkingen rucya (bevordert de eetlust) en kanthashuddhikara (zuivert de keel). Het Europees Geneesmiddelenbureau erkent kaneelbast als traditioneel kruidengeneesmiddel bij lichte krampende maag-darmklachten en lichte diarree, op grond van langdurig gebruik en niet van klinisch bewijs. Onderzoek ondersteunt volgens het Amerikaanse NCCIH geen gebruik bij een aandoening. Allergische reacties komen voor; tijdens zwangerschap en borstvoeding raadt het bureau gebruik als geneesmiddel af.

Wetenschappelijke naam

Cinnamomum verum J.Presl^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Lauraceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Cinnamomum zeylanicum Blume, Laurus cinnamomum L., Cinnamomum cinnamomum (L.) H.Karst.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Tvak, Darusita^[3]

Nederlandse naam

Kaneel^[4]Zo noemt de Europese monografie de bast in het Nederlands.

Engelse naam

Cinnamon bark, Ceylon cinnamon^[3],[9]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde binnenbast (zonder kurk en schors) van jonge scheuten^[3]Het blad, de bloemen en de etherische olie worden hier niet beschreven. Tvakpatra is in de farmacopee het blad van een andere soort (Cinnamomum tamala).

Herkenning

De bast is ongeveer 0,5 mm dik en broos, en wordt verhandeld als enkele of dubbele, dicht in elkaar gerolde pijpjes van ongeveer 1 cm doorsnede. De buitenkant is dof geelbruin met lichte, golvende lengtestrepen en soms kleine littekens of gaatjes; de binnenkant is donkerder. De breuk is splinterig. De geur is aromatisch; de smaak zoet en aromatisch, met een warm gevoel.^[3]

Let op verwarring: Kaneel is niet altijd Ceylonkaneel. Volgens het NCCIH is cassia (Cinnamomum cassia, door het NCCIH C. aromaticum genoemd), een andere soort, in Noord-Amerika de meest verkochte kaneel. Cassia bevat volgens LactMed en het NCCIH veel meer coumarine dan Ceylonkaneel. Op de verpakking staat niet altijd welke soort of welk plantendeel is gebruikt. Wat over cassia is onderzocht, geldt niet automatisch voor Tvak.^[7],[9]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden mukhashosha (droge mond), trishna (overmatige dorst), kanthamukharoga (aandoeningen van keel en mond), pinasa (verkoudheid van de neus), krimiroga (wormen), vastiroga (aandoeningen van de blaas), arsha (aambeien) en hridroga (hartaandoeningen in Ayurvedische zin). Belangrijke bereidingen zijn Sitopaladi churna en Caturjata churna; dit zijn mengsels. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Allergie

Niet gebruiken bij overgevoeligheid voor kaneel of perubalsem. Allergische reacties van mond, slijmvliezen en huid zijn beschreven, ook na het drinken van kruidenthee met Ceylonkaneel. Bij grotere hoeveelheden of langdurig gebruik worden soms maag-darmklachten of allergische reacties gemeld.^[4],[6],[7]

Lever en coumarine

LiverTox noemt kaneel een mogelijke, zeldzame oorzaak van leverschade: er zijn ten minste drie gevallen beschreven, maar in geen daarvan is opnieuw blootgesteld en soms was een andere oorzaak waarschijnlijker. Eén geval betrof een vrouw die naast kaneelsupplementen een cholesterolverlager (statine) gebruikte; welke kaneelsoort het was, is niet bekend. Een mogelijke rol van coumarine is niet aangetoond. Ceylonkaneel bevat volgens het NCCIH hooguit sporen coumarine; cassia kan veel meer bevatten.^[6],[7],[8]

Zwangerschap, borstvoeding en kinderen

Het Europees Geneesmiddelenbureau raadt gebruik als geneesmiddel tijdens zwangerschap en borstvoeding af, omdat de veiligheid niet is vastgesteld; ook bij kinderen en jongeren onder 18 jaar wordt het niet aanbevolen. Volgens het NCCIH lijkt kaneel in hoeveelheden zoals in voedsel tijdens de zwangerschap veilig, maar geldt Ceylonkaneel in grotere hoeveelheden als onveilig. Over de moedermelk zijn volgens LactMed geen gegevens.^[4],[7],[9]

