Varshabhu

De farmacopee noemt de wortel onder meer bij zwelling, bloedarmoede, aambeien en buikaandoeningen. Wij vonden geen onderzoek bij mensen met de wortel. Het blad wordt in delen van Azië en Afrika gekookt als groente gegeten; bij drie mannen in Sri Lanka is een ernstige allergische reactie (anafylaxie) op gekookt blad beschreven.

Wetenschappelijke naam

Trianthema portulacastrum L.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Aizoaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Trianthema monogynum L., Trianthema obcordatum Roxb., Portulacastrum monogynum Medik.^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Varshabhu, Shveta mula, Shothaghni^[3]

Engelse naam

Horse purslane^[3]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde wortel^[3]

Herkenning

De wortel is meestal gedraaid: een penwortel van 8 tot 21 cm lang en ongeveer 0,5 cm dik, met enkele zijworteltjes. De buitenkant is licht grijsgeel, de breuk is kort, en de wortel heeft geen kenmerkende geur of smaak. Onder de microscoop is de wortel te onderscheiden van die van Punarnava (Boerhavia diffusa), onder meer doordat zetmeelkorrels ontbreken.^[3]

Let op verwarring: In oude gegevens stond deze plant als 'Raktapunarnavamula' (wortel van de rode punarnava). Volgens de farmacopee is Raktapunarnava (wortel) echter de wortel van Boerhavia diffusa, een andere plant. Bovendien noemt de farmacopee Varshabhu en horse purslane ook als namen van Punarnava (Boerhavia diffusa, hele plant). De farmacopee geeft Trianthema portulacastrum juist namen als 'witte punarnava' (bijvoorbeeld Saphed Punarnava in het Hindi). In het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha is shvetamula echter een naam van de witte punarnava, die de vertaler als Boerhavia repens aanduidt. Gegevens over 'punarnava' of 'horse purslane' zonder soortnaam gaan dus niet zeker over deze plant.^[3],[4]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt voor de wortel onder meer shopha (zwelling), pandu (bloedarmoede), arsha (aambeien), udararoga (buikaandoeningen), gulma (zwelling in de buik), jvara (koorts), vastishula (pijn in de blaasstreek), hrdroga (hartaandoeningen), agnimandya (zwakke spijsvertering) en aandoeningen van lever en milt. De wortel is onderdeel van bereidingen zoals Kumaryasava, Dhanvantara ghrta, Sukumara ghrta en Punarnavadyarishta. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]

Allergie voor het blad

In Sri Lanka kregen drie volwassen mannen meerdere keren een anafylactische reactie, een ernstige allergische reactie, na het eten van gekookt blad. De allergie werd met een huidtest bevestigd. Het is de eerste beschrijving van deze allergie en het gaat om het blad, niet om de wortel. Of de wortel dezelfde stof bevat, is niet onderzocht.^[5]

Gebruik als groente

Het gekookte blad is in Zuidoost-Azië en Afrika een geliefd gerecht, en in het zuiden van Bangladesh wordt het als bladgroente gegeten. Dat zegt niets over de veiligheid van de wortel of van geconcentreerde preparaten.^[5],[6]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen of vergiftiging bij mensen met de wortel, en geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Bent u zwanger of geeft u borstvoeding, of gebruikt u medicijnen, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Trianthema portulacastrum L., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2436609. https://www.gbif.org/species/206474526 — gelezen op 2026-10-29.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Trianthema portulacastrum L., Sp. Pl. 1: 223 (1753). https://www.ipni.org/n/322565-2 — gelezen op 2026-10-29.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume IV: monografie nr. 64 Varsabhu (Root). nr. 64, pp. 136–137; gelezen op de scan van Vol. IV (Wellcome Collection, archive.org b32220522_0004). Raktapunarnava (Root) is Vol. III nr. 71 (Boerhaavia diffusa) volgens de officiële lijst van de PCIM&H. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0004 — gelezen op 2026-10-29.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Guduchyadi varga, Punarnava. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Guḍūcyādi varga, Punarnavā, vers 231, p. 265; gelezen op de paginascan. Alleen gebruikt voor de naam śvetamūlā; de botanische naam Boerhavia repens is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. Iddagoda J, Gunasekara P, Handunnetti S, Jeewandara C, Karunatilake C, Malavige GN, de Silva R, Dasanayake D (2023). Identification of allergens in Artocarpus heterophyllus, Moringa oleifera, Trianthema portulacastrum and Syzygium samarangense. Clinical and Molecular Allergy. volledige tekst (PMC10416484): achtergrond, resultaten en bespreking over horse purslane. https://doi.org/10.1186/s12948-023-00187-2 — gelezen op 2026-10-29.
6. Zihad SMNK et al. (2019). Nutritional value, micronutrient and antioxidant capacity of some green leafy vegetables commonly used by southern coastal people of Bangladesh. Heliyon 5:e02768. volledige tekst (PMC6872803): samenvatting en methoden (keuze van de bladgroenten). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e02768 — gelezen op 2026-10-29.
7. Haneesh K M, via iNaturalist (2022). iNaturalist-waarneming 116119970, Trianthema portulacastrum (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/116119970 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.