Vrntamlaphala (Amlavetasa)

In de Ayurveda wordt de vruchtwand beschreven als zuur en samentrekkend en verwarmend, en genoemd bij onder meer spijsverteringsklachten. De zure vrucht wordt in de regio ook in gerechten gebruikt. Wij vonden geen onderzoek bij mensen met deze plant en geen gegevens over de veiligheid bij mensen; er is alleen een kleine dierproef.

Wetenschappelijke naam

Garcinia pedunculata Roxb. ex Buch.-Ham.^[1],[2],[3]

Plantenfamilie

Clusiaceae^[1],[2],[3]

Botanische synoniemen

Garcinia planchonii Pierre^[1],[2],[3]

Sanskrietnaam

Vrntamlaphala, Amlavetasa, Cukra, Shatavedhi, Sahasranut^[3],[4]

Gebruikt plantendeel

Gedroogde vruchtwand^[3]

Herkenning

De gedroogde vruchtwand bestaat uit gebogen en platte stukken van ongeveer 7 cm lang en 0,2 cm dik. Ze zijn leerachtig, buigzaam, niet vezelig en zwartbruin. Aan sommige stukken zit nog een vruchtsteel met de resten van de vierlobbige kelk. De stukken hebben geen kenmerkende geur en smaken zuur.^[3]

Let op verwarring: De farmacopee gebruikt voor deze plant de naam Vrntamlaphala en noemt Amlavetasa niet. Dat Amlavetasa dezelfde soort is, volgt uit de Engelse vertaling van de Bhavaprakasha (de vertaler noemt Garcinia pedunculata) en uit een overzichtsartikel over Garcinia-soorten. Een verwante soort, Garcinia indica (kokum), staat in de Bhavaprakasha onder een andere naam (Vrkshamla).^[3],[4],[5]

Een foto of beschrijving op deze website is geen garantie voor een veilige determinatie. Verzamel of gebruik een plant niet op basis van deze pagina.

Dit is de traditionele Ayurvedische indeling zoals de bronnen die geven. Het is geen medische beoordeling en zegt niet of de plant voor u geschikt is.

• De farmacopee noemt anaha (opgezette buik door verstopping), ajirna (indigestie), ashmari (stenen), arsha (aambeien), aruci (gebrek aan eetlust), gulma (zwelling in de buik), hrdroga (hartaandoeningen), hikka (hik), krmi (wormen), kasa (hoest), pliharoga (miltaandoeningen), shula (pijn, koliek), shvasa (astma), udavarta (gedeeltelijke darmafsluiting) en vibandha (verstopping). Volgens de farmacopee wordt de vruchtwand als enkelvoudig middel gebruikt. Dit zijn Ayurvedische ziektecategorieën, geen moderne diagnoses, en de vermelding is geen bewijs van werkzaamheid.^[3]
• Het klassieke kruidenboek Bhavaprakasha beschrijft Amlavetasa in de groep van vruchten als zeer zuur, laxerend, licht verteerbaar en uitdrogend; het zou het verteringsvuur aanwakkeren en pitta verhogen. Het noemt de plant bij hartklachten, koliek, zwelling in de buik, problemen met ontlasting en urine, miltaandoeningen, hik, winderigheid, gebrek aan eetlust, kortademigheid, hoest, indigestie, braken en aandoeningen door kapha en vata. Welk deel van de vrucht bedoeld is, zegt de tekst niet. Dit is traditionele leer, geen bewijs van werkzaamheid of veiligheid.^[4]
• Buiten de Ayurveda wordt de zure vrucht als smaakmaker gebruikt. Volgens een overzichtsartikel gaat de vrucht in verschillende vleesgerechten; volgens een onderzoek uit Bangladesh wordt hij in de regio Sylhet (Bangladesh) gebruikt om curry's en andere gerechten op smaak te brengen. Dat de vrucht als voedsel wordt gebruikt, zegt niets over de werking of de veiligheid als geneesmiddel.^[5],[6]

Giftigheid bij dieren

In een Indiaas onderzoek kregen zes muizen eenmalig een hoge dosis van een methanolextract van het gedroogde vruchtvlees via de mond. In de 15 dagen daarna stierf geen enkel dier en veranderde het gedrag niet. Dit is één kleine, kortdurende proef met een extract bij dieren; het gaat niet specifiek over de vruchtwand en zegt weinig over gebruik door mensen, zeker niet bij langer gebruik.^[7]