Etherische olie en poeder

De etherische olie uit de bast is een ander product: ze irriteert huid en slijmvliezen en kan overgevoeligheid veroorzaken. Het Europees Geneesmiddelenbureau noemt inname van de olie onverstandig bij leveraandoeningen, alcoholisme en gebruik van paracetamol, op grond van dieronderzoek met de stof kaneelaldehyde. Het NCCIH waarschuwt uitdrukkelijk tegen het in één keer inslikken van kaneelpoeder (de ‘cinnamon challenge’); dat kan ernstige schade geven.^[5],[7]

Wat niet bekend is

Er zijn geen goede onderzoeken gedaan naar schade aan de voortplanting, het erfelijk materiaal of kanker. Wisselwerkingen met medicijnen zijn niet gemeld, maar nauwelijks onderzocht: het NCCIH noemt theoretische redenen voor wisselwerkingen, en cassia vertraagde in het laboratorium het oplossen van het antibioticum tetracycline. Gebruikt u medicijnen, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[4],[5],[7]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Cinnamomum verum J.Presl, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2721692; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. Cinnamomum zeylanicum Blume, de naam in de farmacopee, is een synoniem. https://www.gbif.org/species/207195798 — gelezen op 2026-10-26.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Cinnamomum verum J.Presl, Prir. Rostlin 2: 37 (1825). https://www.ipni.org/n/463752-1 — gelezen op 2026-10-26.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografie nr. 71 Tvak (Bark). monografie nr. 71 (p. 113 volgens de inhoudsopgave); gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org. Een officiële scan van Vol. I is niet gevonden; nummer, naam en botanische naam komen overeen met de officiële lijst van de PCIM&H. Ook gebruikt: nr. 72 Tvakpatra (blad van Cinnamomum tamala). https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-26.
4. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) (2011). Community herbal monograph on Cinnamomum verum J.S. Presl, cortex (EMA/HMPC/246774/2009). rubrieken 2–4.9 en 5.3, en de namenlijst (NL: Kaneel). https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/cinnamomi-cortex — gelezen op 2026-10-26.
5. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) (2011). Assessment report on Cinnamomum verum J. S. Presl, cortex and corticis aetheroleum (EMA/HMPC/246773/2009). hoofdstukken 3.4, 4 en 5 (klinische veiligheid) en 6. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/cinnamomi-cortex — gelezen op 2026-10-26.
6. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC) (2021). Addendum to assessment report on Cinnamomum verum J.S. Presl, cortex (EMA/HMPC/601683/2020). periodieke herbeoordeling 2011–2020: geneesmiddelenbewaking en beoordeling van twaalf publicaties; besluit: monografie niet herzien. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/cinnamomi-cortex — gelezen op 2026-10-26.
7. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) (2024). Cinnamon. Background, How Much Do We Know?, What Have We Learned?, What Do We Know About Safety? (bijgewerkt november 2024). https://www.nccih.nih.gov/health/cinnamon — gelezen op 2026-10-26.
8. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), via NCBI Bookshelf (2026). LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury — Cinnamon. Overview, Hepatotoxicity en Mechanism of Injury (bijgewerkt juli 2026). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK623885/ — gelezen op 2026-10-26.
9. National Institute of Child Health and Human Development (NICHD), via NCBI Bookshelf (2026). Drugs and Lactation Database (LactMed) — Cinnamon. Summary of Use during Lactation en Drug Levels (bijgewerkt oktober 2026). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK618284/ — gelezen op 2026-10-26.
10. sunnyjosef, via iNaturalist (2024). iNaturalist-waarneming 210265933, Cinnamomum verum (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/210265933 — gelezen op 2026-10-26.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.