Upakunchika (zwarte komijn)

De Ayurvedic Pharmacopoeia of India beschrijft de zaden als Upakunchika, onder meer met de traditionele werkingen dipana (wekt de spijsvertering op) en pacana (bevordert de vertering). Volgens LiverTox zijn in kleine studies bij mensen bescheiden effecten op cholesterol, bloedsuiker en bloeddruk gezien, maar is het bewijs voor klinisch nut niet overtuigend. Zwarte komijn wordt over het algemeen goed verdragen; bijwerkingen zijn meestal licht, en zelden komen huiduitslag of overgevoeligheid voor.

Wetenschappelijke naam

Nigella sativa L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Ranunculaceae^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Upakunchika, Sthulajiraka, Upakunchi, Sushavi^[3]

Nederlandse naam

Zwarte komijn^[4]Dit is de Nederlandse naam in het Nederlands Soortenregister.

Engelse naam

Black seed, Black cumin^[5],[6]

Gebruikt plantendeel

Zaden^[3]Zwartekomijnolie en geconcentreerde extracten zijn andere producten; waar bronnen daarover gaan, staat dat erbij.

Herkenning

De zaden zijn klein, zwart, plat, langwerpig en hoekig, met een fijn knobbelig oppervlak, ongeveer 2 mm lang en 1 mm breed. De geur is licht aromatisch en de smaak bitter.^[3]

Let op verwarring: Karwij (Carum carvi, in de farmacopee Krishnajiraka) en komijn (Cuminum cyminum, Shvetajiraka) zijn andere soorten. Ook de Engelse naam ‘black caraway’ wordt voor beide soorten gebruikt. Let daarom op de wetenschappelijke naam. Zie ook het artikel over Krishnajiraka.^[3],[6]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt als traditionele toepassingsgebieden gulma (opgezette buik met een gevoel van een knobbel), adhmana (opgezette buik), atisara (diarree) en krimiroga (wormen). Belangrijke bereidingen zijn Narayana curna en Kankayana gutika; dit zijn mengsels. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Bijwerkingen

Volgens LiverTox worden extracten en olie van zwarte komijn in studies goed verdragen. Mogelijke bijwerkingen zijn buikklachten, een opgeblazen gevoel, een veranderde smaak, diarree en hoofdpijn, meestal licht en van voorbijgaande aard. Zelden komen huiduitslag en overgevoeligheidsreacties voor. Zwartekomijnolie op de huid kan allergisch eczeem geven.^[5],[6]

Lever

LiverTox vond geen gepubliceerde gevallen van leverschade door producten met zwarte komijn en beoordeelt het als een onwaarschijnlijke oorzaak van leverschade (categorie E).^[5]

Zwangerschap en borstvoeding

Er zijn geen gegevens over de overgang van bestanddelen naar de moedermelk of over de veiligheid bij baby's. Over gebruik als middel tijdens de zwangerschap hebben we geen gegevens gevonden; de farmacopee noemt als traditionele werking dat het de baarmoeder ‘reinigt’. Dat betekent niet dat gebruik dan veilig is: het is niet bekend.^[3],[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen Europese kruidenmonografie en geen onderzoek naar wisselwerkingen met medicijnen of naar gebruik bij kinderen. Gebruikt u medicijnen, bijvoorbeeld voor diabetes of bloeddruk, overleg dan met uw arts of apotheker.^[3]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Nigella sativa L., geaccepteerde naam en familie. WCVP-record 2381679; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/207681188 — gelezen op 2026-10-25.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Nigella sativa L., Sp. Pl. (1753). https://www.ipni.org/n/711687-1 — gelezen op 2026-10-25.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume I: monografie nr. 74 Upakunchika (Seed). monografie nr. 74 (p. 119 volgens de inhoudsopgave); gelezen in een digitale editie van Part I, Vol. I–VI (Department of AYUSH) op archive.org. https://archive.org/details/AyurvedicPharmacopoeiaOfIndiaAllVolume — gelezen op 2026-10-25.
4. Naturalis Biodiversity Center. Nederlands Soortenregister: Nigella sativa L. (Zwarte komijn). Nederlandse naam, opgevraagd via de Naturalis-databank. https://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/000000016533 — gelezen op 2026-10-25.
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), via NCBI Bookshelf (2023). LiverTox — Black Cumin Seed. Introduction, Background en Hepatotoxicity (bijgewerkt april 2023). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK591552/ — gelezen op 2026-10-25.
6. National Institute of Child Health and Human Development (NICHD), via NCBI Bookshelf (2025). Drugs and Lactation Database (LactMed) — Black Seed. Summary of Use during Lactation en Effects on Lactation and Breastmilk. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501876/ — gelezen op 2026-10-25.
7. Patrick Hacker, via iNaturalist (2024). iNaturalist-waarneming 227205367, Nigella sativa (onderzoekskwaliteit; drie overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/227205367 — gelezen op 2026-10-25.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.