Wat niet bekend is

We vonden geen gelezen gegevens over bijwerkingen, allergie of vergiftiging bij mensen en geen langdurig onderzoek naar giftigheid. Er is geen Europese kruidenmonografie of LiverTox-, LactMed- of NCCIH-hoofdstuk over deze soort. Er zijn geen gegevens over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij kinderen of samen met medicijnen. De farmacopee en de Bhavaprakasha noemen de vruchtwand laxerend. Geen informatie gevonden betekent niet dat het veilig is. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een kruidenproduct gebruikt.^[3],[4],[7]

Deze pagina geeft geen dosering of behandeladvies. Gebruikt u medicijnen, bent u zwanger of geeft u borstvoeding, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u een plantaardig preparaat gebruikt.

1. Royal Botanic Gardens, Kew, via GBIF (2026). The World Checklist of Vascular Plants (WCVP): Garcinia pedunculata Roxb. ex Buch.-Ham., geaccepteerde naam, familie en synoniemen. WCVP-record 2817083. https://www.gbif.org/species/206906143 — gelezen op 2026-10-29.
2. Royal Botanic Gardens, Kew; Harvard University Herbaria; Australian National Herbarium. International Plant Names Index: Garcinia pedunculata Roxb. ex Buch.-Ham., Edinburgh J. Sci. 7: 45, t. 1 (1827). https://www.ipni.org/n/927763-1 — gelezen op 2026-10-29.
3. Government of India, Ministry of Health and Family Welfare, Department of AYUSH. The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part I, Volume VI, monografie nr. 86 Vrntamlaphala (Fruit Rind). Vol. VI nr. 86, pp. 196–197; gelezen op de scan van de Wellcome Collection (via archive.org) en vergeleken met de digitale editie. De dosering is bewust niet overgenomen. https://archive.org/details/b32220522_0006 — gelezen op 2026-10-29.
4. Krishnadas Academy, Varanasi (2001). Bhavaprakasa of Bhavamisra, Vol. 1 (inclusief Nighantu), Sanskriet met Engelse vertaling door K.R. Srikantha Murthy: Āmrādi phala varga, Amlavetasa. Pūrvakhaṇḍa, Bhāvaprakāśa Nighaṇṭu, Āmrādi phala varga, verzen 144–146 (Amlavetasa), p. 331; gelezen op de paginascan. De botanische naam Garcinia pedunculata Roxb. is de identificatie van de vertaler. https://archive.org/details/bhavaprakasa-vol-1-including-nighantu-by-bhavamisr — gelezen op 2026-10-29.
5. do Espirito Santo BLS, Santana LF, Kato Junior WH e.a. Molecules 25(19):4513 (2020). Medicinal Potential of Garcinia Species and Their Compounds. Volledige tekst (PMC7582350); paragraaf over Garcinia pedunculata. https://doi.org/10.3390/molecules25194513 — gelezen op 2026-10-29.
6. Hossain MA, Talukder S, Uz Zaman A, Sarkar A, Yasin M, Biswas R. Ultrasonics Sonochemistry 103:106784 (2024). Effective drying processes for Taikor (Garcinia pedunculata Roxb.) fruit by ultrasound-assisted osmotic pretreatment: Analysis of quality and kinetic models. Volledige tekst (PMC10845064); inleiding (gebruik als smaakmaker in Sylhet, Bangladesh). https://doi.org/10.1016/j.ultsonch.2024.106784 — gelezen op 2026-10-29.
7. Sarma R, Kumari S, Elancheran R, Deori M, Devi R. Frontiers in Pharmacology 7:294 (2016). Polyphenol Rich Extract of Garcinia pedunculata Fruit Attenuates the Hyperlipidemia Induced by High Fat Diet. Volledige tekst (PMC5015480); plantmateriaal, acute toxiciteit (methoden en resultaten). https://doi.org/10.3389/fphar.2016.00294 — gelezen op 2026-10-29.

Bronnen geraadpleegd en tekst bijgewerkt op 2026-10-29. Aan bronnen getoetst: deze tekst is opgesteld en nagelopen aan de hand van de hieronder genoemde, gelezen bronnen. Er heeft geen medische of botanische eindredactie door een bevoegde professional plaatsgevonden.