Ushira (vetiver)

In de Ayurveda wordt Ushira beschreven als bitter en zoet, licht en verkoelend, en traditioneel genoemd bij onder meer koorts, dorst, pijnlijk plassen en zweren. Onderzoek bij mensen met de wortel hebben we niet gevonden; een recent overzicht stelt ook dat studies bij mensen ontbreken. Over de veiligheid bij inname is niets bekend uit gelezen bronnen.

Wetenschappelijke naam

Chrysopogon zizanioides (L.) Roberty^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Poaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Vetiveria zizanioides (L.) Nash, Phalaris zizanioides L., Andropogon zizanioides (L.) Urb., Andropogon muricatus Retz., Vetiveria muricata (Retz.) Griseb., Vetiveria odorata Virey, Anatherum zizanioides (L.) Hitchc. & Chase^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Ushira, Virana, Adhaya, Sevya, Nalada, Samagandhika^[3],[4]

Engelse naam

Cuscus grass^[3],[4]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde wortel^[3],[4]

Herkenning

De drug bestaat uit bosjes draadachtige wortels tot 2 mm dik, met fijne lengtegroeven. De kleur varieert van crème, grijs of lichtgeel tot bruin. De wortels breken kort en splinterig, ruiken sterk aromatisch en smaken licht bitter.^[3]

Let op verwarring: De farmacopee en de Engelse vertaling van het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha gebruiken de oudere naam Vetiveria zizanioides. Volgens de internationale plantennamenlijst WCVP is dat een synoniem van Chrysopogon zizanioides; het gaat om dezelfde plant. Onderzoek naar vetiverolie, de etherische olie uit de wortel, gaat over een ander product dan de gedroogde wortel.^[1],[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt jvara (koorts), trshna (dorst), mutrakrcchra (pijnlijk plassen) en vrana (zweren). De wortel is een ingrediënt van samengestelde bereidingen zoals Ushirasava, Yogaraja guggulu en Shadanga kvatha curna. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3],[4]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha noemt de wortel van Virana Ushira. Het beschrijft die als de vertering bevorderend, koud van werking, stoppend, licht verteerbaar en bitter en zoet van smaak. De wortel zou helpen bij koorts, braken, bedwelming, dorst, bloedingen, vergiftiging, herpes, een branderig gevoel, pijnlijk plassen en zweren, en kapha en pitta tot rust brengen. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie, vergiftiging of giftigheid bij dieren na inname van de wortel, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Dat bij het inademen van een oliemengsel geen bijwerkingen werden gezien, zegt niets over het innemen van de wortel. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[5],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Chrysopogon zizanioides (L.) Roberty, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 405169; Vetiveria zizanioides (L.) Nash: GBIF 207597203, synoniem. https://www.gbif.org/species/207597195 — gelezen op 2026-10-29.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Chrysopogon zizanioides (L.) Roberty, Bull. Inst. Franç. Afrique Noire, A. 22: 106 (1960). https://www.ipni.org/n/396213-1 — gelezen op 2026-10-29.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume III, monografie nr. 99 Uśīra (Root). Vol. III nr. 99, pp. 219–220; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0003 — gelezen op 2026-10-29.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Karpuradi varga, Virana—Ushira. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Karpūrādi varga, verzen 84–88 (Vīraṇa—uśīra; uśīra is de wortel van vīraṇa), pp. 219–220; gelezen op de paginascans. De botanische naam Vetiveria zizanioides (Linn.) Nash is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. Gunasekar CJ, Majdalawieh AF, Abu-Yousef IA, Al Refaai SA (2025). Pharmacological and Therapeutic Potential of Chrysopogon zizanioides (Vetiver): A Comprehensive Review of Its Medicinal Applications and Future Prospects. Biomolecules 15(9):1312. volledige tekst (PMC12467945): inleiding en paragrafen over ontstekingsremming en pijn (gebrek aan studies bij mensen). https://doi.org/10.3390/biom15091312 — gelezen op 2026-10-29.
6. Ede Sarıkaya B, Ateş S, Kaman T, Şakul AAS (2026). Effects of inhaled aromatherapy on sleep quality and cognitive function in older adults: a randomised controlled trial. The Journals of Gerontology, Series A 81(6):glag105. volledige tekst (PMC13199057): samenstelling van de oliemengsels, blindering, resultaten en bijwerkingen. https://doi.org/10.1093/gerona/glag105 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.