Vrikshamla (kokum)

In de Bhavaprakasha heet de onrijpe vrucht zuur en verwarmend; ze zou vata verminderen en kapha en pitta vermeerderen. De rijpe vrucht zou verstoppend werken. Dit is traditionele leer. Onderzoek bij mensen naar kokum hebben we niet gevonden; het meeste onderzoek is in het laboratorium of bij dieren gedaan. Kokum wordt als voedingsmiddel gebruikt. Bij afslankmiddelen met een verwante soort (Garcinia cambogia) is zeldzame, soms ernstige leverschade beschreven; of dat ook voor kokum geldt, is niet onderzocht.

Wetenschappelijke naam

Garcinia indica (Thouars) Choisy^[1],[2]

Plantenfamilie

Clusiaceae^[1],[2]

Botanische synoniemen

Brindonia indica Thouars, Garcinia purpurea Roxb., Garcinia celebica (Thouars) Desr., Oxycarpus indica (Thouars) Poir.^[1],[2]

Sanskrietnaam

Vrikshamla, Amlavrikshaka^[3]De Bhavaprakasha noemt ook tintidika en cukra als andere namen; diezelfde namen gebruikt de tekst ook voor tamarinde (Amlika).

Engelse naam

Kokam butter tree, Kokum^[3],[5]

Gebruikt plantendeel

Vrucht^[3],[5]De Bhavaprakasha beschrijft de onrijpe en de rijpe vrucht. Kokumboter (het vet uit de zaden) is een ander product en wordt hier niet beschreven.

Let op verwarring: De vertaler van de Bhavaprakasha noemt de plant Garcinia indica. Een lijst van planten uit een ander klassiek werk, de Basavarajeeyam, koppelt de naam Vrikshamla eveneens aan Garcinia indica, en de verwante Amlavetasa aan Garcinia pedunculata. De Ayurvedic Pharmacopoeia of India heeft geen monografie onder de naam Vrikshamla.^[3],[4]

Let op verwarring: De Bhavaprakasha geeft voor Vrikshamla ook de namen tintidika en cukra, die in hetzelfde hoofdstuk ook als namen van tamarinde (Tamarindus indica) staan. Ook Garcinia cambogia (Malabar-tamarinde), waarvan afslankmiddelen worden gemaakt, is een andere soort.^[3],[6]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De Bhavaprakasha rekent Vrikshamla tot de ‘vier zuren’ (caturamla), samen met amlavetasa, brihatjambira en nimbuka. De tekst beschrijft vooral de eigenschappen van de vrucht en noemt in de vertaling geen afzonderlijke ziekten. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[3]

Als voedingsmiddel

De vrucht en de schil van kokum worden in India in de keuken gebruikt, bijvoorbeeld als zuurmaker in curry’s en ingemaakte gerechten, als vervanging van tamarinde of citroen, en in dranken. Onderzoek naar de veiligheid van dat gebruik hebben we niet gevonden.^[5],[7]

Lever: wat bekend is van een verwante soort

LiverTox beschrijft dat afslankmiddelen met Garcinia cambogia, een andere soort uit hetzelfde geslacht, in zeldzame gevallen ernstige leverschade gaven, soms met dodelijke afloop. Vaak ging het om mengsels en de oorzaak is niet duidelijk. Kokum bevat ook hydroxycitroenzuur (HCA), een stof die in die producten wordt verdacht. Een overzichtsartikel meldt dat er geen onderzoek is dat kokum zelf met leverschade in verband brengt, maar dat dit verder moet worden onderzocht. Of het risico ook voor kokum geldt, is dus niet bekend.^[5],[6]

Dieronderzoek met een losse stof

Een preparaat met garcinol, een stof uit de vruchtschil, gaf bij ratten bij eenmalige en bij herhaalde toediening tot 90 dagen geen tekenen van vergiftiging en geen effect op de voortplanting. Het onderzoek is gedaan door het bedrijf dat het preparaat maakt. Resultaten met een losse stof bij dieren zeggen weinig over de hele vrucht bij mensen.^[7]

Wat niet bekend is

We vonden geen LiverTox- of LactMed-hoofdstuk over kokum en geen onderzoek naar kokum als geneesmiddel bij mensen, tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, heeft u een leveraandoening, of bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts voordat u kokum als geneesmiddel gebruikt.^[5],[6]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Garcinia indica (Thouars) Choisy, geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2816906; dezelfde gegevens als Kew Plants of the World Online. https://www.gbif.org/species/206906754 — gelezen op 2026-10-28.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Garcinia indica (Thouars) Choisy, Prodr. 1: 561 (1824). opgevraagd via de IPNI-gegevens in GBIF. https://www.ipni.org/n/428006-1 — gelezen op 2026-10-28.
3. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Amradi phala varga, Vrikshamla. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Āmrādi phala varga, verzen 147–150, p. 331–332 (Amlikā: v. 142–143, p. 331); gelezen op de paginascan. De botanische naam (Garcinia indica) is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-28.
4. Raju MS (2001). Vegetable drugs in basavarajeeyam. Ancient Science of Life 20(3):31–50. tabel met botanische namen en Sanskrietnamen (nr. 143 Garcinia indica – Vrikshamla; nr. 144 Garcinia pedunculata – Amlavetasa). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3336400/ — gelezen op 2026-10-28.
5. Lim SH, Lee HS, Lee CH, Choi CI (2021). Pharmacological Activity of Garcinia indica (Kokum): An Updated Review. Pharmaceuticals 14(12):1338. volledige tekst (PMC8708457): samenvatting, inleiding, paragraaf 3.7 en conclusies. https://doi.org/10.3390/ph14121338 — gelezen op 2026-10-28.
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), via NCBI Bookshelf. LiverTox: Garcinia Cambogia. Overview, Hepatotoxicity, Mechanism of Injury (bijgewerkt 13-02-2019); gaat over een andere soort. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK548087/ — gelezen op 2026-10-28.
7. Majeed M, Bani S, Bhat B, Pandey A, Mundkur L, Neupane P (2018). Safety profile of 40% Garcinol from Garcinia indica in experimental rodents. Toxicology Reports 5:750–758. volledige tekst (PMC6031240): inleiding, methoden en resultaten. https://doi.org/10.1016/j.toxrep.2018.06.009 — gelezen op 2026-10-28.
8. Dinesh Valke, via iNaturalist (2024). iNaturalist-waarneming 209601270, Garcinia indica (onderzoekskwaliteit; twee overeenkomende determinaties). https://www.inaturalist.org/observations/209601270 — gelezen op 2026-10-28.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-28. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.